II SA/Op 32/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej na skutek wniosku skarżącej z dnia 16 lutego 2009 r. o przyznanie prawa pomocy postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Pismem z dnia 15 stycznia 2009 r., A. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...], Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz sadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r. Nr 87, poz. 395 ze zm.). W skardze A. D. zawarła także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na stan ubóstwa i podeszły wiek. Referendarz sądowy, któremu został zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 lutego 2009 r., przekazany do rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, wezwał w dniu 9 lutego 2009 r. A. D. do złożenia wniosku na stosownym, urzędowym formularzu. Skarżąca zastosowała się do wezwania, albowiem w dniu 16 lutego 2009 r. wpłynął do Sądu wypełniony formularz wniosku. Uzasadniając swoje żądanie A. D. podniosła, że jest dziewięćdziesięcioletnią wdową, osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, nie posiadającą dzieci, ani rodzeństwa. W okresie wojennym skarżąca była więziona przez hitlerowców w obozie pracy w A (obecnie B), gdzie pozbawiono ją płodności. W oświadczeniu o stanie majątkowym A. D. podała, że posiada mieszkanie – kawalerkę, na którą składa się jeden pokój; nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, a w pokoju ma stare meble (darowane). Skarżąca nie wykazała posiadania żadnych zasobów pieniężnych, czy innych składników majątkowych. Jedynym źródłem jej utrzymania jest natomiast renta rodzinna po mężu w wysokości 1.600 zł brutto miesięcznie. Podała także, że ponosi wysokie wydatki na leki i swoje utrzymanie, nie określając ich wysokości. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie:"P.p.s.a.", zważono co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Jest to szczególna instytucja postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). W myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który składa się na urzędowym formularzu i który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżącej opierając się na jej oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że sam formularz wniosku, który skarżąca wypełniła w sposób szczegółowy, uwzględnia swym zakresem – stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o sytuacji skarżącej. Ponadto, skarżąca została pouczona w formularzu wniosku o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, w myśl art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Referendarz zważył także, że niektóre okoliczności podnoszone przez A. D., a dotyczące jej sytuacji życiowej zostały potwierdzone w dokumentach akt administracyjnych sprawy. Dotyczą one w szczególności wieku skarżącej oraz sytuacji rodzinnej. Z powyższych względów rozpoznający wniosek, mając na względzie ekonomikę postępowania, uznał o braku konieczności wzywania skarżącej, w trybie art. 255 P.p.s.a. do złożenia dodatkowych wyjaśnień, pomimo tego, iż skarżąca nie określiła niezbędnych wydatków, jakie musi ponosić na utrzymanie siebie i mieszkania. Referendarz zważył bowiem, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy winien kierować się nie tylko jego literalną treścią, ale także zasadami logiki, doświadczeniem życiowym i posiadaną wiedzą, a taką, co do kwestii przeciętnego utrzymania, niewątpliwie dysponuje. Referendarz zważył więc, iż zgodnie z art. 245 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Skarżąca występując o zwolnienie od kosztów sądowych, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem winna spełnić przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z nim, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w powyższym zakresie następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego, przewidziana przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, w przypadku A. D. została spełniona. Biorąc bowiem pod uwagę sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną strony - wysokość uzyskiwanego dochodu, brak oszczędności i majątku, który mógłby służyć pozyskaniu środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów toczącego się postępowania, prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego, podeszły wiek skarżącej i jej zły stan zdrowia - uznać należało, że uiszczenie kosztów sądowych nastąpiłoby z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącej. Z powyższych względów za zasadne należało przyjąć stanowisko, iż skarżącej należy udzielić prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., co orzeczono w sentencji postanowienia.