II SA/Op 334/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę. Przedmiotem skargi wniesionej przez T. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...], nr [...], przyznającą zasiłek celowy w wysokości 40 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozpoznając złożony przez T. R. wniosek o przyznanie pomocy na pokrycie kosztów spowodowanych długotrwałą chorobą, niepełnosprawnością, ubóstwem, kosztami leczenia i zakupu leków, utrzymania mieszkania itp., organ pierwszej instancji w drodze wywiadu środowiskowego ustalił sytuację socjalno-bytową T. R. i przedstawił analitykę wydatkowanych środków finansowych na realizację zasiłków celowych, z której wynikało, że przeznaczone na realizację zadań własnych, w tym na wypłatę zasiłków celowych, środki w wysokości 214500 zł., są niewystarczające w stosunku do rosnącej liczby osób kwalifikujących się do pomocy. Z tego względu w pierwszej kolejności pomoc udzielana jest rodzinom z dziećmi, osobom samotnie wychowującym dzieci, osobom samotnym bez dochodów lub o bardzo niskim dochodzie, a przeciętna wysokość zasiłku dla rodzin o niskich dochodach wyniosła 120 zł, natomiast dla osób samotnych 80 zł. Rozpatrując ponownie sprawę w wyniku wniesionego odwołania, w którym skarżący zarzucał, iż kwota przyznanego zasiłku jest zbyt niska i nie umożliwi pokrycia kosztów zakupu leków, a posiadany dochód z tytułu pobieranej renty wynoszący 425,54 zł nie wystarcza na pokrycie poniesionych w maju 2004 r. wydatków w kwocie 598,42 zł, organ odwoławczy stwierdził, że w świetle przepisów art. 8 i 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) T. R., będąc osobą samotnie gospodarującą nie uzyskującą dochodu przekraczającego kryterium dochodowego, wynoszącego 461 zł, spełnia wymogi do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, jednak na zasadzie art. 3 powołanej ustawy udzielenie pomocy i jej zakres zależy nie tylko od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych do tej pomocy, ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Poza tym ustawodawca nie stworzył po stronie organów dysponujących pomocą społeczną obowiązku zaspokojenia wszystkich, chociażby nawet jak najbardziej uzasadnionych potrzeb osoby ubiegającej się o taką pomoc i do pomocy uprawnionej. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że świadczenie z pomocy społecznej zostało skarżącemu udzielone. Odnosząc się do wysokości przyznanego świadczenia organ podniósł, że oprócz zasiłków celowych T. R. w okresie od stycznia do września otrzymuje również pomoc w formie obiadów, przy czym koszt jednego posiłku stanowi kwotę 3,50 zł, stąd koszt posiłków za miesiąc czerwiec wyniósł 105 zł. Poza tym na okres od maja do sierpnia przyznany został zasiłek okresowy w kwocie 20 zł. Z tego względu łączna kwota otrzymanej pomocy wyniosła 165 zł. i była znacznie wyższa niż wielkość przyznawanych w tym okresie zasiłków. W skardze na powyższą decyzję T. R. wnosił o jej zmianę bądź uchylenie, zarzucając, że poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż przyznany zasiłek celowy w kwocie 40 zł w całości zaspokaja i pokrywa koszty zakupu żywności, leków i leczenia, odzieży i obuwia, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, zapewnienia ochrony mieszkania i spłacenia posiadanych zobowiązań wobec Spółdzielni Mieszkaniowej w N. i osób prywatnych. Wywodził, że w miesiącu maju poniósł wydatki w kwocie 598,42 zł, która przekraczała kwotę pobieranej renty, co wskazuje, iż ktoś udzielił mu wsparcia finansowego. Wskazując na posiadane schorzenia podał, że zredukowana została liczba godzin usług opiekuńczych, wskazując jednocześnie na brak inicjatywy oszczędnościowej organów pomocy społecznej, które nie przyznają oszczędnej pomocy w ramach pomocy sąsiedzkiej. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie może być uwzględniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania tej decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle powyższego kontrola sprawowana przez Sąd obejmuje zgodność decyzji z prawem materialnym oraz przepisami procedury administracyjnej. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takie wady i uchybienia, zdaniem Sądu, nie występują w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja wynika z prawidłowego przeprowadzenia analizy materiału dowodowego, a dokonana przez orzekające w sprawie organy ocena prawna stanu faktycznego jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Pomoc społeczna w formie zasiłku celowego, stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy, może być przyznana w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. W tym miejscu należy wskazać, że przewidziana w powołanym wyżej przepisie forma pomocy stanowi jeden spośród licznych sposobów realizacji celów pomocy społecznej, określonych przez ustawodawcę w przepisach tej ustawy, jakimi są umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1) oraz wspieranie ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3) w razie wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy, wymienionych przykładowo w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy, do jakich należą m.in. bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba. Ponadto generalną zasadą wynikającą z art. 8 ustawy o pomocy społecznej jest uwarunkowanie przyznania pomocy od spełnienia określonego precyzyjnie w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących oraz osób w rodzinie kryterium dochodowego, jakim dla osób samotnie gospodarujących jest kwota dochodu wynosząca 461 zł. Z prawidłowych i niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń poczynionych przez organy decyzyjne wynika, że skarżący, będący osobą samotnie gospodarującą, spełnia określone w ustawie kryterium dochodowe, skoro jego dochód uzyskiwany z tytułu pobieranej renty inwalidzkiej wynosi 425,54 zł i jest zatem niższy od kwoty 461 zł. Dochód ten niewątpliwie nie wystarcza na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, zwiększonych zwłaszcza w związku z istniejącym inwalidztwem powodującym całkowitą niezdolność do pracy, które ponadto uniemożliwia wykonywanie jakiegokolwiek dodatkowego zatrudnienia. Trafnie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zwrócił uwagę, że udzielenie pomocy i jej zakres zależy nie tylko od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych do tej pomocy, ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Eksponowanie możliwości finansowych organu pomocy społecznej znajduje podstawę w treści przepisu art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powyższe uregulowania wskazują, że świadczenia w ramach zasiłku celowego nie mają charakteru roszczeniowego, a decyzja wydana na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest decyzją uznaniową. Wskazuje na to redakcja powyższego przepisu, w którym ustawodawca stwierdził, że pomoc w formie zasiłku celowego "może być udzielona", co oznacza, że ustawodawca nie zobligował organów pomocy społecznej do pełnego zaspokojenia wszystkich uzasadnionych potrzeb osób ubiegających się o pomoc, choćby te potrzeby były jak najbardziej uzasadnione. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych jest ograniczona. Decyzje te podlegają sądowej kontroli w zakresie samego uznania. Zgodnie z art. 107 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) decyzja taka powinna jednakże wskazywać motywy, jakimi kierował się organ administracyjny załatwiając sprawę. Z lektury akt wynika, iż Ośrodek Pomocy Społecznej w N. dysponował dotacją na wypłatę zasiłków celowych w kwocie wynoszącej 214500 zł miesięcznie, co niewątpliwie limitowało wysokość udzielanych świadczeń, aby możliwym było osiągnięcie celu pomocy społecznej poprzez objęcie pomocą jak najszerszego kręgu osób ubiegających się o pomoc i do tej pomocy uprawnionych. Te przesłanki zadecydowały, że przeciętna wysokość zasiłku dla rodzin o niskich dochodach wyniosła 120 zł, natomiast dla osób samotnych 80 zł. W kontekście tak naświetlonej sytuacji, w jakiej przyszło działać organowi pomocy społecznej, zasadnie organ odwoławczy przyjął również, że badając prawidłowość ustalenia kwoty przyznanego skarżącemu zasiłku celowego należy mieć na względzie całokształt sprawy, w tym również wielkość świadczeń udzielonych skarżącemu w innych formach tj. pomocy w formie obiadów oraz zasiłku okresowego, których miesięczna kwota wynosi łącznie 125 zł, a zatem łączna kwota udzielonej skarżącemu pomocy – z uwzględnieniem przyznanego zasiłku celowego - wyniosła 165 zł i przekraczała wielkość zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie innym osobom. W związku z powyższym należało uznać, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż wskazały w sposób nie budzący wątpliwości z jakich powodów przyznano skarżącemu zasiłek celowy w określonej wysokości. Z tego względu podnoszony w skardze zarzut co do wysokości przyznanego świadczenia, które nie zaspokaja w pełni wszystkich uzasadnionych potrzeb, nie może być uznany za naruszenie prawa. Nawiązując natomiast do kwestionowanego przez skarżącego zmniejszenia liczby godzin usług opiekuńczych oraz sposobu świadczenia tych usług należy wskazać, że argumenty te dotyczą odrębnego postępowania i nie mogą mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Skoro zatem decyzje zaskarżonej treści nie naruszają prawa materialnego, jak również przepisów postępowania i nie zostały podjęte z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić, co orzeczono na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.