II SA/Op 362/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. N.-M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Starosta Opolski, po rozpatrzeniu wniosku lekarza specjalisty neurologa Wojewódzkiego Specjalistycznego Zespołu Neuropsychiatrycznego Poradni Neurologicznej w Opolu o rozważenie celowości dokonania oceny predyspozycji zdrowotnych do dalszego kierowania pojazdami przez J. N.-M., decyzją z dnia 12 stycznia 2012 r., wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm., dalej Prawo o ruchu drogowym) orzekł o skierowaniu strony na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kędzierzynie-Koźlu, w celu stwierdzenia u kierowcy istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami lub braku takich przeciwwskazań. Decyzja wydana została po analizie przez organ I instancji informacji uzyskanej w trybie § 2 ust. 5 załącznika nr 4b rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm., dalej - rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r.) o zastrzeżeniach w stanie zdrowia J. N.-M., mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. N.-M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podniosła, że pismo do Starosty Opolskiego skierował ten sam lekarz, który nie stwierdził u niej objawów epilepsji. Zarzuciła, że organ pierwszej instancji nie zweryfikował sugestii lekarza, nie wezwał o przedłożenie dodatkowych badań, nie skierował sprawy do biegłego celem wydania opinii, a tym samym nierzetelnie przeprowadził postępowanie administracyjne. Skarżąca dodatkowo wywodziła, że kierując na badania do ośrodka odległego o ponad 70 km od miejsca zamieszkania, organ nie sprecyzował, kto poniesie koszty przejazdu oraz koszty badań. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 127 § 2 K.p.a. w zw. z art. 17 pkt 1 K.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił przyczyny, dla których uznał za konieczne poddanie J. N.-M., w roli kierowcy, kontrolnym badaniom lekarskim w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Podał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ww. Prawa o ruchu drogowym i wyjaśnił, że zgodnie z treścią tego przepisu badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega, między innymi kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadku nasuwającym zastrzeżenia, co do stanu zdrowia. SKO dodało, że przepisy ustawowe zostały doprecyzowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, przewidującym w § 2 ust. 5, że w przypadku powzięcia wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, starosta wydaje skierowanie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku, zawiadomienia lub informacji. Kolegium wskazało, że przywołane regulacje zawierają element uznania organu pierwszej instancji co do konieczności przeprowadzenia badań. Warunkiem przesądzającym o zastosowaniu trybu przewidzianego w art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym jest uzyskanie przez organ wiarygodnych, a więc rzetelnych, zgodnych z prawdą informacji, dotyczących zastrzeżeń co do stanu osoby, która ma być poddana badaniu. Istotą informacji dotyczących zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy jest to, że muszą one z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, iż stan zdrowia może mieć wpływ na zachowanie uczestnika ruchu drogowego oraz na bezpieczeństwo tego ruchu. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, powyższe warunki w sytuacji J. N.-M. zostały spełnione. Kolegium zwróciło uwagę, że wystąpienie lekarza neurologa należało potraktować jako wniosek o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, jednocześnie zaznaczyło, że w piśmie z dnia 15 listopada 2011 r. lekarz specjalista neurolog powołał się na § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. oraz pkt 4 załącznika nr 4b do tego rozporządzenia, wyjaśniając, że w myśl tych regulacji lekarz, który podczas wykonywania zawodu stwierdził u osoby ubiegającej się o prawo jazdy lub posiadającej prawo jazdy, przypadek wystąpienia napadu o symptomatologii padaczkowej lub podejrzenie istnienia padaczki, niezależnie od okoliczności, powinien niezwłocznie powiadomić organ wydający prawo jazdy o konieczności dokonania oceny predyspozycji zdrowotnych tej osoby do kierowania pojazdami. Równocześnie Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji w sposób wymagany przepisami art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a., i art. 107 § 1 K.p.a., przedstawił, z jakiego powodu (powzięcie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów) zaistniała potrzeba skierowania strony na badania lekarskie celem weryfikacji uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wobec powyższego SKO stwierdziło, że decyzja Starosty Opolskiego zapadła w zgodzie z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r., co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Z powyższym rozstrzygnięciem nie godziła się J. N.-M., kierując skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła, że decyzje organów obu instancji rażąco naruszają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 75 oraz art. 77 § 1 i § 3. W sprawie nie dokonano analizy materiału dowodowego, jak i nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje, zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w tym trybie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom administracji publicznej skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, dalej Prawo o ruchu drogowym). W art. 122 ww. ustawy prawodawca określił przesłanki skierowania na badania lekarskie kierowcy w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W świetle art. 122 ust. 1 pkt 4 powyższego przepisu, jedną z nich mogą stanowić "nasuwające się zastrzeżenia", co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Przepisy powołanej ustawy nie precyzują, o jakie zastrzeżenia, co do stanu zdrowia chodzi, ani bliżej ich nie definiują. Jednak w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania (Dz. U. Nr 2, poz. 15), wydanym w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym, określono sytuacje uprawniające starostę do skierowania kierowców na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. W § 2 ust. 5 w/w rozporządzenia wskazano, że starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co, do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w jej stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Natomiast z przepis § 8b rozporządzenie z dnia 7 stycznia 2004 r. wynika, że sposób oceny zdrowia osoby chorej na padaczkę w celu istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określa załącznik 4b do rozporządzenia, gdzie w punkcie 4 nakazuje się lekarzowi, który podczas wykonywania zawodu stwierdził u osoby ubiegającej się o prawo jazdy lub posiadającej prawo jazdy, przypadek wystąpienia napadu symptomatologii padaczkowej lub podejrzenie albo istnienie padaczki, niezależnie od okoliczności, niezwłoczne powiadomienie organu wydającego prawo jazdy o konieczności dokonania oceny predyspozycji zdrowotnych tej osoby do kierowania pojazdami. Z przedstawionych regulacji jednoznacznie wynika, że wątpliwości, co do stanu zdrowia skarżącej – kierowcy, wtedy, gdy pochodzą z miarodajnego źródła i mogą świadczyć o przeciwwskazaniach zdrowotnych do kierowania pojazdami stanowią przesłankę skierowania na badania lekarskie. W niniejszej sprawie SKO utrzymując w mocy decyzję kierującą J. N.-M. na badanie lekarskie wyjaśniło, że podobnie jak organ I instancji, powzięło wątpliwość, co do stanu zdrowia skarżącej, w związku z treścią pisma z dnia 15 grudnia 2011 r., lekarza medycyny, specjalisty – neurologa, powołującego się na zaistnienie przesłanek określonych w załączniku 4b pkt 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2002 r. Sąd zgadza się z oceną organów, że uzyskana w dniu 15 listopada 2011 r. informacja od lekarza neurologa stanowiła okoliczność z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazującą, że w stosunku do kierującej występują przeciwwskazania zdrowotne co do jej dalszego udziału w ruchu drogowym w takim charakterze. Dodać przyjdzie, że na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. skarżąca nie kwestionowała, że jest pod opieką lekarzy i że stwierdzono u niej epilepsję, jednak podnosiła, że ostatni wynik badań EEG (z dnia 12 grudnia 2011 r.) był "w normie", czego organy nie wzięły pod uwagę. Oświadczyła również, że nie uchyla się od badań kontrolnych, natomiast nie godzi się z koniecznością poniesienia kosztów z tym związanych. Sąd zwraca uwagę, iż skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem prawa jazdy, a jedynie ma na celu wyjaśnienie wątpliwości lub zastrzeżeń, co może prowadzić zarówno do stwierdzenia, że nie istnieją przeciwwskazania do cofnięcia prawa jazdy, jak i że takie przeciwwskazania do cofnięcia prawa jazdy występują. Skarżąca nie poddając się badaniom w istocie uniemożliwi wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaprezentowanego stanowiska organu w kontekście zgromadzonych dokumentów, nie daje podstaw do jego zakwestionowania. W toku postępowania zebrano wystarczający materiał dowodowy, który pozwalał na dokonanie oceny zasadności przeprowadzenia badań lekarskich skarżącej celem stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W tym stanie rzeczy podkreślić przyjdzie, że zasadnie przyjęły organy obu instancji - z zachowaniem zasad swobodnej oceny, opartej na wystarczającym materiale dowodowym - że występowanie opisanych stanów chorobowych u skarżącej stanowi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia i może stanowić istotną przeszkodę w bezpiecznym uczestniczeniu przez nią w ruchu drogowym. Zdaniem Sądu, słusznie zdecydowano o potrzebie poddania skarżącej specjalistycznym badaniom, przeprowadzonym przez uprawnionego lekarza, w ramach których dojdzie do sprawdzenia jej zdolności do kierowania pojazdami. Stwierdzone schorzenie, które ze względu na swój charakter przekłada się również na świadomość, nasuwa istotne wątpliwości odnośnie gwarancji bezpiecznego poruszanie się pojazdami. Podkreślenia wymaga, iż to czy i w jakim stopniu stwierdzona u skarżącej jednostka chorobowa może wpływać na zdolność kierowania pojazdami będzie dopiero przedmiotem badania przez lekarzy specjalistów. W tym miejscu należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że orzeczenie w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w żadnej mierze nie zastępuje opinii lekarskiej. Dopiero bowiem ostateczne orzeczenie lekarskie stwierdzi, czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania przez skarżącego pojazdami silnikowymi. Stąd, zadaniem organów nie było dokonanie oceny stanu zdrowia skarżącej, poprzez analizę wyników badań, czy przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, w kontekście zachowania przez nią prawa jazdy, lecz przeprowadzenie analizy posiadanej informacji i udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy informacja ta budzi obiekcje co do stanu zdrowia i uzasadnia skierowanie na badania kontrolne. Z tak rozumianego obowiązki organy administracji publicznej się wywiązały. Odnosząc się do zarzutu skargi powiedzieć przyjdzie, że zgodnie z przepisem art. 122 ust. 6 Prawa o ruchu drogowym badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, a więc i również i badanie, na które kieruje starosta, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem w przypadkach nasuwających zastrzeżenia, co do stanu zdrowia (pkt. 4 omawianego przepisu) przeprowadza się na koszt osoby badanej. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wobec uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o jej oddaleniu. Na zakończenie wskazać należy, że Sąd nie rozpoznał wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, a to ze względu na sprawność postępowania administracyjnego i ekonomię procesową. Powyższe wynika z faktu, że terminy posiedzeń niejawnych zbliżone są do terminów rozpraw, zaś stosownie do art. 152 P.p.s.a. z chwilą uprawomocnienia się wyroku traci moc rozstrzygnięcie, w jakim zakresie zaskarżona decyzja może być wykonana.