II SA/Op 328/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. reprezentowanej przez matkę A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: ustanowić skarżącej adwokata. A. G., reprezentująca swoją niepełnoletnią córkę M. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 grudnia 2013 r., nr [...], uchylającą rozstrzygnięcie o organu I instancji i zobowiązującą A. G. (przedstawiciela ustawowego M. K.) do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 lipca 2012 r. do dnia 31 lipca 2012 r., w wysokości 400 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W skardze A. G. wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu, w związku z trudną sytuacją materialną i zdrowotną oraz brakiem wiedzy prawniczej. Wobec tego, referendarz sądowy zobowiązał A. G. do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Wezwanie do dokonania ww. czynności zostało doręczone A. G. w dniu 30 czerwca 2014 r. (co potwierdza adnotacja na pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki – por.: k-15 akt sądowych), a następnie ww. złożyła wniosek na wymaganym formularzu, który doręczyła do Sądu za pośrednictwem poczty w dniu 2 lipca 2014 r. (data stempla pocztowego). Uzasadniając wniosek A. G. podała, że jest matką samotnie wychowującą małoletnią córkę M. K.; nie posiada mieszkania, lecz mieszka w wynajętym lokalu. Podała, że od dwóch lat choruje na nowotwór złośliwy i inne związane z tym choroby. Posiada najniższe wynagrodzenie krajowe, co powoduje, że żyje w ubóstwie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym stwierdziła, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz niepełnoletnią córką, a dochody tego gospodarstwa stanowią: wynagrodzenie matki w wysokości 1.680 zł brutto (1.190 zł netto) oraz alimenty córki w wysokości 500 zł. A. G. oświadczyła, że nie posiadają (z córką) żadnych składników majątkowych, ani dodatkowych źródeł dochodu. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2014 r., do uzupełnienia braków wniosku przez przedłożenie dodatkowych dokumentów i złożenie stosownych wyjaśnień, A. G. przedłożyła do akt sprawy kserokopie dokumentów dotyczące jej pobytów w szpitalu oraz zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia, wydruk informacji o uzyskanym wynagrodzeniu w miesiącach: luty, maj i czerwiec 2014 r.; faktury i rachunku za opłaty mieszkaniowe; kserokopię umowy najmu lokalu. Oświadczyła także, że ponosi 1.494 zł wydatków miesięcznych z tytułu utrzymania, tj.: opłaty lokalowe (opłata za energię – 85 zł, za gaz – 50 zł, za wodę i kanalizację – 49 zł, za telefon i Internet – 35 zł, za wynajem lokalu mieszkalnego – 400 zł, abonament za telewizję – 60 zł); za wyżywienie córki – 165 zł; koszt dojazdów i powrotów córki do Ośrodka Wychowawczego oraz zakup środków czystości i higieny, leki – 120 zł; wyżywienie A. G. – 300 zł; zakup odzieży w rodzinie – 80 zł; zakup środków czystości i higieny – 80 zł; zakup leków – 100 zł. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", zważono co następuje: Instytucja prawa pomocy uregulowana w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewiduje możliwość udzielenia osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej pomocy, polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych – w całości, bądź w części, a także na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu do reprezentowania interesów strony w postępowaniu sądowym. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca w art. 252 § 2 i art. 246 § 1 P.p.s.a. postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie A. G., przedstawiciel ustawowy skarżącej, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, a także prawidłowo wykonała wezwanie referendarza do złożenia wypełnionego wniosku na urzędowym formularzu. Uzupełnienie braków formalnych wniosku nastąpiło bowiem w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (tj. w dniu 30 czerwca 2014 r.), przez wniesienie za pośrednictwem poczty w dniu 2 lipca 2014 r. (data stempla pocztowego), wniosku na wypełnionym formularzu. Z powyższych względów uznać należało, że przedstawiciel skarżącej spełnił przesłanki formalne, polegające na złożeniu wniosku na urzędowym formularzu i wypełnieniu formularza zgodnie z wymogami ustawodawcy. Z kolei rozstrzygnięcie czy skarżącej należy przyznać pomoc, sprowadza się w niniejszej sprawie do zbadania, czy spełnione zostały przesłanki określone w przywołanym powyżej art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Wcześniej zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro więc M. K., z mocy samej ustawy, jako skarżąca decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, pozostała zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, orzekanie w tym zakresie staje się zbędne. Stąd referendarz ograniczył się do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli do zbadania czy skarżąca spełnia przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego, sytuacja materialna skarżącej wykazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także na podstawie złożonych wyjaśnień i dokumentów, uprawnia do przyznania jej adwokata z urzędu. Skarżąca nie jest w stanie opłacić swojego reprezentanta z wyboru, bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu członków jej rodziny. Wskazują na to: ograniczone bieżące środki finansowe, jakimi dysponuje matka (przedstawiciel ustawowy skarżącej), tj. 845 zł netto miesięcznie na jedną osobę, brak majątku mogącego stanowić źródło pokrycia kosztów sądowych, w tym oświadczenie o braku zgromadzonych oszczędności, a ponadto aktualne koszty utrzymania. Wobec tego referendarz uznał, że strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania pomocy, gdyż przedstawiciel ustawowy małoletniej M. K. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie oraz rodziny i pomoc w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest niezbędna. Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a. uznał o konieczności ustanowienia skarżącej adwokata z urzędu, co orzekł jak w sentencji.