II SA/Op 324/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na działanie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 31 maja 2022 r. wniesionym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, oznaczonym jako: odwołanie/skarga na decyzję o umieszczeniu "na pobyt w Domu Pomocy Społecznej", skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, A. G. (zwany dalej skarżącym) zakwestionował fakt umieszczenia go w domu pomocy społecznej. Na skutek zarządzenia z dnia 2 czerwca 2022 r., odnotowanego w repertorium pod sygn. akt Wydz. II/Og 80/22, wezwano skarżącego do jednoznacznego wyjaśnienia - w terminie 7 dni - charakteru jego pisma z dnia 31 maja 2022 r. i w tym zakresie wskazania, czy stanowi ono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na działanie administracji publicznej, a jeśli tak, to wezwano do: - oznaczenia organu administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (wskazanie nazwy); - wskazania zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności (przez podanie daty podjęcia oraz numeru lub przesłanie kserokopii tego aktu) bądź wskazanie postępowania, w którym bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Pouczono przy tym skarżącego, że brak odpowiedzi na powyższe wezwanie w wyznaczonym terminie będzie skutkował zwrotem pisma z dnia 31 maja 2022 r. z uwagi na brak możliwości nadania pismu prawidłowego biegu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący stwierdził w piśmie z dnia 15 czerwca 2022 r., że zaskarża decyzję i postanowienie o umieszczeniu go w domu pomocy społecznej, wydane przez Sąd Rejonowy w N. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, a także Ośrodek Pomocy Społecznej w N. oraz Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach. Zawnioskował o uchylenie orzeczenia o umieszczeniu go w domu pomocy społecznej, ponieważ jest zdrowy. Uznał, że każdy obywatel jest wolny i on też tego chce, bowiem zawsze sobie radził i chciałby podjąć pracę zarobkową. Skarżący nadmienił, że w dniu 14 czerwca 2022 r. był osobiście w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach i podczas rozmowy z pracownikiem dowiedział się, że Centrum jest również odpowiedzialne za umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Kolejnym pismem, tym razem z dnia 17 czerwca 2022 r., skarżący odnosząc się do wezwania Sądu o sprecyzowanie przedmiotu swojej skargi, dodatkowo wyjaśnił, że nie leży w jego kompetencji ocenianie treści pism Sądu, natomiast zwraca uwagę na nieprawidłowości, jakie pojawiły się w jego sprawie. Stwierdził, że zaskarża decyzję o umieszczeniu go w domu pomocy społecznej. Wskazał na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, a także na nieprawidłowości ze strony Sądu Rejonowego w N., Ośrodka Pomocy Społecznej w N., Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach oraz Samodzielnego Zakładu Opieki Zdrowotnej. Do pisma dołączył m.in. kserokopię decyzji Starosty G. z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr [...], na mocy której umieszczono A. G. w Domu Pomocy Społecznej w K. (DPS) dla osób [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Sąd Rejonowy w N. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu [...], sygn. akt [...], wydał postanowienie o umieszczeniu skarżącego w DPS. Na tej podstawie Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wydał w dniu 30 marca 2022 r. decyzję nr [...] o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej dla osób [...]. Ponadto skarżący w omawianym piśmie powtórzył, że w dniu 14 czerwca 2022 r. uzyskał informację, iż za umieszczenie go w DPS odpowiada Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach. Wyraźnie też oświadczył, że jego pismo z dnia 31 maja 2022 r. stanowi skargę do tut. Sądu na działanie organu administracji publicznej - m.in. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 21 września 2022 r. wpisano skargę A. G. do repertorium sądowego pod sygn. akt II SA/Op 258/22, uznając, że A. G. skarży Starostę G. w związku z umieszczeniem go w domu pomocy społecznej. Następnie, na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 25 listopada 2022 r., wydanego na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., dokonano rozdzielenia ww. skargi A. G. m.in. na skargę A. G. na działanie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej, rejestrując ją pod sygn. akt II SA/Op 324/22. Skarga ta stanowi przedmiot niniejszego postanowienia. W piśmie z dnia 19 września 2022 r. Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach poinformował, że odwołanie skarżącego wniesione od decyzji Starosty G. z dnia 21 kwietnia 2022 r. o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzję z dnia 11 lipca 2022 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W pierwszej kolejności Sąd bada dopuszczalność wniesionej skargi. Przesłanki odrzucenia skargi określa natomiast art. 58 § 1 P.p.s.a., który w pkt 1 stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odnosząc się do przedmiotu skargi, dostrzec trzeba, że regulacje dotyczące zasad umieszczania i skierowania do domu pomocy społecznej określa art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.). W świetle tego przepisu o umieszczeniu w domu pomocy społecznej rozstrzyga organ gminy prowadzącej dom lub starosta powiatu prowadzącego daną placówkę (ust. 2). Organem gminy uprawnionym do rozstrzygania w powyższych sprawach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta lub osoba przez niego upoważniona, którą z reguły jest kierownik ośrodka pomocy społecznej. W imieniu starosty decyzje administracyjne może wydawać, na podstawie upoważnienia, kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie. Skierowanie osoby do domu pomocy społecznej może również nastąpić na podstawie orzeczenia sądu. Wówczas rola organów administracji sprowadza się do wykonania orzeczenia. W przypadku skierowania do ww. domu przez właściwy sąd, organ pomocy społecznej nie zajmuje się badaniem przesłanek skierowania do placówki ani ustaleniem zasadności umieszczenia w placówce, ponieważ nastąpiło to już w postępowaniu sądowym. W razie wydania orzeczenia przez sąd o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej, organ administracji powinien bowiem działać jako wykonawca tego orzeczenia, nie zaś jako podmiot realizujący własne kompetencje orzecznicze w sprawie już rozstrzygniętej. Z przedstawioną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której Sąd Rejonowy w N. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu [...], sygn. akt [...], wydał postanowienie o umieszczeniu A. G. w Domu Pomocy Społecznej w K. W wyniku wykonania postanowienia Sądu Starosta G. wydał w dniu 21 kwietnia 2022 r. decyzję o umieszczeniu skarżącego w tej placówce. Natomiast skarżący, czyniąc przedmiotem swoich zarzutów umieszczenie go w domu pomocy społecznej, kwestionuje jednocześnie całe postępowanie, które do tego doprowadziło, w tym działania Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach. Kontrola kwestionowanych działań Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach nie mieści się jednak w zakresie kognicji sądów administracyjnych, które powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których stosuje się przepisy P.p.s.a. Ustawa ta reguluje formy działalności administracji publicznej poddane kontroli sądów administracyjnych, które wymienione są w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Z kolei na podstawie art. 4 P.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają również spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Sądy administracyjne nie są zatem właściwe do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach, w tym w kompetencji sądów administracyjnych nie mieści się rozpoznawanie zarzutów dotyczących nieprawidłowego działania organów administracji i jej pracowników, złożonych w ramach tzw. skargi powszechnej, określonej przepisami art. 227-240 działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. Z pism skarżącego złożonych do akt sądowych wynika bowiem, że przedmiotowa sprawa dotyczy skargi na działania Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach, które przyczyniły się do umieszczenia skarżącego w DPS. Świadczy o tym - wyżej opisane - pismo skarżącego z dnia 15 czerwca 2022 r. i z dnia 17 czerwca 2022 r., stanowiące odpowiedź na także już wyżej opisane wezwanie tut. Sądu, skierowane do skarżącego, o uzupełnienie braków formalnych skargi. W pismach tych skarżący wskazał, że skarży m.in. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach z powodu jego działań, które przyczyniły się do umieszczenia go w DPS. W ocenie Sądu przedmiotowa skarga może stanowić skargę powszechną, przewidzianą w art. 227 i nast. K.p.a., której przedmiotem mogą być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga taka jest rozpoznawana w trybie przepisów działu VIII K.p.a. Wyjaśnić także trzeba, że skarga powszechna nie uprawnia do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. W ramach postępowania skargowego uregulowanego w dziale VIII K.p.a. realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania petycji, skarg i wniosków. Postępowanie w sprawach skarg wnoszonych na podstawie art. 227 K.p.a. cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, lecz jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania czy bezczynności organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. W konsekwencji powszechnie przyjmuje się, że w przypadku wniesienia skargi do organu administracji na podstawie art. 227 i następnych K.p.a., stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego ani na bezczynność organu, ani na wynik tego postępowania. Działania lub bezczynność organów administracji publicznej będące przedmiotem tego rodzaju skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych, gdyż nie mieszczą się w katalogu, który zawiera art. 3 § 2 P.p.s.a. Ponieważ ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII K.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych, to skarga wniesiona do takiego sądu, która posiada cechy skargi powszechnej, jest niedopuszczalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1578/10, LEX nr 737711). Odnośnie do skargi na działania Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Głubczycach, wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 6 pkt 5 ww. ustawy o pomocy społecznej powiatowe centrum pomocy rodzinie stanowi jednostkę organizacyjną pomocy społecznej, a stosownie do przepisu art. 229 pkt 4 K.p.a. organem właściwym do rozpatrzenia skargi na działalność kierowników powiatowych służb, inspekcji, straży i innych jednostek organizacyjnych jest rada powiatu. Zdaniem Sądu wszystkie przedstawione okoliczności sprawy należy traktować jako argument świadczący o tym, że skarga A. G. została złożona w sprawie niemieszczącej się w wymienionym powyżej katalogu spraw administracyjnych podlegających kontroli sądu administracyjnego. Nie może być bowiem przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego tzw. skarga powszechna, co wynika z przedstawionych wywodów na tle przepisów kompetencyjnych określonych w P.p.s.a. Z podanych względów skargę A. G. należało odrzucić, co Sąd orzekł w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.