II SA/Op 38/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi C. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 30 listopada 2017 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. C. Z., reprezentowany przez adwokata P. P., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 30 listopada 2017 r., nr [...], znak: [...]. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 400 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie do dokonania żądanej czynności, pełnomocnik skarżącego złożył w jego imieniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, wezwano pełnomocnika do złożenia wniosku na urzędowym formularzu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie podanej treści zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 lutego 2018 r. (por. dowód doręczenia przesyłki pocztowej, k- 35 akt sądowych), a wypełniony formularz wniosku o prawo pomocy nadesłano za pośrednictwem poczty, w dniu 23 lutego 2018 r. (data stempla na kopercie, k-39 akt sądowych). Na skutek zarządzenia referendarza, wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez przedłożenie stosownych dokumentów i złożenie dodatkowych oświadczeń. Zobowiązano do udokumentowania wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego przez członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy, do przedłożenia specyfikacji miesięcznie ponoszonych kosztów utrzymania koniecznego mieszkania oraz specyfikacji ponoszonych kosztów utrzymania siebie i członków wspólnego gospodarstwa domowego. Zażądano także przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres trzech ostatnich miesięcy, należących do wnioskodawcy i wszystkich członków jego gospodarstwa domowego, a w przypadku ciążących na skarżącym, bądź członkach jego gospodarstwa domowego, zobowiązaniach – ich udokumentowanie. Zwrócono się ponadto o wskazanie przyczyn nieuzyskiwania dochodu przez pełnoletnie dzieci wnioskodawcy, a w przypadku pobieraniem nauki przez ww., bądź posiadania statusu osoby bezrobotnej – wezwano do przedłożenia stosownego zaświadczenia odpowiednio ze szkoły (uczelni) lub urzędu pracy, a także do złożenia oświadczenia czy członkowie gospodarstwa domowego wnioskodawcy korzystają ze wsparcia pomocy społecznej, bądź innych form wsparcia finansowego (np. stypendia) i wskazanie ich wysokości. Powyższe wezwanie zawierało także pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 14 dni, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jej odmową. Wezwanie zostało skutecznie doręczone na adres pełnomocnika skarżącego w dniu 22 marca 2018 r., o czym świadczy stosowna adnotacja na potwierdzeniu odbioru przesyłki pocztowej (por.: k-42 akt sądowych). Czternastodniowy termin do dokonania czynności uzupełnienia wniosku upłynął zatem w dniu 5 kwietnia 2018 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia, nie nadesłano jednak żądanych przez referendarza dokumentów i nie złożono dodatkowych wyjaśnień. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zważono, co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziano instytucję prawa pomocy. Polega ona na możliwości udzielenia pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych, w całości lub części, bądź na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, a także orzeczeniu o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem obejmującym obydwie wyżej podane formy. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). Wnioskodawca zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), użyte w powołanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że strona powinna przekonać rozpoznających wniosek (sąd bądź referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także jeżeli zajdzie taka potrzeba, przedłożyć na wezwanie wydane w trybie art. 255 P.p.s.a., dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, potwierdzające wykazywane we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dokumentów, ocenia czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Powyższe informacje były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak szczegółowych danych odnoszących się do dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę, czy ponoszonych kosztów utrzymania mieszkania i innych niezbędnych wydatków, a także nieprzedłożenie wyciągów bankowych, powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Z powyższych względów niewykonanie wezwania do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów źródłowych nie pozwala uwzględnić wniosku, bowiem pozostawia bez odpowiedzi wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono, a które w sposób istotny odnoszą się do sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny. Wobec tego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 w związku z art. 255 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy wnioskodawcy, co orzekł jak w sentencji.