II SA/Op 393/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia ustanowić skarżącemu adwokata. Pismem z dnia 2 lipca 2012r. T. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012r., Nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w sprawie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w wysokości 60 zł na zakup żywności, odzieży, środków higienicznych, leków i pokrycie opłat. W skardze T. R. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia z urzędu adwokata, bądź radcy prawnego. Dołączył jednocześnie do akt sprawy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu. Uzasadniając swoje żądanie skarżący wskazał na złą sytuację finansową, uniemożliwiającą mu pokrycie kosztów sądowych, a spowodowaną całkowitą niezdolnością skarżącego do pracy i samodzielnej egzystencji, na skutek inwalidztwa, a także niskim dochodem, wynoszącym 595,26 zł netto miesięcznie. Podał także, że orzeczono w stosunku do jego osoby eksmisję z lokalu mieszkalnego z powodu nieopłacenia należności za media lokalowe. Z powyższych względów, wnioskodawcy nie stać na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika, który reprezentowałby skarżącego w procesie sądowym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że jest osobą samotnie gospodarującą; posiada mieszkanie spółdzielcze lokatorskie o powierzchni 35 m²; jedynym źródłem jego utrzymania jest dochód z tytułu renty inwalidzkiej i dodatku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 1174,82 zł brutto miesięcznie. Skarżący nie wskazał żadnych innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych pozostających w jego posiadaniu. Do akt sprawy skarżący dołączył kserokopię zaświadczenia z dnia 27 czerwca 2012r., wydanego przez ZUS O/Opole, Inspektorat w [...] potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez T. R. świadczenia. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro T. R., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą zasiłku celowego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Stąd uwzględniając przyjętą linię orzeczniczą (np. postanowienie referendarza sądowego WSA w Opolu z dnia 20 stycznia 2012r., sygn. akt I SA/Op 512/11 i z dnia 30 listopada 2011r., sygn. akt II SA/Op 539/11 – obydwa orzeczenia dostępne na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl), referendarz ograniczył się jedynie do rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżący, jak wyżej wykazano, został z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniony od kosztów sądowych, zatem jego wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zważyć przeto należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Zauważyć także należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd (referendarz sądowy) dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżącego opierając się na jego oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że po pierwsze, sam formularz wniosku, który skarżący wypełnił w sposób szczegółowy, uwzględnia swym zakresem – stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o sytuacji skarżącego. Po drugie, wnioskodawca dołączył do akt sprawy zaświadczenie organu, potwierdzające niektóre okoliczności związane z jego sytuacją bytową, które podnoszone zostały w formularzu wniosku. Po trzecie, referendarz zważył także na dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, które znacząco wpłynęły na możliwość oceny sytuacji życiowej wnioskodawcy. Dotyczą one w szczególności stanu majątkowego i warunków bytowych skarżącego, tj. na przykład są nimi wywiad środowiskowy opracowany przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, zaświadczenie o zadłużeniu z tytułu opłaty eksploatacyjnej za mieszkanie, postanowienie komornika sądowego w sprawie postępowania egzekucyjnego. Z powyższych względów rozpoznający wniosek, mając na względzie ekonomię postępowania, uznał o braku konieczności wzywania skarżącego, w trybie art. 255 P.p.s.a. do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Referendarz przyjął zatem, że uzyskiwany przez T. R. miesięczny dochód w kwocie 595 zł netto oraz wykazana sytuacja majątkowa, nie dają podstaw do zapewnienia skarżącemu wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Pogląd ten potęguje okoliczność, że skarżący zalega z opłacaniem należności za najem mieszkania. Wobec tego, należy przyznać mu prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.