II SA/Op 322/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 2 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych wniosku pełnomocnika skarżącej J. P. postanawia odmówić przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 322/17, oddalił skargę K. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 2 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych. Zawiadomienie o rozprawie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej, jej synowi J. P., w dniu 8 listopada 2017 r., co dokumentuje zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru w aktach sprawy (k. 104 akt sąd.). Sąd przesyłając pełnomocnikowi skarżącej zawiadomienie o terminie rozprawy, wyjaśnił mu w punkcie 2 pouczenia, że stosownie do treści art. 141 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku może sporządza się wyłącznie na wniosek, zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. W punkcie 3 pouczenia Sąd wyjaśnił, że złożenie przedmiotowego wniosku jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wniosek złożony po upływie 7 dni jest bezskuteczny (nie wywołuje skutków prawnych). Pełnomocnik skarżącej nie stawił się na rozprawę. Pismem z 13 grudnia 2017 r., nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu, pełnomocnik skarżącej J. P., wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wniosek wskazał, że jest inwalidą I grupy z [...], w związku z powyższym ma ograniczony dostęp do internetu, a o wyroku sądu dowiedział się w dniu dzisiejszym. W załączeniu przesłał orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 24 lutego 2005 r., z którego wynika, że jest trwale niezdolny do pracy i niezdolny do samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego, Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej - do uzupełnienia w terminie 7 dni braków wniosku o przywrócenie terminu, pod rygorem odmownego załatwienia wniosku, poprzez: - wskazanie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, z wyjaśnieniem, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, którym czynność miała miejsce w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.), - wskazanie przyczyny uchybienia terminu, np. dowodu w postaci karty leczenia szpitalnego, zaświadczenia lekarskiego o chorobie, z którego wynikałoby, że niezdolność jest tego rodzaju, lub też wystąpiły inne jeszcze stany chorobowe, że mogły powodować brak możliwości działania przez niego w terminie otwartym do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, tj. od 6 grudnia 2017 r. do 12 grudnia 2017 r., potwierdzającego fakty przedstawione przez pełnomocnika we wniosku o przywrócenie terminu, to jest, że jego choroba miała charakter nagły i niespodziewany oraz uniemożliwiała mu prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 17 stycznia 2018 r., co dokumentuje zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru w aktach sprawy (k. 149 akt), do rąk dorosłego domownika D. D. J. P. nie odpowiedział na nie do dnia wydania niniejszego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności faktycznych wskazujących na brak winy osoby, która uchybiła terminowi (por. B. Adamiak [w:], B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 r., str. 132-133). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Zauważyć przyjdzie, że dla oceny przesłanek przywrócenia terminu należy analizować przede wszystkim zachowanie się pełnomocnika skarżącej, a nie tylko samego skarżącej. Zaakceptować należy aktualne poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle problematyki przywracania terminu, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z 13 grudnia 2011 r., II FZ 736/11, LEX nr 1151450). Pełnomocnik skarżącej został wezwany do wykazania okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Wezwanie, zakreślające termin wraz ze wskazaniem skutków jego niedochowania, zostało przesłane na jego adres podany w skardze, będący jednocześnie adresem także skarżącej. Przesyłkę doręczono mu pod tym adresem w dniu 17 stycznia 2018 r., w trybie art. 72 P.p.s.a., myśl którego jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi. Z tego względu, zakreślony przez Sąd siedmiodniowy termin rozpoczął bieg w dniu 18 stycznia 2018 r. i upływał skarżącemu z końcem dnia 24 stycznia 2018 r. Skoro pełnomocnik skarżącej nie wskazał czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, pomimo wezwania, a na podstawie akt sprawy nie można w sposób jednoznaczny ustalić, czy siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, to Sąd zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydawnictwo Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011 r., s. 290). Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a. strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do przesłanek pozytywnych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. B. Dauter, op. cit. s. 285). Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się np. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (por. postanowienie NSA z 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 54/01), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, dostępny LEX nr 37127), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (por. postanowienie WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04) wszystkie przywołane postanowienia są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem cbois.nsa.gov.pl - dalej: CBOSA). Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do Sądu. Badając tę kwestię, Sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W kontekście obowiązującego stanu prawnego oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać, co najmniej brak dostatecznej dbałości o zabezpieczenie swych interesów, polegający na niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Wprawdzie pełnomocnik wskazał w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu, że jest osobą trwale niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji i cierpi na [...], jako przesłankę uniemożliwiającą mu dochowanie ustawowego terminu, jednakże, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku, nie uprawdopodobnił, że właśnie w dniach od 6 grudnia 2017 r. do 12 grudnia 2017 r., ze względu na stan zdrowia był pozbawiony możliwości działania. Nadesłane orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wskazuje niewątpliwie na to, że pełnomocnik skarżącej, nie jest osobą zdrową i zdolną do samodzielnej egzystencji, ale nie potwierdza, iż w wyżej wskazanym okresie, otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie, spowodowały u niego niemożność podjęcia jakichkolwiek działań, w tym złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu, jedynie przedłożenie dokumentów potwierdzających, że właśnie w okresie wyżej wskazanym - tj. w następnym dniu po rozprawie, o której terminie został skutecznie powiadomiony (6 grudnia 2017) r. do dnia upływu 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia (12 grudnia 2017 r.) - pełnomocnik był pozbawiony możliwości działania z powodu swojego stanu zdrowia, mogłoby uprawdopodobnić jego brak winy w uchybieniu terminu. W związku z tym, że pełnomocnik takich dokumentów nie przedłożył, brak jest możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie, ponieważ nie ma podstaw do uznania, że uchybienie przez niego terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Takie stanowisko Sądu jest zbieżne z celnym poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ 551/11 (LEX nr 966189), wedle którego "Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione." Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FZ 525/11 (LEX nr 965083), gdzie trafnie wywodzono, iż "1. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba, zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. 2. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą". Skoro - jak wykazano powyżej - pełnomocnik nie przedłożył dowodów stwierdzających niemożność jego działania z powodu złego stanu zdrowia, to nie było możliwe przywrócenie pełnomocnikowi terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie. Brak jest bowiem przesłanek do uznania, że uchybienie przez niego terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Przenosząc zaprezentowane poglądy na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że J. P. jest osobą trwale niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji od 2005 r., a podejmując się reprezentowania skarżącej, miał świadomość swego stanu zdrowia, powinien więc był, co najmniej przewidywać czy podoła obowiązkom pełnomocnika. Jeśli pomimo tego, podjął się tych obowiązków i działał, jako pełnomocnik skarżącej, to późniejsze wyjaśnienia, że jest osobą niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, nie wydaje się samo w sobie, bez zaistnienia jakiś okoliczności nadzwyczajnych powodujących brak możliwości działania, być okolicznością uzasadniająca brak winy w uchybieniu terminowi. Ponadto pełnomocnik został wezwany do wykazania, że właśnie w terminie przewidzianym do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, jego stan zdrowia wykluczał możliwość działania, ale na wezwanie nie zareagował. Jak natomiast stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 288/14, w sytuacji, gdy wezwano wnioskodawcę legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, będącego jednocześnie trwale niezdolnym do samodzielnej egzystencji, do nadesłania dokumentów potwierdzających jego problemy zdrowotne w terminie otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie wyroku, a ten nie wykonał tego zarządzenia, nie można było uznać, że Sąd posiadał materiał pozwalających stwierdzić istnienie przesłanek do przywrócenia terminu na wniesienie wniosku o sporządzanie uzasadnienia wyroku. Mając, zatem na uwadze podobieństwo, pomiędzy opisaną w zaprezentowanym orzeczeniu sytuacją, a sytuacją wnioskodawcy, Sąd podzielając stanowisko NSA, stwierdza, że w niniejszej sprawie nie dysponował on również materiałem niezbędnym dla możliwości dokonania oceny zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu. Ponadto pełnomocnik skarżącej, jak wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki, zamieszkuje wraz z uczestniczką postępowania D. D. Zasadne jest zatem - w ocenie Sądu - stwierdzenie, że w razie przeszkód w podjęciu potrzebnych czynności procesowych mógł się zwrócić o pomoc do niej. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.