II SA/Op 321/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego o d d a l a s k a r g ę Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. G. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], podjęte na podstawie art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego, którym odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...], nr [...], w sprawie przyznania różnego rodzaju świadczeń z pomocy społecznej. W uzasadnieniu podniesiono, iż decyzją Kierownika Działu Świadczeń w Ośrodku Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] nr [...] przyznano A. G. świadczenia w formie: świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, przyznanego na córkę M. G., w kwocie 420 zł miesięcznie, na okres od 1 marca 2005r. do 31 sierpnia 2005 r., składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, przyznanego na A. G., w kwocie 136,58 zł miesięcznie, na okres od 1 marca 2005r. do 31 sierpnia 2005 r. oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, przyznanej na A. G. w kwocie 34,65 zł miesięcznie, na okres od 1 marca 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. Powyższą decyzję, zawierającą prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie jej zaskarżenia, doręczono stronie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 22 marca 2005 r. Odwołanie od decyzji, opatrzone datą 1 kwietnia 2005 r., zostało wniesione przez A. G. do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. osobiście w dniu 11 kwietnia 2005 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia 23 maja 2005 r., nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Pismem z dnia 7 lipca 2005 r. A. G. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W piśmie tym strona podała, że uchybienie terminu nastąpiło ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, które w tym okresie było dodatkowo chore, stąd nie mogła zająć się sprawami administracyjnymi, a poświęcić więcej uwagi musiała dziecku. Kolegium wskazało, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują instytucję przywrócenia terminu dla podjęcia przez stronę czynności procesowych, w tym złożenia przez nią odwołania. W myśl przepisu art. 58 § 1 i 2 KPA przywrócenie terminu do podjęcia czynności procesowych uwarunkowane jest spełnieniem równocześnie czterech przesłanek, tj.: - uprawdopodobnieniem przez stronę, iż uchybienie terminu nastąpiło nie z jej winy (art. 58 § 1 KPA), - wniesieniem przez stronę prośby o przywrócenie terminu (art. 58 § 2 KPA), - dochowaniem terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który wynosi 7 dni licząc od dnia, w którym ustała przeszkoda (art. 58 § 2 KPA), - dopełnieniem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin ( art. 58 § 2 KPA). W stanie faktycznym sprawy nie zostały dopełnione przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został złożony równocześnie z wniesieniem odwołania, lecz dopiero po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia. Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Ogólne powołanie się przez stronę na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które w tym okresie było dodatkowo chore i wymagało poświęcenia więcej uwagi, wymogu tego nie spełnia. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, pożar. W skardze A. G. zarzuciła organowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych i podniosła, że tylko z uwagi na stan zdrowia dziecka nie była w stanie dochować ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Do skargi załączyła zaświadczenie lekarskie dotyczące choroby córki M. G. w okresie od dnia 31 marca do 7 kwietnia 2005 r. Organ wnosił o oddalenie skargi i powołał się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Inaczej mówiąc, zgodnie z wiążącą sąd dyrektywą ustawową, winien on w każdej rozpoznawanej sprawie posługiwać się kryterium legalności. Zakreślone ustawowo granice poprzez właśnie to kryterium nie pozwalają na badanie przez sąd administracyjny ani celowości, ani tym bardziej słuszności podjętej decyzji, przez pryzmat skutków w zakresie niemożności skorzystania przez stronę z drogi odwoławczej w istotnej dla niej życiowo sprawie. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej rozważenia zatem wymaga, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. orzekając o odmowie przywrócenia uchybionego terminu, orzekło nie sprzecznie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Pierwszą kwestią bezsporną w sprawie było stwierdzenie, że istotnie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji do odmowy jego rozpoznania. W aktach sprawy znajduje się ostateczne postanowienie SKO w O. z dnia 23 maja 2005 r., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to doręczono stronie w dniu 30 czerwca 2005 r. i nie doszło do jego zaskarżenia. Nie zastosowanie się strony do prawidłowego pouczenia przez organ administracji o przysługującym stronie sposobie i terminie złożenia odwołania, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie pozwalało organowi odwoławczemu na przystąpienie do merytorycznego zbadania zarzutów odwołania. Strona by uniknąć negatywnych skutków z tym związanych wystąpiła w dniu 7 lipca 2005 r. z żądaniem przywrócenia terminu, motywując wniosek niemożnością zajęcia się sprawą administracyjną z uwagi na chorobę niepełnosprawnego dziecka. Zajęte w tej kwestii stanowisko organu zasługuje na aprobatę. Prawidłowo organ zastosował przepis art. 58 § 1 KPA, po myśli którego, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie § 2 tego przepisu wymaga, by prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W doktrynie przyjmuje się, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, ze dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (zob. B. Adamiak, J. Borkowski "KPA Komentarz", wyd. C. H. Beck, Warszawa 2002, str. 316- 317). Z reguły tego rodzaju przeszkodą jest obłożna choroba strony działającej osobiście i nie posiadającej możliwości skorzystania z pomocy osób trzecich. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny był jednak inny. Choroba wskazywana przez skarżącą nie dotknęła jej osobiście, lecz członka jej rodziny – córkę M. G. Nie pozwala to na uznanie, iż pojawiła się przeszkoda w napisaniu i wysłaniu odwołania, niemożliwa do przezwyciężenia. Skarżąca nie wywodziła przy tym, że choroba dziecka fizycznie uniemożliwiła jej wykonywanie jakichkolwiek czynności życiowych, a ogólnikowe powołanie się na jej zaistnienie nie pozwala na przyjęcie, iż była ona nadzwyczajnym zdarzeniem, na tyle nietypowym, że powodującym całkowitą dezorganizację życia i niemożność wysłania lub dostarczenia do siedziby organu I instancji napisanego już odwołania. Ze względu na treść przepisu art. 58 § 2 KPA strona powinna uprawdopodobnić nie tylko okoliczności wskazujące na brak zawinienia, ale także wykazać lub przynajmniej uargumentować, że przeszkoda istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie, aż do daty wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu). Tak m. in. op. cit. str. 320. W rozpoznawanej sprawie organ wprawdzie szczegółowo nie zbadał jak długo trwała przeszkoda, ale z załączonej do skargi dokumentacji lekarskiej wynika, że choroba dziecka trwała do 7 kwietnia 2005 r., termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 5 kwietnia 2005 r. Odwołanie wniesiono w dniu 11 kwietnia 2005 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu dopiero w dniu 7 lipca 2005 r. Okoliczności te wskazują na zasadność argumentacji SKO w O., sprowadzającej się do stwierdzenia naruszenia przez skarżąca wymogu wystąpienia z wnioskiem bezzwłocznie po ustaniu przeszkody. Nie jest przy tym wystarczające samo wniesienie środka odwoławczego, które dla strony należycie dbającej o swe interesy i stosującej się do prawidłowych pouczeń zawartych w skarżonej decyzji, winno być oczywiste, iż jest spóźnione. Przepis art. 58 § 2 KPA w sposób wyraźny wymaga w takim wypadku wniesienia nie tylko środka odwoławczego, ale i wniosku o przywrócenie terminu, przewidując dla tej czynności ustawowy i nieprzywracalny (art. 58 § 3 KPA) siedmiodniowy termin. Pojawiające się w orzecznictwie sądowo administracyjnym i zasługujące generalnie na akceptację poglądy, że termin ten powinno się liczyć od dnia doręczenia stronie postanowienia o stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego (np. wyrok NSA z 7 marca 2003 r., sygn. I SA 2007/01, zb. LEX nr 156366) są o tyle nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy, że jak wynika z treści odwołania datowane ono jest a dzień 1 kwietnia 2005 r., co oznacza iż sporządzono je w terminie, i strona niewątpliwie zdawała sobie sprawę z tego, iż jego wniesienie w dziesięć dni później następuje po zakreślonym terminie. Tym samym stan faktyczny sprawy nie pozwala na przyjęcie, iż datą powzięcia wiadomości o uchybieniu terminu była data doręczenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wystarczająca w tej mierze jest sama świadomość spóźnienia, dająca się wyprowadzić z okoliczności towarzyszących podejmowaniu czynności procesowej z opóźnieniem, bez potrzeby oczekiwania na explicite potwierdzenie faktu spóźnienia urzędowym postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W świetle powyższego, przyjąć należało, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa i w związku z tym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), należało orzec jak na wstępie.