II SA/Op 384/09
WyrokWSA w Opolu2010-01-25
Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Krzysztof Bogusz, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, nie zapewniając czynnego udziału wszystkim stronom postępowania głównego w fazie badania dopuszczalności wznowienia?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), nie zapewniając udziału T. G. w postępowaniu dotyczącym wniosku o wznowienie postępowania głównego. Brak czynnego udziału strony w tej fazie stanowi podstawę do uchylenia decyzji odmawiającej wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.Stan faktyczny
Skarżąca M. H. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o umorzeniu postępowania w sprawie legalności robót budowlanych. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając wniosek za złożony z uchybieniem terminu. Skarżąca zarzuciła m.in. fałszywość dowodu i naruszenie przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, gdyż nie wezwano do udziału drugą współwłaścicielkę nieruchomości, T. G.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego umarzającego postępowanie w sprawie legalności robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. H. jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 20 lutego 2002 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budynku gospodarczego na posesji przy ul. [...] w O.
Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:
Decyzją z dnia 20 lutego 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwaną dalej K.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego na posesji przy ul. [...] w O. będącego współwłasnością M. H. i T. G., usytuowanego na działce nr A k.m. [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia, iż została popełniona samowola budowlana, natomiast stan techniczny budynków usytuowanych na w/w działce nie budzi zastrzeżeń.
Pismem z dnia 8 sierpnia 2008 r. M. H. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wyżej opisaną decyzją, podając, że została ona wydana na podstawie nieprawidłowego dowodu. Do wniosku dołączyła kserokopię opinii biegłej sądowej sporządzonej w sprawie z powództwa T. G. przeciwko M. H. o zapłatę oraz oświadczenie T. G. z dnia 8 grudnia 2000 r.
Następnie, decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, działając na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 20 lutego 2002 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przedstawiając stan faktyczny, organ wskazał, że przedłożona przez M. H. opinia biegłego sporządzona została w czerwcu 2002 r. i zawiera zdjęcia budynku gospodarczego z dnia 29 września 1995 r. oraz zdjęcie obrazujące stan budynku w dniu wizji przeprowadzonej przez autora opracowania. Podał także, że z oświadczenia M. H. wynika, iż po raz pierwszy zobaczyła przedmiotowe zdjęcie w 2001 r., kiedy jako strona postępowania toczącego się w Sądzie Okręgowym przeglądała akta sprawy. Według wnioskodawczyni zdjęcie to zostało dołączone do akt przez T. G., a następnie zostało ujawnione w opinii sporządzonej przez biegłą sądową. Dalej organ wywiódł, że wniosek M. H. niewątpliwie należy uznać za wniosek o wznowienie postępowania oparty na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż nowym dowodem w sprawie jest zdjęcie budynku wykonane 29 września 1995 r. W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził jednak, powołując się w tym zakresie na art. 148 K.p.a., że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem jednomiesięcznego terminu do jego wniesienia. Organ przyjął bowiem, że o istnieniu przedmiotowego zdjęcia strona dowiedziała się po raz pierwszy w 2001 r., a wniosek wpłynął po upływie prawie siedmiu lat od tego momentu.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. H. domagała się przeprowadzenia ponownej, wnikliwej analizy zgromadzonej dokumentacji i dokonanie jej oceny, a następnie wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Wskazała, że główny dowód w sprawie stanowi oświadczenie T. G. z dnia 8 grudnia 2000 r. o niedokonywaniu żadnych zmian stanu pierwotnego w budynku gospodarczym znajdującym się na posesji przy ul. [...], które jest fałszywe.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1116 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy na wstępie wyjaśnił, że przed organem pierwszej instancji M. H. domagała się wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Natomiast z treści odwołania wynika, że postępowanie powinno być prowadzone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. z tego powodu, że oświadczenie T. G. z dnia 8 grudnia 2000 r. jest fałszywe. Dalej, organ powołał się na art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., dokonując wykładni tej regulacji, po czym stwierdził, że w sprawie brak jest dokumentów wskazujących na sfałszowanie dowodów, a nadto nie jest w stanie dokonać oceny czy fałsz dowodu jest oczywisty i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W ocenie organu, skoro w niniejszej sprawie nie zapadł wyrok sądu mogący stanowić podstawę do zbadania w postępowaniu wznowieniowym przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., to nie można przyjąć, że ustawowy termin do wniesienia wniosku został zachowany. Ostatecznie uznał, że M. H. złożyła wniosek o wznowienie postępowania z naruszeniem ustawowego terminu.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożyła M. H., wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej odwołania od decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację odwołania dotyczącą oświadczenia T. G. z dnia 8 grudnia 2000 r. Dodatkowo wskazała, że z zestawienia w/w oświadczenia z opinią biegłej sądowej w części dotyczącej pomieszczeń nad garażem wynika, iż przedmiotowe oświadczenie nie jest zgodne ze stanem faktycznym, czego organ odwoławczy nie dostrzegł. Skarżąca zwróciła również uwagę, że wprawdzie niezbędnym dla wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. jest stwierdzenie fałszywości dowodu przez Sąd lub inny uprawniony do tego organ, to jednak w art. 145 § 2 i 3 K.p.a. zostały przewidziane od tej reguły wyjątki, gdy sfałszowanie dowodu jest oczywiste lub bezsporne. W ocenie skarżącej, przypadek taki zaistniał w niniejszej sprawie, bowiem fakt sfałszowania dowodu jest oczywisty. Ponadto podniosła, że przy ocenie dochowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania należy zastosować regulację art. 145 § 3 K.p.a., zgodnie z którym postępowanie można wznowić z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 tego artykułu, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu. Zdaniem skarżącej, organ naruszył także art. 139 K.p.a., ponieważ materiał dowodowy nie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, nie zastosowano odpowiednich przepisów, jak również nie podjęto działań zmierzających do pozyskania nowych dowodów, w szczególności nie przesłuchano żadnych świadków. Na koniec skarżąca zarzuciła, że została pozbawiona prawa wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów.
W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ stwierdził, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji było ustalenie, iż skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, przy czym uchybienie to nastąpiło zarówno w przypadku podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jak i w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ podkreślił także, że już w dacie prowadzenia spraw przed sądem powszechnym, a więc w latach 2001-2002, M. H. wiedziała o okolicznościach, które - w jej ocenie - stanowiły podstawy do wznowienia postępowania.
W trakcie rozprawy sądowej w dniu 19 stycznia 2010 r. skarżąca podtrzymała skargę w całości. Dodatkowo wskazała, że dnia 16 grudnia 2000 r. napisała pismo, w którym zawiadomiła o fałszywych zeznaniach T. G., jakie znalazły się w protokole oględzin z dnia 12 grudnia 2000 r. Wyjaśniła także, że w dalszym ciągu sporna nieruchomość, w tym również budynek gospodarczy, stanowi współwłasność skarżącej i T. G.
W piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2010 r. skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, podając, że z uwagi na zdenerwowanie nie złożyła wniosku podczas rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.).
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Powyższa reguła znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem skarga zasługuje na uwzględnienie z innych przyczyn niż w niej wywiedzione.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak i objętej kontrolą z mocy art. 135 P.p.s.a. decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że zostały one wydane z naruszeniem podstawowej zasady postępowania administracyjnego, określonej w art. 10 § 1 K.p.a.
Przedstawienie rozważań, jakie doprowadziły Sąd do takiej oceny rozpocząć należy od wskazania, że postępowanie wznowieniowe w przedmiotowej sprawie toczyło się z wniosku M. H. i dotyczyło decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 20 lutego 2002 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budynku gospodarczego na posesji przy ul. [...] w O. z uwagi na niestwiedzenie popełnienia samowoli budowlanej przez T. G. Stronami postępowania zakończonego decyzją z dnia 20 lutego 2002 r. były M. H. i T. G. - współwłaścicielki przedmiotowego budynku. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organy administracji obu instancji nie dokonały merytorycznej oceny decyzji z dnia 20 lutego 2000 r., stojąc na stanowisku, że M. H. złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Stanowisko takie skutkuje natomiast koniecznością odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). W związku z powyższym wyjaśnić trzeba, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania, ale wymaga od organu zbadania, czy wystąpiły przesłanki do wznowienia. Z art. 149 K.p.a. wynika bowiem, że wniosek ten może zostać załatwiony w dwojaki sposób - organ może odmówić wznowienia postępowania decyzją, o której mowa w § 3 art. 149, albo wznowić je postanowieniem, stosownie do § 2 art. 149. Czynności jakich dokonuje organ na skutek otrzymania wniosku o wznowienie mają zatem na celu zbadanie, czy istnieją podstawy do wydania postanowienia o wznowieniu, czy też istnieją przeszkody, które uniemożliwiają wznowienie i w konsekwencji powodują podjęcie decyzji odmawiającej wznowienia. Wydanie ostatnio wskazanego rozstrzygnięcia jest możliwe tylko w przypadku, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wszczęcia omawianego nadzwyczajnego trybu z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i § 2 lub art. 145a § 2 K.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 675). Odmowa wznowienia postępowania następuje więc tylko ze względów formalnych, a nie merytorycznych. Odnotowania także wymaga, że uregulowanie formy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania ma istotne znaczenie dla ochrony praw jednostki, ponieważ od decyzji tej przysługuje stronie prawo odwołania się, a następnie skarga do sądu administracyjnego.
Kontynuując wywody prawne wskazać należy na przepis art. 10 § 1 K.p.a., który formułuje jedną z generalnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, w tym także w całym ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej dwa rodzaje obowiązków, jeden polegający na zapewnieniu stronie udziału w każdym stadium postępowania i drugi polegający na umożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jedną z form realizacji tej zasady jest obowiązek organu zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron. Podkreślenia także wymaga, że dopuszczalność prowadzenia postępowania bez czynnego udziału stron jest wyjątkiem od omawianej zasady ogólnej, przewidzianym w art. 10 § 2 K.p.a., i ma miejsce w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Ponadto zaakcentować wypada, że zasada określona w art. 10 § 1 K.p.a. odnosi się także do wstępnego etapu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, kiedy organ badając dopuszczalność wznowienia postępowania wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego lub decyzję o odmowie jego wznowienia.
Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy obu instancji wydały zaskarżone decyzje z naruszeniem zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, w sprawie dotyczącej wniosku M. H. o wznowienie postępowania, która z uwagi na swój skutek dotyczyła bezpośrednio interesów dwóch współwłaścicielek nieruchomości, nie brała udziału jedna z nich – T. G. Niewątpliwie była ona stroną - w rozumieniu art. 28 K.p.a. - postępowania głównego, związanego z wydaniem decyzji ostatecznej z dnia 20 lutego 2000 r., i to właśnie jej skarżąca zarzucała popełnienie samowoli budowlanej. W ocenie Sądu, obowiązkiem organu było, już na etapie złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania, zawiadomienie T. G., która jest żywotnie zainteresowana losami każdego postępowania, niezależnie od jego stadium, zmierzającego do podważenia korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Zauważenia wymaga, że organy obu instancji badając kwestię formalną, a mianowicie dochowanie przez skarżącą terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania, oceniały zgromadzony materiał dowodowy wyłącznie w świetle wyjaśnień samej skarżącej. Natomiast z uwagi na powoływanie się przez M. H. na dowód w postaci oświadczenia T. G. z dnia 8 grudnia 2000 r., które w ocenie skarżącej zostało sfałszowane, jak również na okoliczności związane z uzyskaniem wiedzy o wykonanym dnia 29 września 1995 r. zdjęciu spornego budynku gospodarczego, zdaniem Sądu, zasadnym było dokonanie ustaleń organu również w konfrontacji z wyjaśnieniami samej T. G. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że T. G. była w posiadaniu informacji istotnych nie tylko z punktu widzenia zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania (daty uzyskania wiedzy o okoliczności stanowiącej podstawę do uruchomienia trybu wznowieniowego), ale również odnoszących się do innych istotnych kwestii dla wznowienia postępowania, chociażby wskazujących na obecne stosunki własnościowe spornej nieruchomości w związku z toczącym się w tej mierze postępowaniem przed sądem powszechnym. Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy nie można uznać, że T. G. nie przysługuje prawo udziału w czynnościach organu związanych z badaniem przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, również z tej prostej przyczyny, iż właśnie w tej fazie postępowania ustalenia organu dotyczą kwestii, które nie powinny być rozważane na etapie późniejszym, czyli merytorycznego rozpoznawania wniosku o wznowienie postępowania. W konsekwencji, T. G. należało zabezpieczyć już na tym wstępnym etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania możliwość podniesienia określonych okoliczności, które mogły wpłynąć na sposób jego zakończenia.
Ponadto zaakcentować wypada, że w sytuacji gdy mamy do czynienia z wielością stron postępowania zakończonego decyzją ostateczną, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, interesy tych stron mogą być sporne. Dlatego też każda ze stron - zwykle zainteresowana innym sposobem załatwienia wniosku - może przedstawiać odmienne dokumenty lub informacje mające znaczenie dla oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. Tak więc, niezapewnienie stronie postępowania głównego czynnego udziału w czynnościach organu podejmowanych w tym wstępnym stadium postępowania wznowieniowego, godzi nie tylko w jej prawa procesowe, ale również pozbawia organ możliwości zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W świetle dotychczas powiedzianego przyjąć zatem należało, że niepowiadomienie T. G. o złożeniu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie, w której posiadała - podobnie jak wnioskodawczyni - status strony, naruszyło jej prawa procesowe, zagwarantowane w art. 10 § 1 K.p.a., bowiem nie mogła zająć stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach. Z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym związany jest wynikający z przepisu art. 109 § 1 K.p.a. obowiązek organu doręczenia decyzji na piśmie wszystkim stronom postępowania. W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji nie wypełniły tego obowiązku, czym pozbawiły T. G. prawa obrony swych praw przed sądem administracyjnym, który przecież może wyrazić odmienny od organów pogląd w kwestii wznowienia postępowania. Tym samym, w ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych sprawy nie można podzielić prezentowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska, wedle którego zakończenie czynności organu po złożeniu podania o wznowienie postępowania administracyjnego decyzją o odmowie wznowienia postępowania dotyczy interesu prawnego wnoszącego to podanie i tylko on ma prawo udziału w postępowaniu zakończonym taką decyzją (por. np. wyrok NSA z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1390/06, publ. ONSAiWSA 2008/6/91). Za trafne natomiast należy uznać wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1383/06 (LEX nr 420117), wskazujące na dwie fazy postępowania w przedmiocie wznowienia (pierwsza, którą kończy wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, bądź decyzji odmawiającej takiego wznowienia, i druga, w której organ prowadzi postępowanie, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy) i konieczność zapewnienia stronom postępowania głównego czynnego udziału w obu tych fazach, stosownie do przepisu art. 10 § 1 K.p.a., mówiącego o "każdym stadium postępowania". Słusznie Sąd argumentował, że "z samego nadzwyczajnego trybu postępowania nie można wyprowadzić uzasadnienia dla modyfikacji zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących stron, doręczeń, decyzji oraz wszczęcia i prowadzenia postępowania, skoro analiza treści przepisów Rozdziału 12 normującego instytucję wznowienia postępowania, który znajduje się zresztą w Dziale II - Postępowanie, prowadzić musi do wniosku, iż nie przewidują one w tym zakresie żadnych wyjątków".
Reasumując stwierdzić należy, że wykazane powyżej naruszenie przez orzekające w sprawie organy przepisu art. 10 § 1 K.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., który obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) w każdym wypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, bez konieczności dokonania oceny, czy stwierdzone uchybienie przepisów procesowych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ujawnienie zaś powyższych uchybień uzasadnia odstąpienie przez Sąd od merytorycznego rozpoznania zarzutów podniesionych w skardze albowiem organ rozpoznając sprawę z udziałem wszystkich stron postępowania winien dokonać ponownej oceny dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 20 lutego 2002 r.
Z tych przyczyn Sąd postanowił, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 P.p.s.a. Orzeczenie w zakresie wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 P.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o zwrot kosztów postępowania należy wskazać, że zgodnie z art. 210 P.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła taki wniosek już po zamknięciu rozprawy, zatem Sąd nie mógł go uwzględnić. Dodatkowo trzeba zauważyć, że o treści wskazanego wyżej przepisu skarżąca została skutecznie pouczona w piśmie Sądu z dnia 29 października 2009 r. oraz w zawiadomieniu o rozprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło