II SA/Op 326/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka-Sinicka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 18 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, 2. w pozostałym zakresie, zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Przedmiotem skargi A. Ś. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 18 maja 2018 r., nr [...]. W skardze zawarto prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych, wobec czego - stosownie do przepisu art. 252 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru - przesłano skarżącemu przy piśmie z dnia 6 sierpnia 2018 r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wezwano do wypełnienia i odesłania formularza w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2018 r. (por.: k-9 załącznika do akt sądowych, pn.: "prawo pomocy"), a w dniu 13 sierpnia 2018 r. skarżący odesłał wypełniony formularz wniosku (por. data na kopercie, k-8 akt), w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając żądanie skarżący podniósł, że jest właścicielem ponad [...] gospodarstwa rolnego, jednakże z uwagi na nierentowność produkcji rolnej, pozostaje w złej sytuacji finansowej, która zmusiła skarżącego do podjęcia dodatkowego zatrudnienia na zasadzie zlecenia. Skarżący podał także, że na pokrycie strat w gospodarstwie zmuszony był wziąć kredyt w wysokości ok. 25.000 zł, który co prawda został spłacony, jednakże wobec klęski suszy w 2018 r. – ponownie będzie zmuszony do zaciągnięcia kolejnego kredytu w celu utrzymania produkcji. Dodatkowo zła sytuację materialną skarżącego i jego rodziny potęguje choroba małżonki, która uzyskuje świadczenie rentowe. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci, posiada grunty rolne o powierzchni ok. [...] ha, dom o powierzchni ok. [...] m² (z 1889 r.), budynki w zabudowie gospodarczej (garaż, stodoła), nieukończoną od 25 lat budowę domu o powierzchni [...] m². Skarżący nie wykazał innych składników majątkowych, będących w jego posiadaniu. Oświadczył, że jego rodzina ponosi koszty miesięcznego utrzymania mieszkania, kupna lekarstw, z tytułu podatków, ubezpieczenia - w wysokości ok. 3.000 zł. Na skutek zarządzenia z dnia 3 września 2018 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia braków wniosku przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i stosownych dokumentów. Skarżący dołączył do akt sprawy: zaświadczenie ze szkoły i uczelni o pobieraniu przez dzieci skarżącego nauki, kopię decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2018 w kwocie 2.201 zł, odcinek KRUS, wyciąg z rachunku bankowego kopię umowy o zlecenie i zaświadczenie o zatrudnieniu w okresie od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 30 czerwca 2018 r. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: W pierwszej kolejności określić należy zakres przedmiotowy wniosku, podlegający rozpoznaniu przez referendarza. Przypomnieć bowiem należy, że skarżący wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów, choć w toczącym się postępowaniu sądowym, zaistniały okoliczności ograniczające możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku w żądanym przez skarżącego zakresie. Z akt sprawy wynika bowiem, że w dniu 22 czerwca 2018 r. skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 200 zł (por. wyciąg bankowy, k-25 akt sądowych), a skargę do sądu wniósł w dniu 23 czerwca 2018 r. (data stempla na kopercie, k-18 akt), w której to skardze zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Brak jest zatem podstaw do zwolnienia skarżącego od uiszczenia wymienionej opłaty, bowiem czynności opłacenia dokonał przed wniesieniem skargi. Wniosek o prawo pomocy jest natomiast skuteczny od chwili jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, znajdującej się na stronie internetowej NSA: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Wobec tego rozpoznanie wniosku A. Ś. w wymienionym zakresie, uznać należało za zbędne i umorzyć postępowanie na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania w opisanym zakresie, referendarz orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Oceniając natomiast sytuację materialną skarżącego pod względem spełniania przesłanek do udzielenia pomocy sądowej w zakresie zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych, stwierdzić należy, że przyznanie tej pomocy następuje zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem referendarza, skarżący spełnia wymogi przyznania prawa pomocy zakresie wnioskowanym. Rodzina skarżącego uzyskuje łączny dochód miesięczny w wysokości ok. 4.300 zł, na który składają się renta małżonki (901,92 zł) oraz dochody z gospodarstwa rolnego. Kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1392 z późn. zm.), że dochód z gospodarstwa rolnego wylicza się przyjmując za podstawę wielkość posiadanych gruntów w ha przeliczeniowych, referendarz obliczył dochód miesięczny skarżącego. Zgodnie z wydanym na podstawie powołanego unormowania obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 21 września 2018 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2017 r. (MP z 2018 r., poz.911) - dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych wyniósł 3.399 zł. Przyjmując zatem powyższe dane referendarz przyjął, że dochód skarżącego z posiadanych gruntów rolnych obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi 40.788 zł rocznie, tj. 3.399 zł miesięcznie (12 ha przel. x 3.399 zł = 40.788 zł /dochód roczny/: 12 miesięcy = 3.399 zł). Referendarz nie uwzględnił przy tym podawanego dochodu z tytułu umowy zlecenia, albowiem z przedłożonych dokumentów wynika, że dodatkowa praca była świadczona przez skarżącego w okresie od dnia 1 kwietnia 2018 r. do dnia 31 lipca 2018 r. Zdaniem referendarza, uzyskiwana wysokość dochodu czteroosobowej rodziny w stosunku do wykazywanych wydatków, w kontekście oświadczenia o braku zgromadzonych oszczędności (a popartego danymi z wyciągów bankowych), świadczą o niemożliwości zgromadzenia przez skarżącego środków finansowych do równoczesnego zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych swojej rodziny i opłacenia kosztów sądowych. Z podanych względów referendarz zwolniła skarżącego od pozostałych kosztów sądowych (oprócz wpisu od skargi), co działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzekła jak w punkcie drugim sentencji.