II SA/Op 340/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku energetycznego na skutek wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. J. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 4 kwietnia 2016 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku energetycznego, odebranej przez nią w dniu 1 kwietnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SO/Op 12/16, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu przyznał J. M. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, którym przez Okręgową Radę Adwokacką w Opolu została wyznaczona adwokat A. R., o czym poinformowano Sąd w piśmie z dnia 16 maja 2016 r. W dniu 30 maja 2016 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik wniósł skargę na decyzję z dnia 15 marca 2016 r., składając ją osobiście w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 298/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił powyższą skargę, jako wniesioną z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu 2 maja 2016 r., i bez złożenia wniosku o jego przywrócenie. Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 1 lipca 2016 r. Następnie pełnomocnik J. M. w dniu 3 lipca 2016 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), ponownie wniosła za pośrednictwem organu skargę z dnia 30 maja 2016 r. na decyzję z dnia 15 marca 2016 r. Do skargi dołączone zostało pismo z dnia 3 lipca 2016 r., zatytułowane "wniosek o przywrócenie terminu". W piśmie tym pełnomocnik wyjaśniła, że składając poprzednio skargę nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi błędnie sądząc, iż termin do wniesienia skargi liczy się dla pełnomocnika z urzędu od dnia doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o wyznaczeniu do tej funkcji. Ponadto wskazała, że do wyznaczenia jej przez Okręgową Radę Adwokacką doszło już po upływie terminu do wniesienia skargi. Podniosła, że uchybiła terminowi bez winy strony, a przyczyna uchybienia terminu ustała, jej zdaniem, w chwili gdy otrzymała orzeczenie o odrzuceniu skargi. Na wezwanie Sądu o wskazanie daty otrzymania pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu zawiadamiającego o wyznaczeniu na pełnomocnika z urzędu oraz do sprecyzowania okoliczności uprawdopodabniających brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, ewentualnie przedłożenie w tym zakresie stosownych dokumentów, pełnomocnik przesłała pismo z dnia 23 sierpnia 2016 r., do którego dołączyła m.in. pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 10 maja 2016 r. o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej J. M. Podała, że o ustanowieniu jej pełnomocnikiem w sprawie dowiedziała się po dniu 10 maja 2016 r., przy czym przesyłkę znalazła w skrzynce pocztowej, ale było to najwcześniej w dniu 11 maja 2016 r., a na pewno przed dniem 19 maja 2016 r., gdyż tego dnia wysłała do skarżącej pismo powiadamiające o osobie pełnomocnika z urzędu. Ponadto wyjaśniła, że dwukrotnie przeglądała akta w Sądzie, a także w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Opolu. W dniu 23 maja 2016 r. otrzymała natomiast od osoby reprezentującej skarżącą skany dokumentów. Wskazała, że skargę wniosła w dniu 30 maja 2016 r. uchybiając terminowi bez winy strony i bez swojej winy, gdyż działając w oparciu o pismo Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 10 maja 2016 r. była przekonana, że składa skargę w terminie. O tym, że uchybiła terminowi dowiedziała się z postanowienia Sądu z dnia 29 czerwca 2016 r. Podniosła, że pierwotnie skargę wniosła w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a przy kolejnym wniosku dotyczącym przywrócenia terminu również dochowała tego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało odrzucić. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei, w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi musi spełniać warunki formalne określone w art. 87 P.p.s.a. Po pierwsze, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 3 w związku z § 1). Ponadto, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Rozpoznając wniosek z dnia 3 lipca 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w pierwszej kolejności należało zbadać, czy zostały w ogóle spełnione formalne przesłanki do rozpoznania tego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Dokonując oceny dochowania powyższych przesłanek Sąd uznał, że w sprawie nie spełniono wymogu zachowania wymaganego terminu siedmiu dni, w jakim wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć. Przyczyną, przez którą zaistniało uchybienie terminu wniesienia skargi do sądu, była chęć skorzystania przez J. M. z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia tej skargi, a w konsekwencji oczekiwanie na rozpoznanie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy przez referendarza sądowego. W sytuacji zatem, gdy skarżąca tę pomoc otrzymała w postaci ustanowienia adwokata z urzędu, to ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi związane jest ściśle z chwilą powzięcia wiadomości przez adwokata, wskazanego przez samorząd adwokacki, o wyznaczeniu go pełnomocnikiem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi bowiem wątpliwości, że w razie niedochowania terminu wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a., na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi do sądu, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia doręczenia mu zawiadomienia z właściwego samorządu o wyznaczeniu go do tej funkcji. W przypadku ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy (art. 244 P.p.s.a.) dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia tej skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść skargę. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany, jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2014 r., II FZ 1100/14 oraz z 4 kwietnia 2012 r., I OZ 211/12, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Termin ten jest terminem ustawowym, zawitym, a dokonanie czynności po upływie tego terminu jest bezskuteczne. Nie może być on przedłużony przez przewodniczącego (art. 84 P.p.s.a.), nie biegnie także - wobec braku przepisu przewidującego taką możliwość - na nowo po ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu. Skuteczne wniesienie skargi po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie wtedy, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Przepisy P.p.s.a nie przewidują także zawieszenia (wstrzymania) biegu terminów ustawowych (a takim jest termin do wniesienia skargi), dotyczy to także wystąpienia strony o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 6 kwietnia 2011 r., I OZ 218/11; z 26 stycznia 2010 r., II GZ 213/09; z 27 stycznia 2010 r., I OZ 42/10, powołana strona internetowa). We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik skarżącej nie wskazała, w jakiej dacie dowiedziała się o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla J. M. i nie wynikało to z akt sprawy o sygnaturze II SA/Op 298/16. Na wezwanie Sądu, datę tę pełnomocnik wskazała orientacyjnie jako dzień pomiędzy 11 a 19 maja 2016 r. Skoro, jak wskazano już wyżej, najpóźniejszą datą ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi jest trzydziesty dzień od dnia otrzymania przez pełnomocnika z urzędu zawiadomienia o wyznaczeniu go do tej funkcji, to termin ten upłynął najpóźniej z dniem 18 czerwca 2016 r. Wobec tego, składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą w dniu 3 lipca 2015 r., pełnomocnik z urzędu uchybiła terminowi siedmiu dni wskazanemu w art. 87 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, nie można bowiem przyjąć, jak przedstawiono to we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, że ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., nastąpiło w dniu 1 lipca 2016 r. tj. w dniu doręczenia pełnomocnikowi postanowienia Sądu z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 298/16, o odrzuceniu skargi. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko ugruntowane w orzecznictwie, że ustanie przyczyny uchybienia terminu nie może pozostawać w sprzeczności z ustaleniami odnoszącymi się do określenia daty, w której strona dopełniła albo miała realną możliwość dopełnienia określonej czynności procesowej. Termin ten należy więc liczyć od chwili ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona postępowania dowiedziała się o uchybieniu terminu (por. postanowienia NSA: z 19 stycznia 2012 r., I GSK 1555/11; z 15 listopada 2011 r., II OZ 1090/11; z 31 maja 2010 r., II OZ 454/10, http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto należy mieć na względzie, że na tle art. 88 P.p.s.a. w piśmiennictwie akcentuje się, iż fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Sąd nie ma prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej, a nie w innej dacie. Jeżeli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 został zachowany, sąd wyda rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (tak: B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat. M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komenatrz, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 445 oraz R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 477 i powołane tam orzecznictwo). W przekonaniu Sądu, w niniejszej sprawie z dokumentacji zgromadzonej w aktach sądowych wynika w sposób jednoznaczny, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, liczony od czasu ustania przyczyny jego uchybienia, tj. od otrzymania zawiadomienia Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu, nie został przez pełnomocnika zachowany. W tym miejscu odnotowania wymaga, że jeżeli strona z przyczyn przez nią niezawinionych uchybiła także terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, również ten drugi termin może zostać przywrócony na stosowny wniosek strony. Brak wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu skutkuje odrzuceniem wniosku na podstawie art. 88 P.p.s.a. W niniejszej sprawie nie został złożony odrębny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z dnia 30 czerwca 2016 r. Dlatego wniosek z dnia 3 lipca 2016 r. potraktowany został wyłącznie jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Na marginesie tylko dostrzec przyjdzie, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi rozpoczął dla pełnomocniczki bieg najpóźniej w dniu 30 maja 2016 r. i upłynął najpóźniej w dniu 6 czerwca 2016 r. Wobec niedotrzymania przez siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie zachodziła potrzeba merytorycznej oceny pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 86 § 1 P.p.s.a., czyli uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W tej kwestii zauważyć jednak należy, że zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony traktowane jest jak zachowanie samej strony, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, natomiast przy ocenie formalnych aspektów wniosku o przywrócenie terminu od profesjonalnego pełnomocnika można oczekiwać fachowej wiedzy i należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem (por. postanowienia NSA: z 18 października 2007 r., I FZ 421/07; z 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; z 23 lipca 2009 r., I OZ 737/09; z 23 września 2014 r., II GZ 523/14; z 23 września 2010 r., II OZ 571/11; z 17 sierpnia 2010 r., II GSK 580/10). Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 88 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.