II SA/Op 393/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: Sędzia WSA Daria Sachanbińska – (spr.) Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu w dniu 4 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz F. G. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 15 września 2003 r. F. G. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 5 kwietnia 2000 r., nr [...], o pozbawieniu uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od lutego 1945 r. do września 1945 r. W uzasadnieniu żądania F. G. podniósł, iż w postępowaniu weryfikacyjnym nie wzięto pod uwagę zgłoszonej przez niego okoliczności spełnienia przesłanki uzasadniającej nabycie uprawnień kombatanckich z tytułu uczestniczenia w latach 1914 - 1945 w walce o wolność Ziemi Lubuskiej. Dalej dowodził, iż pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej w okresie luty - wrzesień 1945 r. na terenie miasta [...] i [...], co odpowiada wymogom art. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Do wniosku zostały dołączone oświadczenia trzech świadków na okoliczność pełnionej przez F. G. służby. Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 i art. 148 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił wnioskowanego wznowienia postępowania. Organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego albowiem okoliczności dotyczące przebiegu służby w Milicji Obywatelskiej znane były już wcześniej organowi oraz były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei dołączone do wniosku oświadczenia świadków nie mogły zostać uwzględnione chociażby z tego powodu, iż nie został dochowany miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W ustawowym terminie do złożenia środka zaskarżenia F. G. skierował do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich "na innych warunkach t.j. z tytułu uczestniczenia w latach 1914 - 1945 w walce o wolność Ziemi Lubuskiej" (art. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego). Uzasadniając swój wniosek, F. G. podał, iż od 5 lutego do 8 maja 1945 walczył z bronią w ręku z hitlerowskim zaborcą o wolność Ziemi Lubuskiej, często narażając się na utratę życia. W dowód uznania dla jego zasług otrzymał w 1988 r. Medal Rodła. Powyższe pismo (z dnia 6 grudnia 2003 r., nadane w urzędzie pocztowym w dniu 8 grudnia 2003 r.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...], i w dniu [...] (decyzja nr [...]) utrzymał w mocy decyzję o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Organ powtórzył argumentację prawną zawartą w zaskarżonej decyzji odnośnie braku spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Z decyzją organu odwoławczego nie zgodził się F. G., który w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu podniósł, iż wysyłając wniosek w dniu 8 grudnia 2003 r., wnosił o przyznanie uprawnień kombatanckich na nowych warunkach, do czego upoważnia go uczestnictwo w walkach o polskość i wolność narodową Ziemi Lubuskiej. Skarżący przypomniał, że wszystkie dokumenty potwierdzające jego walkę z najeźdźcą hitlerowskim znajdują się w Urzędzie. Dalej zarzucił, iż Kierownik Urzędu nie potraktował złożonego w tej sprawie wniosku zgodnie z jego treścią. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 14 grudnia 2004 r. F. G. wniósł o przeprowadzenie rozprawy oraz uznanie odpowiedzi Kierownika Urzędu za niezgodną ze złożonym wnioskiem, co powoduje konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność stosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż narusza ona prawo. W ocenie Sądu, przed dokonaniem merytorycznej oceny wydanej w dniu [...] przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji, w pierwszym rzędzie należało ustalić, czy F. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...], nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Materiał dokumentacyjny sprawy nie pozwala na zajęcie w tej kwestii jednoznacznego stanowiska. Wątpliwości Sądu zrodziły się przede wszystkim po zapoznaniu się z treścią skargi oraz pisma z dnia 14 grudnia 2004 r. Skarżący zwraca w nich kilkakrotnie uwagę na fakt, że decyzja organu odwoławczego nie odpowiada treści jego wniosku, w którym występował o przyznanie uprawnień kombatanckich na nowych - w ocenie skarżącego - zasadach, czyli w oparciu o art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. W piśmie z dnia 14 grudnia 2004 r. F. G. domagał się wręcz rozpatrzenia jego wniosku z dnia 8 grudnia 2003 r., w którym zwrócił się o przyznanie uprawnień kombatanckich, a ponadto zarzucił, że także odpowiedź na skargę jakiej udzielił organ odwoławczy nie koresponduje z tym wnioskiem. Wątpliwości w omawianym zakresie nie rozwiewa także treść pisma z dnia 6 grudnia 2003 r., które zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 8 grudnia 2003 r., a więc w ustawowym terminie do złożenia środka zaskarżenia od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Wspomniane pismo zatytułowano, co prawda, "Wniosek o przyznanie uprawnień Kombatanckich", jednakże skarżący wyraźnie powołał się w jego treści na fakt wydania niekorzystnej dla niego decyzji oraz podniósł okoliczności, na które powołał się już wcześniej, tzn. we wniosku z dnia 15 września 2003 r. o wznowienie postępowania, jak i w postępowaniu dotyczącym pozbawienia go uprawnień kombatanckich. Nie można zatem wykluczyć, iż intencją F. G. było, by organ odwoławczy uznał fakt uczestniczenia skarżącego od lutego do września 1945 r. w walkach o polskość i wolność narodową Ziemi Lubuskiej za przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., uzasadniającą wznowienie postępowania, w którym pozbawiono go uprawnień kombatanckich. Zdaniem Sądu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zbyt pochopnie przyjął, iż podanie złożone przez stronę toczącego się już postępowania administracyjnego z całą pewnością stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej negatywną dla tej strony decyzją. Organ powinien był zwrócić uwagę chociażby na to, że F. G. precyzyjnie, jak do tej pory, oznaczał rodzaj składanych przez siebie pism, natomiast sporne pismo z dnia 6 grudnia 2003 r. określił jako wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich zgodnie z art. 5 pkt 2 ustawy, a nie jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sytuacji do obowiązków Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych należało ustalenie, czy wolą F. G. było kwestionowanie decyzji z dnia [...], czy też w istocie złożył on nowy wniosek, który nie pozostawał w związku z prowadzonym postępowaniem wznowieniowym. Ustaleń tych powinien dokonać organ w postępowaniu wyjaśniającym, prowadzonym z czynnym udziałem F. G., który jako jedyny mógł doprecyzować zakres zgłoszonego żądania. Uzyskanie od skarżącego wyjaśnień w omawianej kwestii ma kapitalne znaczenie dla oceny przedmiotowości postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, bowiem pamiętać trzeba, że postępowanie to w żadnym wypadku nie mogło toczyć się z urzędu. Dopiero skutecznie złożony środek zaskarżenia mógł uruchomić postępowanie, w ramach którego ten sam organ był kompetentny do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Powiedziane dotychczas wyraźnie wskazuje, iż z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a to art. 7 i 77 ust. 1 k.p.a., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zbadał w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności związanych z rozpoznawaną sprawą. Dopiero przeprowadzenie czynności, które wyjaśnią rzeczywistą treść (żądanie) pisma skarżącego z dnia 6 grudnia 2003 r., pozwoli organowi na zastosowanie odpowiedniej, prawnej formy zakończenia postępowania administracyjnego. W tej sytuacji zbędnym jest zajmowanie przez Sąd stanowiska odnośnie przesłanek do wznowienia postępowania, choć już teraz zauważyć trzeba, że odmowę wznowienia uzasadniono okolicznościami, które mogą być badane dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Ostatnia uwaga będzie miała znaczenie tylko wtedy, gdy okaże się, że F. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, które niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżoną decyzję należało uchylić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a. Rozstrzygnięcie w punkcie drugim i trzecim wyroku uzasadnia treść art. 152 i art. 200 p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu.