II SA/Op 377/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi T. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Zastępca Wójta Gminy [...], przyznał T. N. stypendium szkolne w formie całkowitej lub częściowego pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania, na A. N., w kwocie 112 zł miesięcznie, na okres od 2 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r., wskazując jednocześnie iż wypłata nastąpi po okazaniu rachunku zakupu. Decyzja wydana została na skutek wniosku złożonego przez T. N., na podstawie art. 90c ust. 2 pkt 1, art. 90d ust. 1, 10 i 11, art. 90m ust. 1, art. 90n ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz w oparciu o § 4 pkt 6 w zw. z § 5 ust. 1 pkt 1, ust 2 pkt 1 i § 6 ust. 3 uchwały Rady Gminy w L. z dnia 30 marca 2005 r., nr [...], w sprawie uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...], wydanej na podstawie art. 90 f ustawy o systemie oświaty. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowości a stypendium w przyznanej wysokości, uwarunkowane zostało możliwościami budżetowymi gminy. Organ dodał, że przyznane świadczenie będzie realizowane przez zwrot uprzednio zaakceptowanych wydatków, po przedstawieniu dokumentów potwierdzających wydatki. Powyższą decyzja została odebrana przez stronę w dniu 20 czerwca 2005 r. Pismem z dnia 16 listopada 2005 r., T. N., wniosła odwołanie od decyzji, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wskazując na trudną sytuację materialną swojej rodziny, odwołująca podała, że została wprowadzona w błąd, co do otrzymania pomocy na dłuższy okres, na skutek czego nie wniosła odwołania w terminie. Wskazała, że w wyniku jej zapytania w Urzędzie, uzyskała informację, że otrzyma pomoc na dłuższy okres czasu jak tylko "przyjdą pieniądze". Z tego też powodu nie wnosiła odwołania od decyzji przyznającej jej stypendium za okres jednego miesiąca. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. odmówiło T. N. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zastępcy Wójta Gminy [...], z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia, organ odwoławczy powołując się na treść przepisów art. 58 § 1 i § 2 kpa oraz wskazując na określone w nich przesłanki przywrócenia terminu do podjęcia czynności procesowych, stwierdził, iż w niniejszym przypadku nie zaistniała przesłanka braku winy strony w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Kolegium podkreśliło, że przesłanki takiej nie może stanowić, podniesiona w odwołaniu okoliczność wprowadzenia strony w błąd co do otrzymania w terminie późniejszym pomocy na dłuższy niż miesięczny okres czasu, skutkiem czego strona nie wniosła odwołania. Zaakcentowano, że decyzja I instancji zawierała prawidłowe pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania. Wyjaśniając, iż kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, organ odwoławczy uznał zatem, iż T. N. nie dochowała szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, albowiem mimo prawidłowego pouczenia o prawie i terminie wniesienia odwołania, terminu tego nie dochowała. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, T. N. wskazała, iż wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie podała wszystkich okoliczności, które uniemożliwiły jej złożenie odwołania w ustawowym terminie. Wyjaśniła, iż uchybienie przez nią terminowi do wniesienia odwołania, wynikało również z tego, że decyzja o przyznaniu stypendium dostarczona została pod jej nieobecność. W okresie od początku czerwca do końca lipca przebywała bowiem u rodziny, poza granicami kraju. Zaznaczyła przy tym, iż wyjazd ten spowodowany był względami finansowymi. Z uwagi na trudną sytuację materialną, podjęła pracę u rodziny, za którą otrzymała pomoc. Skarżąca zaznaczyła również, iż jej mąż "dowiadywał się" w Urzędzie, czy może wnieść za nią odwołanie. Został jednak poinformowany, że skoro decyzja go nie dotyczy, odwołania wnieść nie może. Powołując się na postanowienie z dnia 27 kwietnia 2005 r. w sprawie niemożliwości załatwienia wniosku o przyznanie stypendium w terminie, skarżąca wskazała, iż już wtedy została wprowadzona w błąd. Jednocześnie wyjaśniła, iż nie wnosiłaby odwołania, gdyby nie obietnica urzędników, że sprawa zostanie załatwiona. Stało się jednak tak, iż stypendium przyznane zostało jej za jeden miesiąc. Zaznaczyła przy tym, iż część wnioskodawców otrzymała stypendium za okres od daty złożenia wniosku do czerwca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymując stanowisko oraz argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu wniosło o oddalenie skargi. Jednocześnie odnosząc się do wskazanej w skardze, jako przyczyna uchybienia terminu, okoliczności wydania decyzji w czasie przebywania skarżącej za granicą organ stwierdził, iż okoliczność ta nie była wcześniej podnoszona, jak również nie została poparta żadnymi dowodami. Powyższe odnosi się także do odbioru decyzji, bowiem na decyzji widnieje podpis T. N., potwierdzający jej odbiór, co świadczy o tym, iż stypendium szkolne przyznane zostało w czasie, gdy skarżąca przebywała w Polsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. W niniejszej sprawie kontroli sądowej poddane zostało postanowienie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnić w związku z tym należy, iż w myśl przepisu art. 59 § 2 kpa, od postanowienia tego nie przysługuje zażalenie do organu wyższej instancji lecz jako ostateczne, kończące postępowanie, podlega ono bezpośrednio zaskarżeniu do sądu administracyjnego, który dokonuje jego kontroli pod względem zgodności z prawem. Kompetencja sądu administracyjnego do kontroli tego rodzaju postanowień wynika z przepisu art. 3 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu (...), zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie. Z uwagi na zakres przedmiotowy zaskarżonego postanowienia, przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie były kwestie dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji I instancji, podnoszone we wniosku. Jednocześnie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że postanowienie to odpowiada wymogom prawa. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, w pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, iż instytucja przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym uregulowana została w art. 58 kpa. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu proceduralnego, jego przywrócenie uzależnione zostało od spełnienia czterech przesłanek, które muszą wystąpić łącznie. Dwie pierwsze, określa przepis art. 58 § 1 kpa, w myśl którego termin przywracany jest na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kolejne dwie przesłanki wskazuje przepis art. 58 § 2 kpa stanowiący, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zgodnie ze wskazaną regulacją przepisów art. 58 § 1 i § 2 kpa, dla przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem złożenie w określonym terminie stosownego wniosku przez uprawnioną osobę, dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której ustanowiony był termin oraz uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, iż o ile wymóg złożenia wniosku, zachowania terminu oraz jednoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności dla której ustanowiony był termin, nie nasuwają większych trudności interpretacyjnych, o tyle wątpliwości budzić może przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Dlatego też wskazać należy, iż zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów, na co zwrócono uwagę również w zaskarżonym postanowieniu, kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Termin może być przywrócony jedynie wtedy, gdy jego niedochowanie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 369/05 - Lex nr 173671; wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96 - LEX nr 33415). Zaznaczyć ponadto przyjdzie, iż oceniając wystąpienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przeszkoda powodująca uchybienie terminu powinna bowiem mieć charakter obiektywny i niezależny od zainteresowanego. Wskazać przy tym jednocześnie można, iż z pewnością za przeszkodę taką nie można uznać braku znajomości przepisów o postępowaniu administracyjnym, a tym samym braku wiedzy w zakresie skutków uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji I instancji i konsekwencji wynikających z ostateczności decyzji, zwłaszcza gdy osoba zainteresowana pouczona została przez organ o terminie do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 24 września 1999 r., I SA 288/99 – LEX nr 48748). Zasadą bowiem w postępowaniu administracyjnym jest pouczenie osoby zainteresowanej przez organ o terminach do dokonania określonych czynności, co uczynił w niniejszej sprawie organ, gdyż zawarł pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Ta okoliczność nie jest kwestionowana przez skarżącą. Kontynuując kwestię uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania odnotować również przyjdzie, iż ta przesłanka nie wymaga przedstawienia dowodów na potwierdzenie braku winy. Uprawdopodobnienie nie polega na daniu pewności istnienia konkretnego faktu, lecz wskazuje jedynie na taką możliwość i czyni istnienie tego faktu wiarygodnym. W przypadku uprawdopodobnienia, obowiązek osoby zainteresowanej sprowadza się zatem jedynie do uwiarygodnienia zachowania staranności oraz faktu (stosowną argumentacją), że zaistniała przeszkoda była od niej niezależna. Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należało, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania stypendium. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca nie spełniła wszystkich przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, określonych w art. 58 § 1 i § 2 kpa. Wprawdzie skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie z nim wniosła odwołanie, jednakże w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z przedstawionym powyżej stanowiskiem, nie można przyjąć, iż błędne przeświadczenie skarżącej, związane z obietnicą przyznania stypendium za cały wnioskowany przez skarżącą okres, stanowiło trudną do przezwyciężenia przeszkodę we wniesieniu odwołania. Sąd zauważa, że organowi odwoławczemu, tylko ta okoliczność została przedstawiona przez skarżącą, jako przeszkoda do wniesienia odwołania po terminie, a zatem do tej podnoszonej okoliczność odniósł się organ w zaskarżonym postanowieniu. Odnotować wypada, że w skardze wskazywana jest dodatkowa okoliczność, z powodu której skarżąca nie wniosła odwołania w terminie, a mianowicie jej pobyt w Niemczech (z przyczyn finansowych), w miesiącu czerwcu 2005 r. i lipcu 2005 r. Jednocześnie dostrzec należy, iż nawet gdyby przyjąć w rozpatrywanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminowi, nieobecność skarżącej w kraju, uznać należałoby wówczas, iż skarżąca uchybiła określonemu w art. 58 § 2 kpa, terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. W myśl wskazanego przepisu, skarżąca winna bowiem była w takiej okoliczności złożyć wniosek o przywrócenie terminu, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie natomiast z twierdzeniem zawartym w skardze, przebywała ona poza krajem do końca lipca 2005 r. Gdyby zatem przyjąć, iż wyjazd i związana z tym nieobecność skarżącej stanowiły trudną do przezwyciężenia przeszkodę, uznać należałoby, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, ustała najpóźniej z końcem lipca 2005 r. Skoro zatem wniosek o przywrócenie terminu, zawarty został dopiero w piśmie z dnia 16 listopada 2005 r. uznać należałoby, iż określony w art. 58 § 2 kpa, 7 dniowy termin nie został zachowany. Ponadto, powtórzyć wypada, że w kwestionowanej decyzji organu I instancji, skarżąca została prawidłowo poinformowana o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Jak już wcześniej z kolei wspomniano, za trudną do przezwyciężenia przeszkodę nie można uznać nieznajomości przepisów prawa oraz braku wiedzy na temat wynikających z nich konsekwencji ostateczności decyzji administracyjnej. Tym samym, jako brak należytej staranności w zakresie ochrony własnych interesów uznać należało, przyjęcie przez skarżącą biernej postawy i nie wniesienie w terminie odwołania. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić przyjdzie, iż bez względu na wskazane przez skarżącą przyczyny uchybienia terminowi nie można w niniejszej sprawie przyjąć, iż skarżąca spełniła przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tym samym stwierdzić należy, iż organ odwoławczy prawidłowo odmówił skarżącej przywrócenia terminu. Wobec tego, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego, należało, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę.