II SA/Op 336/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 9 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: 1) zwolnić skarżącą od uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej, 2) w pozostałym zakresie niewymienionym w punkcie 1, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić, 3) ustanowić B. G. adwokata. . B. G. pismem procesowym z dnia 7 czerwca 2016 r., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 9 maja 2016 r., nr [...], dotyczącą wymeldowania z pobytu stałego. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 12 lipca 2016 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie powyższe odebrała skarżąca osobiście w dniu 18 lipca 2016 r., co potwierdza załączone do akt sprawy pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki (k-14 akt sądowych). W dniu 21 lipca 2016 r. skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 100 zł (por. wyciąg bankowy: k-15 akt). W dniu 27 lipca 2016 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, nadany przesyłką pocztową w dniu 23 lipca 2016 r. (por. kopertę: k-24 akt). Wniosek ten, złożony na urzędowym formularzu, zawierał żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Uzasadniając wniosek skarżąca podała, że jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jest schorowana, nie posiada żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu matki. W rubryce dotyczącej stanu rodzinnego, skarżąca nie wykazała żadnych osób; w rubryce odnoszącej się do stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podała – 1.100 zł emerytury, a w rubryce świadczącej o dochodach uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i osoby tworzące z nią wspólne gospodarstwo domowe wskazała łączny dochód "0" i wskazała dwie osoby, tj. siebie i S. K. Jako zobowiązania i stałe wydatki wykazała koszty leków – 100 zł, opłaty za media – 200 zł, opłaty za mieszkanie – 300 zł, opłatę za energię – 90 zł oraz za gaz – 85 zł. Na skutek zarządzenia referendarza z dnia 5 sierpnia 2016 r., wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez: - wypełnienie rubryk formularza wniosku nr 10 pn.: "Dochody"; - wyjaśnienie dlaczego w oświadczeniu o stanie rodzinnym (rubryka nr 6) skarżąca nie podała osoby wymienionej w rubryce nr 10 pn. "Dochody", skoro w obydwu rubrykach należy wpisać dane dotyczące osób tworzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe. Pouczono jednocześnie skarżącą, że niewykonanie wezwania w zakresie uzupełnienia braków formalnych wniosku, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Mając na względzie zasady ekonomii procesowej, wraz z wezwaniem do usunięcia braków formalnych wniosku, zobowiązano ponadto skarżącą do uzupełnienia wniosku przez przedłożenie stosownych dokumentów i złożenie dodatkowych oświadczeń, a to przedłożenie: aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; rachunków i faktur z tytułu wydatków na miesięczne utrzymanie mieszkania; dokumentów poświadczających wysokość uzyskiwanego dochodu miesięcznego przez członków gospodarstwa domowego skarżącej. Zażądano także, aby skarżąca wyjaśniła czy ona i osoby tworzące z nią wspólne gospodarstwo domowe korzystają z pomocy osób trzecich, bądź z instytucji pomocy społecznej, jak również zobowiązano do udokumentowania wykazywanej okoliczności choroby skarżącej. Opisane wezwania zostały doręczone skarżącej, do rąk dorosłego domownika S. K., w dniu 9 sierpnia 2016 r. (por. k-28 akt). Przesyłką pocztową nadaną w dniu 12 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżąca złożyła uzupełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także przedłożyła do akt rachunki, zaświadczenie lekarskie i wyciąg bankowy. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu B. G. złożyła wniosek na wymaganym urzędowym formularzu, lecz wypełniła go nieprawidłowo, wobec czego została wezwana do uzupełnienia jego braków formalnych. Wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do żądania Sądu w terminie 7 dni, spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 9 sierpnia 2016 r., a w dniu 12 sierpnia 2016 r. złożono prawidłowo wypełniony formularz wniosku. Tym samym skarżąca spełniła wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wobec tego zważyć należało, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Sąd (referendarz sądowy) natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Z jednej strony uwzględnia więc wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Dodatkowo, w niniejszej sprawie referendarz sądowy oparł swoje stanowisko w sprawie sytuacji materialnej skarżącej na podstawie materiału dowodowego, zebranego w trybie art. 255 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, strona ta jest zobowiązana złożyć na wezwanie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowe, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając wniosek B. G. zważono zatem w pierwszej kolejności, że na obligatoryjne koszty sądowe w sprawie, w przypadku dalszego procedowania przez skarżącą składają się: opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu zapadłego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad...). Opłaty powyższe należało zatem objąć zakresem rozpoznania wniosku. Brak jest natomiast podstaw do zwolnienia skarżącej od uiszczonego już w dniu 21 lipca 2016 r., wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Opłata ta została dokonana przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wniosek taki jest skuteczny od chwili jego wniesienia (w niniejszej sprawie w dniu 23 lipca 2016 r. – data stempla pocztowego) i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, znajdującej się na stronie internetowej NSA: www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Ponadto, fakt uiszczenia przez skarżącą wymienionej wyżej należności wskazuje na potencjał finansowy skarżącej, co czyni zwolnienie jej od całości kosztów sądowych, niezasadnym. Z podanych względów wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi należało oddalić. Oceniając natomiast sytuację materialną skarżącej, w pierwszej kolejności należało dokonać systematyzacji treści oświadczeń i dokumentów złożonych w trakcie postępowania. Skarżąca oświadczyła, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, która skarżącą utrzymuje z uwagi na jej zły stan zdrowia i brak zatrudnienia. Ustalając zatem koszty niezbędnego utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej, referendarz uwzględnił przedłożone rachunki i faktury, które wystawione zostały na nazwisko matki skarżącej. Pokazują one, że rodzina skarżącej ponosi comiesięczne wydatki mieszkaniowe w wysokości łącznej – 507,34 zł (opłata za gaz - 83,18 zł, za energię elektryczną – 93,80 zł; wartość uśredniona w stosunku miesięcznym, za telewizję – 19,90 zł, z tytułu czynszu – 310,46 zł), a także wydatki z tytułu zakupu lekarstw – 100 zł. Z zaświadczenia lekarskiego dołączonego do akt wynika ponadto, że skarżąca jest leczona w tamtejszej przychodni od 2013 r. z powodu [...], [...] i [...]. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość osiąganych przez członków gospodarstwa domowego skarżącej dochodów, stan zdrowia skarżącej wiążący się z koniecznością ponoszenia dodatkowych wydatków na leczenie, brak zgromadzonych oszczędności oraz zwyczajowe koszty utrzymania – to stwierdzić należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony, od dalszych kosztów sądowych w przypadku ewentualnego procedowania (tj. wpisu od skargi kasacyjnej i opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem). Zdaniem referendarza, aktualna sytuacja materialna skarżącej wykazana w toku postępowania wyjaśniającego, świadczy o konieczności udzielenia pomocy także przez ustanowienie adwokata z urzędu. Z podanych względów należało przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, co referendarz sądowy działając na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.