II SA/Op 358/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. z dnia 24 lutego 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SO/Op 11/16 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił J. M. radcę prawnego, przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Pełnomocnikiem z urzędu J. M. została wyznaczona przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu – radca prawny A. R., co wynika z pisma Izby z dnia 24 maja 2016 r. (k-43 akt sądowych). Na skutek wniesionej skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, sprawa została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 358/16 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu kolejno: postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. przywrócił termin do wniesienia skargi, a wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r., oddalił skargę. Wnioskiem z dnia 24 lutego 2017 r. J. M. zwróciła się ponownie o przyznanie prawa pomocy, nie zakreślając zakresu żądania. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczęte na skutek kolejnego wniosku skarżącej z dnia 24 lutego 2017 r., należało umorzyć. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), a w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnotować należy, że w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 lutego 2017 r., nie zaznaczono w punkcie 4 przedmiotu wniosku, pomimo tego, że wniosek może być objęty jedynie po jednym żądaniu dotyczącym rodzaju pełnomocnika z urzędu oraz zakresu zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiot żądania skarżącej nie wynika także bezpośrednio z dalszej części wniosku. Referendarz zważył jednak, że skarżącej zostało już przyznane w tym postępowaniu sądowym prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie strona ta jest zwolniona ustawowo od uiszczania kosztów sądowych na zasadzie art. 239 § 1 pkt 1 lit. h P.p.s.a. Z tych względów, złożenie przez nią kolejnego wniosku bez wskazania zakresu żądania, nie wymaga wezwania stosownie do art. 252 § 2 P.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Przepis ten zobowiązując do złożenia wniosku na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, nakazuje bowiem wypełnienie tego formularza zgodnie z pouczeniem w nim zawartym, czyli m.in. zakreśleniem właściwego zakresu żądania. Referendarz uznał jednak, że w niniejszym przypadku wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania dotyczącego prawa pomocy, już przed wniesieniem wniosku z dnia 24 lutego 2017 r., z uwagi na wyczerpanie wszystkich możliwych form pomocy, jakie strona mogła uzyskać stosownie do art. 245 P.p.s.a. Z tych względów czynności zmierzające do wyjaśnienia zakresu ponownego wniosku skarżącej z dnia 24 lutego 2017 r., są niecelowe i wprowadzają niczym nie uzasadniony formalizm. Powtórzyć należy, że w niniejszej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 lutego 2017 r., jest zbędne. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. h P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Skoro J. M. z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako osoba skarżąca decyzję dotyczącą dodatku mieszkaniowego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, a orzekanie w sprawie stało się zbędne. O powyższej okoliczności ustawowego zwolnienia skarżącej od uiszczania kosztów sądowych, referendarz sądowy wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SO/Op 11/16 i pomimo tego, że przywołane orzeczenie zostało wydane przed rozpoczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, to zachowuje aktualność na wszystkich etapach tego postępowania, wszczętego z inicjatywy J. M. w celu zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...]. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się bowiem na wszystkie etapy postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zauważyć należy, że ww. postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r., został ustanowiony J. M. radca prawny. Na skutek powyższego orzeczenia, Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu poinformował o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, radcy prawnego z urzędu w osobie A. R., która występowała w imieniu J. M. w postępowaniu sądowym. Z przywołanych okoliczności wyraźnie wynika, że żądanie ustanowienia przez sąd (referendarza sądowego) skarżącej kolejnego pełnomocnika z urzędu, nie może odnieść zamierzonego skutku. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującej procedurę sądowoadministracyjną, a co za tym idzie również przesłanki ustanawiania pełnomocnika z urzędu, brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań (w ocenie strony nie działał zgodnie z jej interesem). Skoro stronie zostało już przyznane prawo pomocy w tym zakresie, to zostało one już skonsumowane (por.: postanowienie z dnia 22 kwietnia 2005 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OZ 262/05; umieszczone na stronach internetowych Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej: "CBOiSA" ). Z kolei, odnosząc się do prośby o wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zawartej w uzasadnieniu formularza, wskazać należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w przywoływanym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe tego postępowania incydentalnego i rozpoznawać kwestie przynależne do innego typu postępowania wpadkowego lub do postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, CBOiSA). Referendarz uznał więc, że prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" wyrażona w formularzu wniosku, nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SO/Op 11/16. Zaprezentowany pogląd i przedstawione wywody, zachowują także aktualność w przypadku pozostałych żądań i postulatów zgłoszonych w formularzu wniosku, a dotyczących sposobu działania pełnomocnika w sposób oczekiwany przez skarżącą. Reasumując powyższe, skarżącej przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także korzysta ona z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, wobec czego rozpoznanie kolejnego wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 lutego 2017 r., uznać należało za zbędne i umorzyć postępowanie, na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na względzie powyższe, referendarz działając na zasadzie art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.