II SA/Op 369/16
WyrokWSA w Opolu2016-10-18
Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Jerzy Krupiński, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek wypełnienia otworu okiennego w ścianie budynku, jeśli otwór ten został wykonany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona, a jego usytuowanie narusza przepisy techniczne dotyczące odległości od granicy działki sąsiedniej?Ratio decidendi
Roboty budowlane wykonane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona, nie stanowią samowoli budowlanej, ale wymagają postępowania naprawczego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Jeśli usytuowanie wykonanego otworu okiennego narusza przepisy techniczne dotyczące odległości od granicy działki, organ może nałożyć obowiązek jego wypełnienia lub zastosowania materiału przepuszczającego światło, aby doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Nakaz przywrócenia stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego) jest możliwy tylko wtedy, gdy stan poprzedni jest zgodny z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek wypełnienia otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku, wykonanego w odległości mniejszej niż wymagane 4 metry od granicy działki sąsiedniej. Otwór został wykonany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie uchylona. Organ nadzoru budowlanego uznał, że wykonanie otworu narusza przepisy techniczne i nałożył obowiązek jego wypełnienia cegłą lub materiałem przepuszczającym światło. Skarżący kwestionował ustalenia organu co do odległości od granicy oraz zasadność nałożonego obowiązku, domagając się umorzenia postępowania lub uchylenia decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 20 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. H., zwanego dalej również skarżącym, jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Opolu (dalej w skrócie: OWINB) z dnia 20 maja 2016 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej w skrócie: PINB) z dnia 8 kwietnia 2016 r., nr [...], którą nałożono na skarżącego obowiązek wypełnienia otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] w [...] od strony działki nr a przy ul. [...] w [...] cegłą pełną klasy 100 lub materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E 30 - w terminie do 30 lipca 2016 r.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 9 czerwca 2015 r., znak: [...], Prezydent Miasta [...], uchylił własną decyzję ostateczną z dnia 26 lutego 2013 r., nr [...], którą zmieniono decyzję z dnia 9 kwietnia 2010 r., nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą M. H. pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w [...] na dz. nr b k.m. [...] obręb [...] - w zakresie dotyczącym zmiany usytuowania okna. Decyzją tą Prezydent orzekł również o odmowie zmiany, na podstawie art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.), decyzji własnej z dnia 9 kwietnia 2010, nr [...], w zakresie dotyczącym zmiany usytuowania okna.
W wyniku rozpatrzenia odwołania M. H. od powyższej decyzji, Wojewoda Opolski decyzją z dnia 30 lipca 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W dniu 23 września 2015 r., pracownicy PINB przeprowadzili, przy udziale skarżącego, kontrolę w sprawie wykonania okna od strony działki nr a przy ul. [...] w elewacji budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...], ustalając, że przedmiotowy otwór wykonano na podstawie decyzji z dnia 26 lutego 2013 r., nr [...]. Według oświadczenia skarżącego otwór ten wykonano przed 19 marca 2013 r., a przedmiotowe okno zlokalizowane jest we wnęce okiennej zgodnie z zapisami zatwierdzonego projektu budowlanego zamiennego zatwierdzonego decyzją z dnia 26 lutego 2013 r. Organ ustalił także, że ściana szczytowa wraz z otworem okiennym znajduje się w odległości 345 cm od granicy z działką nr a.
Zawiadomieniem z dnia 29 października 2015 r. PINB poinformował M. H. oraz właściciela działki sąsiedniej nr a Z. P. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania spornego okna.
W dniu 23 listopada 2015 r. M. H. zapoznał się z aktami sprawy oraz złożył wyjaśnienia, że ściana szczytowa budynku od strony działki nr a jest ścianą budynku wybudowanego około 1961 r., która nie podlegała rozbudowie i okno było elementem budynku, natomiast po rozbudowie i przebudowie budynku na mocy pozwolenia z dnia 9 kwietnia 2010 r., nr [...], budynek zawierał już istniejące okno. Skarżący wskazał, że - na wniosek Z. P. zostało cofnięte pozwolenie na budowę w zakresie usytuowania okna, w następstwie czego okno zostało zamurowane, a po konsultacjach z PINB został przygotowany projekt zamienny, który uwzględniał aktualne przepisy budowlane i w prawidłowy sposób wskazywał przesunięcie okna w stosunku do granicy między działkami, dostosowując do obowiązujących przepisów Prawa budowlanego. Skarżący wyjaśnił także, że dla złożonego projektu zamiennego została wydana decyzja z dnia 26 października 2013 r., nr [...], po czym zostały przeprowadzone roboty budowlane polegające na przebudowie otworu okiennego zgodnie z wydaną decyzją i pozwoleniem budowlanym, a w chwili obecnej zgodnie z projektem otwór okienny wraz z oknem znajdują się w odległości 4 m 12,5 cm od granicy działki nr a. M. H. stwierdził, że dopiero później nastąpiło "cofnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...]. Powyższe ustalenia zostały utrwalone w protokole z dokonanej czynności administracyjnej z dnia 23 listopada 2015 r., który został podpisany przez skarżącego.
Decyzją z dnia 8 kwietnia 2016 r., nr [...], (wcześniejsza decyzja organu pierwszej instancji z dnia 11 grudnia 2015 r., nr [...], została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia 2 marca 2016 r., nr [...]), PINB nałożył na inwestora M. H. obowiązek wypełnienia przedmiotowego otworu okiennego w ścianie szczytowej wyżej opisanego budynku cegłą pełną klasy 100 lub materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E 30 - w terminie do 30 lipca 2016 r. Decyzja wydana została na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 oraz art. 51 ust. 7 Prawa budowalnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 290), zwanego dalej Prawem budowlanym oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej w skrócie K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy oraz wskazał i omówił zastosowane w sprawie przepisy Prawa budowlanego i przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422), zwanego dalej rozporządzeniem. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że ściana szczytowa z przedmiotowym otworem okiennym znajduje się w odległości 345 cm od granicy z działką sąsiednią nr a przy ul. [...] w [...]. Otwór ten wykonał M. H. w 2013 r. w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 lutego 2013 r., którą uchylono decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 czerwca 2015 r. Organ wyjaśnił, że przyczyną nakazu wypełnienia spornego otworu okiennego jest jego wykonanie w ścianie zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną, co stanowi naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Natomiast zastosowanie się M. H. do decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 lutego 2013 r., która została następnie uchylona, uzasadnia wprowadzenie procedury legalizacyjnej przez organ na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Organ stwierdził również, że zakreślony w decyzji termin wykonania powyższych obowiązków przez inwestora jest realny do zachowania, a przy tym zasadny w okolicznościach sprawy z uwagi na konieczność możliwie szybkiego usunięcia nieprawidłowości bez zbędnej zwłoki i przywrócenia stanu postulowanego prawem, a przy tym uwzględnia również obiektywne możliwości osoby zobowiązanej w zakresie wyłonienia wykonawcy robót jak i podjęcia czynności przygotowawczych w tym celu, także ewentualnego pozyskania środków finansowych na ten cel za pośrednictwem instytucji finansowych. Organ podkreślił, że nakazane do wykonania roboty są o niskim stopniu komplikacji i nie powinny zająć więcej niż jeden dzień roboczy.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. H. wskazał, że w przedmiotowej sprawie powinna być podjęta decyzja nakazująca przywrócenie stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego), a nie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Zdaniem skarżącego, prawidłowy byłby nakaz wstawienia okna na linii równej z licem ściany szczytowej budynku - tak jak to miało miejsce przed rozbudową budynku. Zaznaczył, że przedmiotowy budynek został wybudowany w latach sześćdziesiątych. Skarżący podniósł, że wydanie zaskarżonej decyzji prowadzi do naruszenia art. 193 Kodeksu karnego, ponieważ sporne okno jest jedynym oknem w sypialni, a wypełnienie go wpłynie w znacznym stopniu na pogorszenie jakości życia jego rodziny. Skarżący zaproponował również rozwiązanie polegające na budowie nowej ściany szczytowej bez żadnych otworów okiennych z poszerzeniem budynku do około 2 m.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, OWINB decyzją z dnia 20 maja 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego i omówieniu przepisów mających zastosowanie w sprawie, organ stwierdził, że istotą decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem, w rozumieniu tego przepisu, oznacza m.in. zgodność z warunkami technicznymi. Działania określone w decyzji wydanej na podstawie tego przepisu mają doprowadzić do zgodności z prawem obowiązującym w dacie orzekania. Tym samym, bez znaczenia - w ocenie organu - jest podnoszony przez skarżącego argument, że przedmiotowy budynek został wybudowany w latach sześćdziesiątych. Dalej, organ odwołując się do treści § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, wskazał, że ściana budynku, w której usytuowany jest sporny otwór okienny znajduje się w odległości 3,45 m od granicy z działką sąsiednią, co narusza punkt pierwszy powyższego przepisu. Jednakże w przypadku wypełnienia otworu okiennego, niezgodność z warunkami technicznymi zostanie usunięta, ponieważ stan faktyczny sprawy będzie mieścić się w dyspozycji § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, jako ściana niezawierająca otworów okiennych, znajdująca się w odległości powyżej 3,45 m od granicy z działką sąsiednią. W tym okolicznościach organ uznał, że PINB prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, tj. warunkami technicznymi. Dalej organ dowodził, że przedmiotowy budynek, jako budynek niski zaliczony do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV, stosownie do § 212 ust. 2 rozporządzenia posiada klasę odporności "D". W tej klasie, zgodnie z § 232 ust. 6 rozporządzenia w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego R E I 60 dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż E 30. Słusznie zatem PINB wskazał na możliwość wypełnienia przedmiotowego otworu okiennego luksferami, cegłą szklaną lub innym materiałem przepuszczającym światło o klasie odporności ogniowej nie niżej niż E 30, co jest o tyle istotne, że przedmiotowy otwór okienny jest jedynym źródłem naturalnego światła w pomieszczeniu. OWINB zaznaczył, że wybór między alternatywnymi rozwiązaniami zaproponowanymi przez organ powiatowy należy do skarżącego. Następnie, odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że w sytuacji, gdy inwestor wykonał roboty budowlane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, to po uchyleniu tej decyzji nie można co prawda mówić o samowoli budowlanej, ale koniecznym jest stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z prawem i wszczęcie postępowania zmierzającego do usunięcia nieprawidłowości na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego. Dlatego w pełni zasadne było prowadzenie w tym trybie postępowania przez PINB. Organ uznał również, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, ponieważ konieczną przesłanką wydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, jest wcześniejsze przesądzenie, że ten "poprzedni stan" jest zgodny z prawem. Tymczasem w niniejszej sprawie ta przesłanka nie zostałaby spełniona przez naruszenie § 12 warunków technicznych, a takie rozstrzygnięcie sprawy byłoby sprzeczne z przepisami. W zakresie zarzutu naruszenia art. 193 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r., poz. 553), organ wywiódł, że zadania organów nadzoru budowlanego są ściśle określone w Prawie budowlanym i nie należy do ich kompetencji rozstrzyganie o sprawach karnych należących do właściwości sądów powszechnych. Organ stwierdził, że nie jest również właściwy do wydania pozwolenia na budowę nowej ściany szczytowej w zaproponowanym przez skarżącego kierunku, a już z pewnością wyrażenie zgody na tą inwestycję nie mieści się w dyspozycji art. 50-51 Prawa budowlanego.
W skardze na powyższą decyzję M. H. zarzucił naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. przez błędne i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji rażące naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Na tej podstawie wniósł o uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia w całości i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W skardze zawarto również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W motywach skargi skarżący podniósł, że odległość między granicą działki, na której usytuowany jest budynek, a jego ścianą, w którym znajduje się otwór okienny, wynosi nie, jak twierdzi OWINB 345 cm, ale 415 cm. Powyższe świadczy o usytuowaniu przedmiotowego otworu w odległości zgodnej z przepisami prawa, co stanowi podstwę do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Ponadto skarżący zarzucił, że organ w uzasadnieniu decyzji nie wskazał na podstawie, jakich dowodów oparł swoje twierdzenia.
W odpowiedzi na skargę, OWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 30 września 2016 r. uczestnik postępowania Z. P. wniósł o oddalenie skargi, podzielając argumentację i stanowisko organów. Dodatkowo podniósł, że wskazana przez skarżącego odległość 415 cm wynika z cofnięcia okna o 1 m w głąb ściany budynku. Natomiast ściana, w której znajduje się sporny otwór okienny jest usytuowana w odległości 345 cm od granicy z jego działką.
Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i wywody w niej zawarte, ponownie akcentując, że odległość spornego okna wynosi od granicy działki uczestnika postępowania 415 cm. Natomiast Z. P. wniósł o oddalenie skargi, ponieważ decyzje organów obu instancji zostały wydane prawidłowo i nie naruszają przepisów K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że decyzje te nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawą nałożenia na skarżącego obowiązku wykonania określonych robót budowlanych stanowił przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Bezspornym w niniejszej sprawie jest to, że przedmiotowy otwór okienny wykonany został w 2013 r., na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 26 lutego 2013 r. Pozwolenie to zostało jednak wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 czerwca 2015 r., utrzymaną następnie w mocy przez Wojewodę Opolskiego decyzją z dnia 30 lipca 2015 r. W tej sytuacji jako prawidłowe uznać należało wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego w trybie art. 51 Prawa budowlanego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie akcentowany jest pogląd, zgodnie z którym nie można uznać robót budowlanych prowadzonych na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie po wykonaniu tych robót, została wyeliminowana z obrotu prawnego, za samowolę budowlaną podlegającą sankcji rozbiórki na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Roboty takie należy uznać za "inny przypadek" w rozumieniu art. 50 ust. 1 i art. 51 tej ustawy. W tej sytuacji do usunięcia skutków prawnych zaistniałych nieprawidłowości ma zastosowanie szczególny tryb wskazany w art. 51 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1336/10, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Konieczność wszczęcia takiego postępowania wywieść należy z treści art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Z przepisu art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego wynika bowiem, że regulacje art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 stosuje się także wówczas, gdy roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo art. 49b, zostały wykonane (zakończone) w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, w takim przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowalnego nie poprzedza postanowienie wstrzymujące roboty budowlane. Natomiast w przepisie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przewidziano m.in. wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Za taką sytuację uznać zaś należy wykonanie robót budowlanych, co prawda w czasie obowiązywania pozwolenia na budowę, ale później wyeliminowanego z obrotu prawnego. W tym miejscu podkreślić trzeba, że celem postępowania naprawczego (legalizacyjnego), prowadzonego po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę jest, o ile to możliwe, doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Cel taki wynika z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w którym ustawodawca przewidział możliwość nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli jednak wady wykonanych już robót budowlanych są takie, że nie sposób doprowadzić ich do stanu zgodnego z prawem wówczas, zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przewidujący rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. Przez stan zgodny z prawem, do którego w postępowaniu naprawczym należy dążyć, rozumieć trzeba stan zgodny z obowiązującym porządkiem prawnym, w tym w szczególności z przepisami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Prowadząc postępowanie na podstawie art. 51 Prawa budowlanego organ zobowiązany jest dokładnie ustalić stan faktyczny zrealizowanych robót, przez pryzmat ich zgodności z przepisami prawa. Jest to bowiem postępowanie o charakterze naprawczym, zmierzające do doprowadzenia wykonanych robót do zgodności z prawem, a tym samym do ich zalegalizowania. Zgodnie z powołanym przepisem, w odniesieniu do niniejszej sprawy, organ zobowiązany był do jednoznacznego ustalenia, czy w sprawie zachodzi możliwość nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W przypadku ustalenia, że inwestycja nie odpowiada przepisom prawa, organ winien ponadto zbadać i rozważyć, czy i jakie czynności muszą być wykonane, aby doprowadzić tę sporną inwestycję do stanu zgodnego z prawem. Podkreślić przyjdzie, że nakaz rozbiórki może zostać wydany jedynie w sytuacji, gdy organ bezwzględnie ustali, że doprowadzenie tego przedsięwzięcia do stanu zgodnego z prawem, z uwagi na stopień naruszenia prawa budowlanego, nie jest możliwy przez zrealizowanie określonych czynności lub robót budowlanych, a jedynie poprzez rozbiórkę wykonanego obiektu lub jego części. Wynika to z tego, że decyzja podejmowana w trybie art. 51 Prawa budowlanego nie ma charakteru represyjnego, a jedynie restytucyjny.
Stosownie do powyższego w okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, organy prawidłowo zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Zasadnie uznały bowiem, że istniała możliwość doprowadzenia robót budowlanych wykonanych przez skarżącego do stanu zgodnego z prawem. Brak było natomiast podstaw prawnych do wydania nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, ponieważ - jak słusznie dostrzegł organ odwoławczy - stan ten byłyby niezgodny z przepisami prawa dotyczącymi warunków techniczno-budowalnych. Ponadto stwierdzić należy, że wydając ocenianie decyzje organy przeprowadziły rzetelną i wszechstronną analizę okoliczności związanych z możliwością doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Tym samym nie doszło do zarzucanego przez skarżącego naruszenia przepisów procedury administracyjnej.
Badając możliwość doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w aspekcie warunków techniczno-budowlanych, słusznie organ odniósł się do przepisów cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ocena organów w tym zakresie dokonana została przy tym w odniesieniu do spełnienia wymogów sytuowania budynków i bezpieczeństwa pożarowego. Wykazała ona, że ściana budynku, w której wykonany został przez skarżącego sporny otwór okienny znajduje się w odległości 3 m 45 cm od granicy z działką sąsiednią. W ocenie Sądu, powyższe ustalenia organów znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym w postaci protokołu kontroli z dnia 23 września 2015 r. oraz dokumentacji fotograficznej. W tym miejscu wyraźnego podkreślenia wymaga, że skarżący uczestniczył w czynnościach organu, nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń w zakresie poczynionych przez PINB ustaleń, co do odległości usytuowania spornego okna. Jak wynika materiału dokumentacyjnego sprawy, skarżący na każdym etapie postępowania zapoznawał się z aktami sprawy, nie kwestionując ustalonej przez organ odległości. Tym samym uznać należało, że organ w świetle dostrzeżonych nieprawidłowości zasadnie przyjął, że wykonany otwór okienny narusza § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy. Wobec takiej treści przepisu nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że odległość do granicy z działką sąsiednią powinna być liczona od otworu okiennego, a nie od ściany budynku, w którym go wykonano. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie argument skargi, że otwór okienny znajduje się w odległości 4 m i 15 cm od granicy z działką uczestnika postępowania.
Zdaniem Sądu, w oparciu o dokonaną ocenę organ prawidłowo też uznał, że obiekt można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, tj. § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia poprzez wykonanie robót budowlanych wskazanych w osnowie wydanej decyzji. Stosownie do tej oceny, dostrzec należy, że organ wykazał, iż możliwa jest legalizacja spornych robót budowlanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W tym zakresie trafnie odniósł się do zapisów § 232 ust. 6 rozporządzenia, który stanowi, że w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego R E I 60 (wymagana klasa odporności ogniowej dla przedmiotowego budynku) dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż E 30. Zasadnie organy wskazały zatem na możliwość wypełnienia spornego otworu okiennego m.in. wymienionymi powyżej materiałami, pozostawiając jednak ostateczny wybór skarżącemu.
Z opisanych wyżej przyczyn Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego. W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., nakazujących dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, wydanie decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek wykonania określonych robót budowlanych poprzedziło ustalenie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego rozstrzygnięcia. Nie można też uznać, że ocena organów co do stwierdzonego naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przez wykonanie spornego okna w odległości 3 m i 45 cm od granicy z działką sąsiednią, nosi cechy dowolności (art. 80 K.p.a.). Znajduje bowiem podstawy w materialne dokumentacyjnym sprawy. Ponadto organy - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - zawarły w decyzji podstawowe jej elementy, tj. uzasadnienie faktyczne i prawne, wyjaśniając w szczególności zajęte w sprawie stanowisko oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia. Natomiast Sąd podziela argumentację organów obu instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że organy dopuściły się naruszenia, określonej w art. 6 K.p.a., zasady praworządności. Należy również podkreślić, że organ odwoławczy odniósł się do podnoszonych przez skarżącego kwestii, prezentując w tym zakresie prawidłowe stanowisko. W efekcie, Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego o naruszeniu przez organ odwoławczy zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.).
Końcowo, wyjaśnienia jeszcze wymaga, że Sąd, kierując się zasadą szybkości oraz sprawności postępowania sądowego, a także uwzględniając zasadę ekonomiki procesowej, nie rozpatrywał wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ wyznaczony termin rozpoznania sprawy nie był odległy.
W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło