II SA/Op 359/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 2 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi T. K. i C. K. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] nr [...], znak [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych na skutek wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych w zakresie częściowym, a to od opłat sądowych powyżej 100 zł (słownie: sto złotych) wpisu od skargi, 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Małżonkowie T. K. i C. K. wnieśli skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] nr [...], znak [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wezwał ich do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego stałego od skargi w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych) w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżącym jak wynika ze zwrotnych pocztowych potwierdzeń odbioru (k.36 i 37 akt) doręczono te wezwania w dniu 2 sierpnia 2011 r. Skarżący nie uiścili wymaganego wpisu, natomiast odpowiadając na wezwanie złożyli w dniu 5 sierpnia 2011 r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z pismem przewodnim i załącznikami. Skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że są emerytami-rencistami, mają po 67 lat, nie pracują ze względu na stan zdrowia, C. K. jest inwalidą I grupy, niezdolnym do samodzielnej egzystencji, wymaga stałej rehabilitacji, opieki lekarzy specjalistów i drogich leków, jest po wielu operacjach [...], ma [...], [...], [...] oraz [...], ma [...] i [...] i [...]. T. K. również posiada orzeczenie o niepełnosprawności, ma [...] i związaną z nim [...], leczy się na [...] i w [...], jest po operacji tego organu, a także po operacjach [...], ma [...], ma poważne [...], jest po operacji [...]. Majątek skarżących stanowi mieszkanie o powierzchni 95,24m2 w domu dwurodzinnym oraz działka przyzagrodowa o powierzchni 733 m2. T. K. ma emeryturę w kwocie netto 1508,91 zł, a C. K. ma rentę w kwocie netto 2176,71 zł, co wynika też z przesłanego wyciągu bankowego z dnia 19 lipca 2011 r. W rubryce nr 11 dotyczącej innych danych jakie skarżący uważają za istotne wpisali, że są ludźmi starszymi, brak im biegłości w pisaniu pism sądowych, trudno im zrozumieć formuły prawne z tego rodzaju pism. Brak im funduszy, ponieważ leki, rehabilitacja, opieka lekarzy specjalistów jest kosztowna. W ciągu ostatnich lat ich zdrowie uległo pogorszeniu na co wpływ miała działalność gospodarcza ich sąsiada pana P. Emisja spalin samochodowych, kurz, hałas przenikające z jego posesji, uniemożliwia im korzystanie z ich ogrodu, Ciągłe zalewanie ich posesji, niszczenie ich dobytku wpływa na ich zdrowie, pogłębia stres, zwiększa wydatki na remonty i zakup sprzętu i ich dług w banku. W piśmie przewodnim z dnia 5 sierpnia 2011 r. skarżący podnieśli, że są zadłużeni w Banku [...], mają debet i spłacają go wraz z odsetkami, w związku z kilkakrotnym zalaniem piwnic ich mieszkania, w których mieli sprzęt AGD w postaci pralek, lodówki, pieca gazowego i węglowego, opału na zimę, wszystko to uległo zniszczeniu, sprzęt nie nadawał się do użytku, zmuszeni byli zaciągnąć w banku pożyczkę. Ich piwnice są zalewane przez samowolne i nieprzemyślane poczynania sąsiada właściciela posesji [...], graniczącej z ich posesją. Podnieśli też, że w lutym 2011 r. ulegli zatruciu i zaczadzeniu z powodu pożaru na posesji sąsiada palących się opon samochodowych, smarów i olei oraz wiaty w której znajdowały się różne sprzęty. Podali, że na leki wydają wspólnie od 600 zł do 800 zł. Wniosek skarżących obejmuje swym zakresem żądanie przyznania prawa pomocy w całości, czyli poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, do których zaliczają się opłaty sądowe i zwrot wydatków oraz ustanowienie adwokata, co określa art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie następuje, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak stanowi art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skarżący osiągają co miesiąc wspólnie dochód z tytułu świadczeń emerytalno - rentowych 3685,62 zł, ich wydatki na gaz to średnio miesięcznie 312,14 zł, za prąd średnio 189,72 zł, podatek od nieruchomości 19,75 zł, wywóz odpadów 36,36 zł, woda i ścieki to 164,53 zł, telefon 97,82 zł. Łącznie zatem wydatki wynoszą 820,32 zł i zostały one obliczone w wypadku gazu, prądu, wody jako średnia z załączonych przez skarżących rachunków, w pozostałych wypadkach, gdzie przedłożyli tylko jeden rachunek przyjęto również, iż są to kwoty średnie. Do kwoty 820,32 zł należy dodać deklarowaną kwotę wydatków na leki średnio 700 zł, której wysokość biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżących poparty załączonymi zaświadczeniami lekarskimi i wypisami ze szpitali, wydaje się prawdopodobna, to kwota stałych koniecznych wydatków wynosi dla skarżących co miesiąc średnio 1520,32 zł. Po odjęciu jej od miesięcznego dochodu skarżących pozostanie im na życie kwota 2165,30 zł na miesiąc, co na jedną osobę w gospodarstwie domowym daje kwotę 1082,65 zł. Referendarz sądowy stwierdził, iż sytuacja materialna skarżących uprawnia ich do przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym, a nie całkowitym o jaki wnosili i postanowił zwolnić ich od kosztów sądowych w części, to jest do kwoty 100 zł (słownie: sto złotych), natomiast w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy, w tym jeśli chodzi o ustanowienie adwokata z urzędu oddalić. Za taką oceną sytuacji materialnej skarżącej przemawia aktualne orzecznictwo sądowe, jak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002r., sygn. akt OZ 862/04, niepublikowane że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane do osób charakteryzujących się ubóstwem, przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę." Minimalne wynagrodzenie za pracę, na rok 2011 r. ustalono w kwocie brutto 1386 zł (patrz: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 października 2010 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. (Dz. U. nr 194, poz. 1288), jest ono zatem niższe niż dochód na członka rodziny skarżących, który wynosi 1842,81 zł netto (kwota ta wynika z kwoty łącznego dochodu rodziny skarżących podzielonego przez ilość osób na które on przypada). W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący mają wprawdzie nieruchomość w postaci połowy domu działki przy nim, co zgodnie z aktualnym orzecznictwem mogłoby stanowić przesłankę odmowy przyznania im prawa pomocy, patrz; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04, niepublikowane, w którym Sąd ten podkreślił, że nim, że: "opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienia od tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia." Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wskazanej sprawie uznał, oddalając zażalenie, że na postanowienie, którym sąd wojewódzki odmówił osobie fizycznej zwolnienia od wpisu w wysokości 100 zł, dodał, że skarżący oprócz stałych dochodów posiada także majątek nieruchomy, a ten może służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest obowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych." Jednak jak podnieśli skarżący, dom wymaga znacznych nakładów na remont, w związku którymi są zadłużeni w banku. Trudno zatem przyjąć, że skarżący mogliby pod zastaw tych nieruchomości uzyskać kredyt na cel pokrycia kosztów sądowych, a nadto nie można zapominać o złej sytuacji zdrowotnej skarżących stwarzającej potrzeby ponoszenia przez nich dodatkowych wydatków na leczenie i rehabilitację. Jednocześnie należy wziąć pod uwagę, że obecnie skarżący są zobowiązani jedynie do opłacenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, a potencjalne koszty jakie mogą być obowiązani ponieść w niniejszym postępowaniu to opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem 100 zł i wpis do skargi kasacyjnej, który wynosiłby 250 zł. W ocenie referendarza sądowego zwolnienie skarżących od kosztów sądowych do kwoty 100 zł (słownie: sto złotych), jest przy ich dochodach, nawet po uwzględnieniu wyżej opisanych wydatków wystarczającą pomocą ze strony budżetu państwa, zezwalającą im na realizację ich prawa do drogi sądowej. Skarżący zatem są na mocy tego postanowienia zobowiązani jedynie do ponoszenia kosztów sądowych w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem wpisu od skargi i zwolnieni od ponoszenia pozostałej części wpisu od skargi, to jest kwoty 400 zł (słownie: czterysta złotych) i innych mogących wystąpić w sprawie kosztów. Nie przyznano natomiast skarżącym prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, zdaniem referendarza pozostający skarżącym dochód w kwocie średnio 1082 zł miesięcznie na osobę w rodzinie, będący kwotą już po opłaceniu kosztów utrzymania mieszkania i lekarstw, biorąc pod uwagę, że skarżący obecnie są obowiązani jedynie do uiszczenia 100 zł wpisu od skargi, powinien im umożliwić opłacenie adwokata z wyboru, bez uszczerbku ich utrzymania koniecznego. Ogólna ocena sytuacji materialnej skarżącej prowadzi zatem do stwierdzenia występowania po ich stronie przesłanki przyznania im prawa pomocy w części, a mianowicie, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. bez uszczerbku utrzymania koniecznego, natomiast nie prowadzi do wniosku, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowiłoby przesłankę przyznania prawa pomocy w całości. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1, pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.