II SA/Op 320/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie NSA Jerzy Krupiński WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 11 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie wymeldowania postanawia umorzyć postępowanie. S. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 11 kwietnia 2012 r., wydane na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 4 marca 2010 r., nr [...], o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w [...] nr [...], gmina [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach. Postępowanie z wniosku G. G. o wymeldowanie S. T. z miejsca pobytu stałego w [...] nr [...] zostało wszczęte w dniu 16 kwietnia 2007 r. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2007 r., postępowanie to zostało zawieszone wobec złożenia stosownego wniosku przez G. G. W trakcie zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania S.T.–G.G. złożyła kolejny wniosek o jego wymeldowanie z miejsca pobytu stałego w [...] nr [...]. Na podstawie tego wniosku, Wójt Gminy [...] w dniu 20 lutego 2009 r., wszczął nowe postępowanie w sprawie wymeldowania S. T. i wydał w dniu 17 kwietnia 2009 r. decyzję nr [...], o wymeldowaniu S. T. z miejsca pobytu stałego. Z rozstrzygnięciem tym nie godził się S. T., wnosząc odwołanie do Wojewody Opolskiego. Wojewoda Opolski, decyzją z dnia 25 czerwca 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminny [...]. Decyzja organu odwoławczego z dnia 25 czerwca 2009 r. została przez S. T. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Po wniesieniu skargi do Sądu, Wojewoda Opolski stwierdził, że w dniach wydania decyzji o wymeldowaniu przez organy obu instancji w obrocie prawnym pozostawało postanowienie o zawieszeniu postępowania w tej samej sprawie. Wobec powyższego, wydał w dniu 9 września 2009 r. decyzję, którą uchylił zarówno własną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 17 kwietnia 2009 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W ślad za tą decyzją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, postanowieniem z dnia 14 grudnia 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie skargi S. T. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 25 czerwca 2009 r. Następnie, postanowieniem z dnia 4 marca 2010 r., nr [...], Wójt Gminy [...] podjął zawieszone postępowanie w sprawie wymeldowania S. T. Kolejno, w dniu 16 stycznia 2012 r. S. T. złożył do Wojewody Opolskiego skargę na "bezczynność Urzędu Gminy w [...]", z treści którego wynikało, że jest to skarga na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2012 r., nr [...], Wojewoda Opolski uznał to zażalenie za uzasadnione i wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 20 kwietnia 2012 r., z jednoczesnym zastrzeżeniem, że może on zostać przekroczony jedynie z przyczyn niezależnych od organu. Równocześnie w dniu 11 marca 2012 r. S. T. skierował do Wojewody Opolskiego zażalenie na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 4 marca 2010 r., zarzucając organowi rażące naruszenie prawa. Wywodził, że niedopuszczalne było wszczęcie postępowania z powodu braku właściwej podstawy prawnej, w sytuacji, gdy wnioskodawczyni G.G. utraciła tytuł prawny do nieruchomości w [...] nr [...]. Wojewoda Opolski w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że fakt odebrania przesyłki pocztowej, zawierającej postanowienie z dnia 4 marca 2010 r., będące przedmiotem zażalenia, został potwierdzony przez S. T. własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dnia 22 marca 2010 r. Organ odwoławczy wywodził, że zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Organ zauważył, że zażalenie kierowane do Wojewody Opolskiego na postanowienie Wójta Gminy [...] zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 12 marca 2012 r., natomiast to samo zażalenie kierowane do organu I instancji – dnia 15 marca 2012 r. Podkreślił, że S. T. nie wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia; prośby takiej nie zawarł również w zażaleniu. Mając na uwadze przepis art. 57 § 1 K.p.a, zgodnie z którym przy obliczaniu terminu określonego w dniach nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło, Wojewoda Opolski przyjął, że siedmiodniowy termin do wniesienia środka zaskarżenia w przedmiotowej sprawie liczyć należało od dnia 23 marca 2010 r., i termin ten upłynął w dniu 29 marca 2010 r., stąd zażalenie S. T. organ uznał za niedopuszczalne. W skardze do Sądu S. T. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z powodu istotnego naruszenia prawa. Podniósł, że w zażaleniu z dnia 11 marca 2012 r. żądał stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 4 marca 2010 r. z powodu braku podstawy prawnej do jego wydania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 16 września 2012 r. S. T. wniósł o zmianę przedmiotu zaskarżenia, domagając się dodatkowo w niniejszej sprawie rozpoznania skargi na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 2 czerwca 2012 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] w sprawie jego wymeldowania. Równocześnie wniósł o przywrócenie terminu (nie określając, której czynności dotyczy) i wyjaśnił, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, zajęty jest czynnościami gospodarskimi, prowadzeniem sadu i to spowodowało uchybienie terminu. Na rozprawie przed Sądem S. T. ponowił wniosek o łączne rozpoznanie jego skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 4 marca 2010 r. o podjęciu postępowania administracyjnego w sprawie jego wymeldowania z pobytu stałego w [...] nr [...], jak i skargi w tym przedmiocie oraz zażądał stwierdzenia nieważności ww. postanowienia organu I instancji. Z urzędu Sądowi jest wiadome, że skarżący w dniu 13 września 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 27 czerwca 2012r., nr [...], wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 93 ze zm.), utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 20 kwietnia 2012 r., nr [...], w sprawie wymeldowania S. T. z pobytu stałego w [...] nr [...], gmina [...]. Skarga S. T. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 27 czerwca 2012 r. została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygnaturą akt II SA/Op 460/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana, bowiem postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy: skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2) oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Umorzenie postępowania przed sądem następuje zatem, gdy w jego toku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności, ewentualnie zobowiązanie do wyeliminowania bezczynności, staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. Sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnienia tych zdarzeń, o ile istnieją one w dacie orzekania. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowi postanowienie organu odwoławczego, w którym stwierdza się uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez skarżącego na postanowienie organu I instancji o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie o jego wymeldowanie z miejsca pobytu stałego. Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wymeldowaniu S.T. z pobytu stałego w [...] nr [...], gmina [...]. Na wstępie zaakcentować przyjdzie, że dla sposobu załatwienia skargi wniesionej w niniejszej sprawie decydujące znaczenie miał fakt zakończenia postępowania w sprawie wymeldowania a ponadto znany Sądowi z urzędu fakt wniesienia przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargi na powyższą decyzję, która została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Op 460/12. W rozpoznawanej sprawie trzeba mieć na względzie, że postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania, w ramach którego wydane zostało zaskarżone postanowienie, nie ma charakteru samodzielnego. Jest to postępowanie wpadkowe, incydentalne, o charakterze proceduralnym, ściśle związane z tokiem postępowania administracyjnego. Instytucja zwieszenia postępowania znajduje bowiem zastosowanie jedynie wówczas, gdy prowadzone jest jurysdykcyjne postępowanie będące postępowaniem "głównym". Postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania (art. 97 i nast. K.p.a.), dotyczy wyłącznie kwestii procesowej związanej z postępowaniem głównym tj. ma wpływ na bieg postępowania, lecz nie dotyczy istoty sprawy. Organy administracyjne mogą zatem rozstrzygać o zawieszeniu postępowania tylko do czasu merytorycznego zakończenia postępowania głównego. Kwestie proceduralne, związane z postępowaniem głównym i mające wpływ na jego przebieg, nie mogą być rozstrzygane przez organy poza jego ramami, czyli w oderwaniu od postępowania głównego, którego dotyczą. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku postępowania głównego dotyczącego wymeldowania. Postępowanie główne zostało jednak merytorycznie zakończone, gdyż organ rozpatrzył odwołanie wniesione przez skarżącego i wydał decyzję z dnia 27 czerwca 2012 r., którą utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji o wymeldowaniu S. T. z pobytu stałego, [...] nr [...] (decyzja z dnia 20 kwietnia 2012 r., nr [...]). W tych okolicznościach należy stwierdzić, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego zaktualizowała się przesłanka z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wydanie decyzji kończącej postępowanie główne, zawierającej rozstrzygnięcie o wymeldowaniu, skutkuje tym, że postępowanie to nie pozostaje już w toku, a tym samym zachodzi brak sprawy, której dotyczyło postanowienie w przedmiocie zawieszenia (bądź podjęcia) postępowania. W takiej sytuacji nie jest już możliwe rozstrzyganie kwestii o charakterze proceduralnym. Z tych względów bezprzedmiotowe staje się również rozważanie legalności postanowienia o charakterze incydentalnym, jakim jest postanowienie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania (podjęcia tego postępowania), poddane kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu. Ocena ta nie mogłaby mieć wszak wpływu na bieg zakończonego już ostatecznie postępowania głównego, gdyż nawet uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia nie spowodowałoby dopuszczalności ponownego rozpoznania przez organ zasadności wniosku G. G. o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie wymeldowania S.T. z pobytu stałego w [...] nr [...]. Zaakcentować trzeba, że wobec zaskarżenia przez S. T. decyzji z dnia 27 czerwca 2012 r., wydanej w postępowaniu głównym, kwestia legalności postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania będzie przedmiotem oceny Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Op 460/12, który działając na zasadzie oficjalności, nie będąc związany granicami skargi, zobligowany jest stosować z mocy art. 135 P.p.s.a. środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa. Zaskarżone w niniejszej sprawie w istocie postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania należy niewątpliwie do grupy aktów, o których mowa w powyższym przepisie, gdyż wydane zostało w ramach postępowania prowadzonego w granicach sprawy w przedmiocie wymeldowania, której dotyczy skarga zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Op 460/12. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzeczono, jak na wstępie.