II SA/Op 385/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. i C. K. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie użytkowania obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżących T. K. i C. K. o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1) zwolnić skarżących od kosztów sądowych w zakresie częściowym, a to od opłat sądowych powyżej 100 ( słownie: stu ) złotych wpisu od skargi, 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. 1 T.K. i C.K. skarżą decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z [...], nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z [...], nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie użytkowania warsztatu samochodowego położonego w O. przy ul. [...] W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 29 października 2009r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W zakreślonym tygodniowym terminie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego z 8 grudnia 2009r. skarżący zostali zwolnieni w części od uiszczenia wpisu od skargi powyżej 250 zł, a dalej idący wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalono. Pismem procesowym z 28 grudnia 2009r. skarżący wnieśli sprzeciw od tego orzeczenia zachowując wymagany termin i formę. Stąd wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Sądowi z urzędu jest wiadome, że skarżący są stroną w innej sprawie zawisłej przed WSA w Opolu a to oznaczonej sygnaturą II SA/Op 476/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje w części tylko na uwzględnienie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący są osobami w podeszłym wieku, niepełnosprawnymi, cierpiącymi na liczne schorzenia i wydającym znaczne środki pieniężne na bieżące leczenie i rehabilitację. Skarżący wykazują miesięczne średnie wydatki z tytułu opłat mieszkaniowych na 700 zł oraz dalsze wydatki rzędu 350-400 zł na lekarstwa. Na pokrycie tych wydatków dysponują dochodem w postaci świadczeń emerytalno – rentowych w wysokości łącznej 3.250 zł netto. Do przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym mają zastosowanie przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie wydane przez Sąd w tym trybie przysługuje zażalenie. Nie ma zatem potrzeby ponawiania przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani też zawierania w sprzeciwie, żądania uchylenia orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...) oraz zwolnienie od kosztów sądowych (por. art. 245 § 2 ustawy). Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej ustawa określiła w art. 246 § 1 pkt 1 stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z ustaleń sądu wynika, że skarżący złożyli wniosek na formularzu określonym w art. 252 ustawy zawierający jej oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym. Wynikają z niego okoliczności szczegółowo opisane w postanowieniu referendarza sądowego. Trzeba zatem zważyć, że nawet po odliczeniu od dochodu skarżących stałych wydatków miesięcznych (w tym niezbędnych, usprawiedliwionych kosztów wyżywienia, ubrania i innych potrzeb bytowych) strona dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi uiścić wymaganą opłatę sądową w części. Sąd uwzględnił przy tym, że skarżący będą musieli ponieść przynajmniej część kosztów w kolejnej sprawie. Wskazać też należy, że zwolnienie od kosztów sądowych to wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowodministracyjnego. Skoro tak to Sąd ma prawo ocenić nie tylko wskazane przez stronę w oświadczeniu złożonym w trybie art. 252 ustawy okoliczności opisujące jej sytuację materialno – rodzinną, ale także zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, w oparciu o przepisy prawa, ocenić faktyczne możliwości płatnicze strony. Co do żądania ustanowienia adwokata z urzędu trzeba ponadto zauważyć, że T.K. i C.K. nie są osobami ułomnymi, ani bezradnymi z uwagi na właściwości i warunki osobiste, którym pomoc osoby trzeciej jest niezbędna do realizacji podstawowych praw obywatelskich, w tym prawa do sądu. Akta sprawy zawierają liczne, obszerne pisma procesowe, z których wynika, że skarżący umieją samodzielnie formułować oświadczenia i wnioski procesowe w postępowaniu sądowym. Znają podstawowe zasady postępowania, korzystają z przysługujących im środków odwoławczych. Dlatego Sąd nie znalazł podstaw do ustanowienia skarżącym pełnomocnika z urzędu, zwłaszcza, że zgodnie z art. 6 ustawy na każdym etapie postępowania sądowego ma obowiązek pouczać stronę o przysługujących jej prawach. W konsekwencji trudno przyjąć, że strona uprawdopodobniła, że zachodzą w stosunku do niej przesłanki zastosowania prawa pomocy w tym zakresie. Z tych przyczyn i z mocy powołanych przepisów prawa należało postanowić jak wyżej.