II SA/Op 358/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. R. na pismo A z siedzibą w [...] Biuro Regionalne w [...] z dnia 8 czerwca 2015 r., nr L. dz [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odpowiedzialności za szkodę w ramach umowy ubezpieczenia upraw rolnych postanawia: odrzucić skargę. Działający w imieniu Ł. R. – J. R., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na pismo A z siedzibą w [...] Biuro Regionalne w [...] z dnia 8 czerwca 2015 r., nr L. [...], dotyczące odmowy przyjęcia odpowiedzialności za szkodę zgłoszoną w dniu 10 marca 2015 r. na plantacji borówki amerykańskiej, z tytułu ryzyka skutków złego przezimowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. właściwość rzeczowa sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto jak stanowi art. 3 § 3 P.p.s.a., do właściwości sądów administracyjnych należy także orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Zgodnie zaś z art. 4 P.p.s.a., o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, sądy administracyjne są właściwe również do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Mając na uwadze zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych dostrzec przyjdzie, iż obejmuje ona jedynie sprawy z zakresu stosunków administracyjnoprawnych chyba, że ustawa szczególna przewiduje kontrolę sądów administracyjnych także w innych sprawach. Oznacza to, iż w braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach wynikających z innych niż administracyjny, stosunków prawnych. Istota stosunku administracyjnoprawnego polega na tym, iż jedną z jego stron zawsze jest organ administracji publicznej, bądź organ administracji państwowej czy też inny podmiot powołany do realizacji zadań administracji publicznej, który z mocy przepisów prawa jest zobowiązany i uprawniony do władczego rozstrzygania o prawach i obowiązkach drugiej strony, regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego. Wykonując swoje uprawnienia i obowiązki jest on przy tym wyposażony, z mocy przepisów prawa, w atrybut władzy państwowej w postaci m. in. środków przymusu państwowego, służący do zabezpieczenia realizacji uprawnień i obowiązków administracyjnoprawnych. Odmiennie zatem niż w przypadku stosunków cywilnoprawnych, gdzie strony będące partnerami mają równorzędną pozycję i według własnego uznania, w oparciu o przepisy prawa kształtują treść łączącego je stosunku prawnego, w stosunkach administracyjnoprawnych organ administracji publicznej jest obowiązany i uprawniony do władczego kształtowania, sytuacji prawnej drugiej strony. Zaznaczyć przy tym należy, że nie wszystkie stosunki prawne, w których jedną ze stron jest organ administracji publicznej, mają charakter administracyjnoprawny. W przypadku bowiem gdy, obie strony korzystają z wyznaczonej granicami prawa swobody w ustalaniu treści łączącego je stosunku prawnego, a przepisy prawa nie ustalają dla jednego z nich kompetencji do władczego rozstrzygania o treści uprawnień i obowiązków, przyjąć należy, iż stosunek ten nie ma charakteru administracyjnoprawnego. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić przyjdzie, że jeżeli przepisy ustaw szczególnych nie stanowią inaczej, sądy administracyjne uprawnione są do kontroli legalności działań bądź bezczynności organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 P.p.s.a., wynikających z takich stosunków prawnych, w zakresie których organ administracji publicznej z mocy prawa uprawniony jest do władczego kształtowania treści tego stosunku prawnego. W niniejszej sprawie żądanie skargi Ł. R. sprowadza się do dokonania oceny działań A, związanych z zawartą przez skarżącego z ww. A umową ubezpieczenia upraw rolnych od zdarzeń losowych. Podnieść należy, że wymieniony podmiot nie jest organem administracji publicznej. A jest zakładem ubezpieczeń, który ubezpiecza swoich członków na zasadzie wzajemności, co wynika z art. 5 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. 2013 r., poz. 950 z późn. zm.) i nie wymienione zostało w art. 5 § 1 pkt 3 k.p.a. W zakresie wykonywania działalności ubezpieczeniowej A nie jest również wyposażone w kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych (postanowień), ani też innych aktów lub do podejmowania czynności, które podlegałyby kontroli sadów administracyjnych. W zakresie objętym skargą A zawarło umowę ubezpieczenia ze skarżącym, a zatem spór co do odmowy przyjęcia odpowiedzialności jest typowym sporem cywilnym dotyczącym należności pieniężnej, której źródłem jest umowa cywilnoprawna. Umowa ta należy do instytucji prawa zobowiązaniowego, a nie administracyjnego. Tak więc wszelkie roszczenia z tego tytułu jako należące do sfery prawa cywilnego powinny być dochodzone przed sądem powszechnym. Wniesioną skargę jako nie podlegającą właściwości sądu administracyjnego należało więc odrzucić. Sąd działając na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł o powyższym w sentencji. Poza tym, w związku ze zgłoszonym w skardze wnioskiem o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, wskazać należy, że zgodnie z regułą wynikającą z art. 199 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to co do zasady, że stronie, która poniosła koszty postępowania, np. w postaci kosztów zastępstwa procesowego, nie przysługuje ich zwrot. Zwrot kosztów postępowania został przewidziany tylko w określonych przypadkach, tj. w razie uwzględnienia skargi (art. 200 P.p.s.a.) bądź umorzenia sądowego (art. 201 P.p.s.a.) i stąd też w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania o kosztach, pomimo zgłoszonego wniosku o ich zasądzenie. Z tych względów, orzeczono jak w sentencji.