II SA/Op 331/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L. – reprezentowanej przez matkę L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić skarżącej adwokata. Wyrokiem z dnia 10 listopada 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił skargę A. L. – reprezentowanej przez matkę L. P., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na skarżącą. Następnie, działająca w imieniu skarżącej, jej matka L. P., wniosła o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie wskazała na złą sytuację finansową, uniemożliwiającą rodzinie skarżącej pokrycie kosztów sądowych i wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika. Z protokołu wypełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawartego w aktach sądowych (vide: k-26 akt) wynika, że L. P. jest osobą niepełnosprawną. Ponadto, wnioskująca podała, że ponosi koszty alimentów płaconych byłemu mężowi na rzecz syna, a także wysokie koszty kupna lekarstw oraz wydatki związane z wyjazdami jej dzieci do klinik. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach L. P. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i dwójką niepełnoletnich dzieci. Źródłami dochodu uzyskiwanymi przez członków jej rodziny są zasiłki pielęgnacyjne i renta socjalna w łącznej wysokości 2.266 zł. Rodzina skarżącej zamieszkuje w spółdzielczym mieszkaniu o powierzchni 34,5 m². L. P. nie wskazała żadnych innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych pozostających w posiadaniu członków rodziny. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro zatem skarżąca A. L., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą świadczenia z funduszu alimentacyjnego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 258 § 3 P.p.s.a., postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych podlegało umorzeniu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu, należało natomiast uwzględnić. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżąca, jak wyżej wykazano, została z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniona od kosztów sądowych, zatem jej wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zważyć przeto należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Zważyć także należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżącej opierając się na oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, a także informacji wynikających z akt administracyjnych sprawy. Referendarz uznał złożone przez L. P. oświadczenie o sytuacji materialnej pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżącej A. L., za wiarygodne kierując się także faktem, iż L. P. została pouczona o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, w myśl art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Referendarz przyjął zatem, że uzyskiwany przez rodzinę skarżącej miesięczny dochód w kwocie 566,50 zł na jednego członka rodziny, a także wykazana sytuacja majątkowa, nie daje podstaw do zapewnienia skarżącej wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Rodzina skarżącej musi bowiem z wyżej wskazanego dochodu pokryć koszty utrzymania mieszkania oraz koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia, czy lekarstw. Wydatki na bieżące utrzymanie, co do przeciętnej wysokości których referendarz posiada wiedzę, w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu i wobec oświadczenia przedstawiciela skarżącej o braku zgromadzonych oszczędności, przemawiają za poglądem, iż A. L. nie jest w stanie wygospodarować środków na wynajęcie fachowego pełnomocnika z wyboru. Tym samym, należy przyznać jej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie i ustanowić adwokata z urzędu. W tych okolicznościach sprawy referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.