II SA/Op 327/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na czynność Burmistrza Głogówka z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr MKOŚ.7146.4.3.2023.JA w przedmiocie odmowy wykreślenia hipotek postanawia odrzucić skargę. K. W. (dalej jako: "skarżącym"), działając przez swojego pełnomocnika adwokata Ł. A., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na czynność Burmistrza Głogówka (dalej jako: "organ") z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr MKOŚ.7146.4.3.2023.JA w przedmiocie odmowy wykreślenia hipotek przymusowych. Jak wynika z treści wniosku z dnia 17 lipca 2023 r. skarżący zwrócili się do organu o wykreślenie wpisów (hipotek przymusowych) w księgach wieczystych [...], [...] i [...], dokonanych przez Urząd Miasta Głogówka oraz przez Zakład Mienia Komunalnego. Organ, w odpowiedzi z dnia 8 sierpnia 2023 r., odmówił wykreślenia i wyrażenia zgody na wykreślenie hipotek przymusowych z ksiąg wieczystych nieruchomości należących do skarżących. W skardze do Sądu zaskarżono czynność organu z dnia 8 września 2023 r. jako odmowę wykreślenia hipotek. W uzasadnieniu skargi wskazano na kognicję Sądu w przedmiotowej sprawie wynikającą z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, że skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu bowiem dotyczy sprawy nienależącej do właściwości sądu administracyjnego. Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Z kolei zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), w którego wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (por. art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). Zaskarżona czynność dokonana przez organ pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r. nie należy do żadnej z wyżej wskazanej kategorii. Dotyczy odmowy wydania przez gminę Głogówek zgody na wykreślenie wpisów hipotek przymusowych na nieruchomościach skarżących. Jak wynika z art. 1 i art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, z późn. zm.) sprawy z zakresu hipoteki i ksiąg wieczystych zastrzeżone są, jako sprawy cywilne, do właściwości sądów powszechnych. Kwestie związane z ustanowieniem lub wykreśleniem hipoteki uregulowane zostały szczegółowo w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2023 r. poz. 1984, z późn. zm. - dalej jako: "u.k.w.i.h."). Według art. 23 zd. 1. u.k.w.i.h. prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych. Z powyższego wynika, że wyrażenie przez wierzyciela zgody na wykreślenie hipoteki zabezpieczających zobowiązania lub zaległości podatkowe jest czynnością cywilnoprawną, a nie działaniem z zakresu administracji publicznej. Kontrola odmowy wyrażenia zgody na ich wykreślenie nie należy zatem do właściwości sądów administracyjnych. Ocena skutków czynności i zdarzeń prawnych dla bytu prawnego ustanowionych na nieruchomościach hipotek, w tym hipotek przymusowych zabezpieczających przedawnione zobowiązania lub zaległości podatkowe, należy do sądów powszechnych. W judykaturze wielokrotnie wskazywano, że wykreślenie wpisu hipoteki z księgi wieczystej następuje w trybie cywilnoprawnym. Cywilnoprawny tryb wykreślenia wpisu hipoteki z księgi wieczystej wyklucza przyjęcie, że złożenie lub odmowa złożenia wniosku o wykreślenie hipoteki przez organ podatkowy, wymaga od tego organu podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej, czy też wydania innego aktu administracyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 650/22). Sprawa obejmująca żądanie wyrażenia zgody na wykreślenie hipoteki należy do spraw cywilnych i w związku z tym nie może być rozpatrzona przez organ administracji na podstawie przepisów o charakterze administracyjnym (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 774/20). Mając zatem na uwadze Sąd, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odrzucił skargę.