II SA/Op 360/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 25 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych 2. ustanowić skarżącemu adwokata. Wyrokiem z dnia 4 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. D. na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia [...], Nr [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia [...], Nr [...], dotyczącej stwierdzenia utraty przez J. D. od dnia 19 marca 2007 r. prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. W dniu 5 października 2007 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia zapadłego wyroku i jego doręczenie. Skarżący wniósł także o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, bądź adwokata z urzędu. Uzasadniając wniosek wskazał na trudną sytuację życiową, albowiem podał, że przebywa na zwolnieniu lekarskim i oczekuje na operację, gdyż ma tętniaka oraz że jest jedynym żywicielem rodziny, ponieważ jego małżonka nie pracuje. Jako jedyne źródło dochodu jego rodziny, skarżący podał wynagrodzenie w wysokości 940 zł brutto miesięcznie oraz oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małżonką i trójką dzieci. Skarżący wskazał także, iż jest współwłaścicielem domu w szeregowej zabudowie, o pow. 100 m². Wobec tego, że w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący wykreślił rubrykę nr 12 wniosku o treści: "Oświadczam, że nie zatrudniam i nie pozostaję w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradca podatkowym i rzecznikiem patentowym", co wskazywać by mogło, że skarżący korzysta z pomocy prawnej zawodowego pełnomocnika, referendarz sądowy pismem z dnia 5 października 2007 r., wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, przez wyjaśnienie zaistniałej okoliczności, a to w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto referendarz, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku, przez przedłożenie następujących dokumentów oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień, tj. aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych; wskazania wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie swoje oraz rodziny, przy uwzględnieniu wydatków mieszkaniowych; wyjaśnienie – czy rodzina skarżącego korzysta z pomocy osób trzecich; wyjaśnienie – wobec oświadczenia o nieuzyskiwaniu dochodu przez pełnoletniego pasierba skarżącego – czy pobiera on naukę, czy też posiada status osoby bezrobotnej (wówczas wezwano do przedłożenia stosownego zaświadczenia z urzędu pracy). W zakreślonym terminie do dokonania żądanych czynności, J. D. doręczył ponownie wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, datowany na dzień 15 października 2007 r., w którym nie wykreślił już rubryki nr 12. Ponadto, skarżący sprecyzował swoje żądanie odnośnie ustanowienia pełnomocnika wskazując, iż wnosi o ustanowienie adwokata. W części dotyczącej uzyskiwanych dochodów, J. D. podał, że kształtują się one na poziomie 2.015 zł miesięcznie, a składa się na nie: świadczenie rodzinne w kwocie 105 zł (łącznie), wynagrodzenie skarżącego w kwocie 940 zł oraz wynagrodzenie jego pasierba w kwocie 970 zł. Skarżący oświadczył, że pasierb otrzymał dopiero pierwszą wypłatę wynagrodzenia, gdyż zaczął pracować zawodowo dopiero we wrześniu 2007 r. i w całości przeznaczył ją na własne potrzeby, tj. ubiór i żywność. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", zważono co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro skarżący J. D., z mocy samej ustawy, jako strona skarżąca postanowienie dotyczące zasiłku dla bezrobotnych, został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 P.p.s.a., postępowanie sądowe w przedmiocie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych podlegało umorzeniu. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie adwokata należało natomiast uwzględnić. W świetle art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazać należy, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zgodnie z art. 244 § 2 P.p.s.a, stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków tego wyznaczonego pełnomocnika. Skarżący, jak wyżej wykazano, został z mocy samej ustawy zwolniony od kosztów sądowych, zatem jego wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wyłącznie ustanowienie adwokata. Uwzględniając przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stwierdzono, że istnieje podstawa do przyznania skarżącemu prawa pomocy, obejmującego ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W świetle cytowanego bowiem przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w tym zakresie następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Swój pogląd w sprawie o przyznaniu prawa pomocy skarżącemu, referendarz oparł na danych, wynikających ze złożonego wniosku i dał wiarę skarżącemu o prawdziwości złożonych oświadczeń, mając na uwadze fakt, iż skarżący został pouczony w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy o treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. Pomimo zatem, że J. D. nie dokonał - na wezwanie referendarza – dodatkowych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji materialnej, a jedynie ograniczył się do ponownego złożenia wniosku na urzędowym formularzu, referendarz przy ocenie sytuacji bytowej J. D., kierował się treścią oświadczeń złożonych w obydwu wnioskach o przyznanie prawa pomocy (tj. zarówno tego z dnia 5 października 2007 r., jak i z dnia 15 października 2007 r.). Zważył więc, iż łączny dochód rodziny skarżącego wynosi 2.015 zł brutto, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 478 zł brutto miesięcznie. Określając średni dochód rodziny skarżącego, referendarz uwzględnił zarówno dochód uzyskiwany przez skarżącego J. D., jak również przez jego pasierba R. Wprawdzie skarżący podkreślał, iż pasierb sam się utrzymuje i całość pierwszego wynagrodzenia przeznaczył na własne potrzeby, niemniej jednak w ocenie referendarza, treść złożonego oświadczenia nie przeczy temu, iż dochody uzyskiwane przez pasierba R. stanowią jedno ze źródeł dochodów rodziny skarżącego. Pogląd ten potwierdza zwłaszcza fakt wykazania pasierba w rubryce nr 6, odnoszącej się osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również dochodów pasierba w rubryce nr 10 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zgodnie z pouczeniem, wpisuje się dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Referendarz zważył dalej, iż skarżący przebywa obecnie na zwolnieniu chorobowym i oczekuje na operację, co wskazuje z kolei na niemożność podjęcia dodatkowych zajęć zarobkowych. Rodzina skarżącego nie posiada zgromadzonych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby po ich spieniężeniu, stanowić dodatkowe źródło dochodu. Z wyżej wskazanego dochodu członkowie rodziny skarżącego są zobowiązani do ponoszenia kosztów niezbędnego utrzymania, do których zalicza się wydatki związane z kosztami żywności, środków czystości, ubrania, czy opłat mieszkaniowych. Wprawdzie skarżący nie określił tych wydatków, niemniej jednak referendarz sądowy kierując się posiadaną przez siebie wiedzą na temat kosztów przeciętnego utrzymania uznał, iż dochód miesięczny rodziny skarżącego nie wystarczy do wygospodarowania środków na pokrycie wymaganych w tym postępowaniu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Stąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.