II SA/Op 397/09
WyrokWSA w Opolu2009-12-29
Skład orzekający: Jerzy Krupiński, Krzysztof Bogusz, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na odbudowie części budynku mieszkalnego, wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę, mogą być uznane za remont i tym samym nie wymagać pozwolenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że roboty budowlane polegające na wymurowaniu ścian II piętra i poddasza, wykonaniu konstrukcji dachu i stropów, a także wypuszczeniu belek stalowych, stanowią odbudowę, a nie remont, i wymagają pozwolenia na budowę. Ponieważ pozwolenie nie zostało uzyskane, a inwestorzy nie spełnili obowiązków legalizacyjnych, zasadne było orzeczenie rozbiórki samowolnie wykonanych części budynku.Stan faktyczny
Skarżący wykonali roboty budowlane polegające na odbudowie części budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały te prace za odbudowę, a nie remont, i nakazały rozbiórkę samowolnie wykonanych części obiektu. Skarżący kwestionowali charakter wykonanych prac, twierdząc, że był to remont, a nie odbudowa, i że niektóre prace nie wymagały pozwolenia. Sąd administracyjny rozpatrzył skargę na decyzję utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Bogusz sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant : Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. K. i W. K. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], znak [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm. -zwanej dalej K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, po rozpatrzeniu odwołania W. K. i K. K., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia [...], nr [...] nakazującej wyżej wymienionym rozbiórkę odbudowanej bez wymaganego pozwolenia części budynku mieszkalnego położonego w G. przy ul. [...], na działce nr A, k.m.[...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Rozstrzygnięcie to zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Na skutek interwencji Gminy [...] organ I instancji dokonał w dniu 27 sierpnia 2007 r. oględzin budynku, zlokalizowanego w G. przy ul. [...], na działce nr A, k. m. [...], obręb [...], stanowiącego współwłasność W. K. i K. K. W trakcie kontroli ustalił, że na omówionej działce znajduje się nieużytkowany budynek mieszkalny dwupiętrowy, z wykonanymi przez inwestora robotami budowlanymi. W budynku tym uzupełniono istniejące i wykonano nowe ściany II piętra oraz poddasza wraz z drewnianą więźbą dachową i pokryciem dachu stalową blachą trapezową. W ścianach zewnętrznych w poziomie stropu nad parterem, od strony ulicy [...] oraz od strony podwórka, wypuszczone zostały belki stalowe z dwuteowników. Organ I instancji stwierdził, że w trakcie kontroli nie były prowadzone roboty budowlane, a stan zaawansowania budowy znajdował się na etapie otwartego stanu surowego, dlatego przyjął, że rozpoczęte roboty budowlane nie zostały zakończone. Pismem z dnia 29 sierpnia 2007 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim wezwał W. K. do okazania dokumentacji budowlanej, tj. projektu budowlanego i pozwolenia na wykonywaną odbudowę, a także złożenia wyjaśnień, związanych z prowadzeniem robót budowlanych oraz właściwym utrzymaniem obiektu. W. K. stawił się w Inspektoracie w dniu 10 września 2007 r., jednak nie okazał pozwolenia budowlanego na wykonane roboty budowlane, przedstawił jedynie kopię aktu notarialnego nabycia nieruchomości, położonej w G. przy ul. [...] nr [...] wraz z przedmiotowym budynkiem. Stąd, w dniu 20 września 2007 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wykonywania, bez wymaganego pozwolenia, odbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego. W dniu 2 października 2007 r., z udziałem inwestora - W. K., przeprowadzono dowód z oględzin w trakcie których ustalono, że omawiany budynek, ze stanu znacznego uszkodzenia do stanu obecnego, został odbudowany poprzez wykonanie następujących robót budowlanych:
- uzupełniono brakujące i wymurowano nowe ściany II piętra oraz poddasza wraz z wykonaniem nadproży okiennych,
- wykonano drewnianą konstrukcję więźby dachowej z pokryciem połaci stalową blachą trapezową ocynkowaną,
- nad parterem i I piętrem zostały wykonane stropy z prefabrykowanych płyt żelbetonowych typu "WPS" na belkach stalowych opartych na podciągach stalowych z dwuteowników,
- w poziomie stropu nad parterem od strony ulicy nad chodnikiem w ilości 9 szt., oraz od strony podwórka w ilości 3 szt., wypuszczone zostały belki stalowe (wsporniki) z dwuteowników stalowych NP160 o wysięgu od 0,90 m-do 1,50 m.,
- wewnątrz budynku dokonano częściowych rozbiórek ścian konstrukcyjnych. Inwestor oświadczył, że przedmiotowe roboty budowlane prowadzone były w latach 1997-1998, w celu zabezpieczenia ruin budynku przed dalszą degradacją. Budynek został również zabezpieczony przed dostępem osób postronnych poprzez zamurowanie na parterze otworów okiennych oraz przez zamykane drzwi frontowe wraz z wywieszeniem tablic ostrzegawczych. W dniu 10 marca 2009 r. organ nadzoru dokonał ponownej kontroli odbudowywanego budynku, podczas której nie stwierdzono wykonywania robót, ani żadnych zmian stanu obiektu, w odniesieniu do stanu ustalonego w trakcie oględzin.
Powyższe ustalenia poskutkowały wydaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia z dnia 23 marca 2009 r., nr [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., nakazującego W. K. i K. K. wstrzymanie robót budowlanych przy budowie przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz nakładającego na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 czerwca 2009 r.: zaświadczenia Burmistrza [...] o zgodności budowy (odbudowy) z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; czterech egzemplarzy projektu budowlanego odbudowy budynku, sprawdzonego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego, wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz, aktualnymi na dzień opracowania projektu, zaświadczeniami o wpisie projektanta i osoby sprawdzającej na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego; a także oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Inwestor nie spełnił nałożonego obowiązku, nie przedstawił wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, dlatego organ I instancji decyzją z dnia [...], nr [...], opartą na podstawie art. 48 ust. 1, w związku z ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał W. K. i K. K. dokonanie rozbiórki odbudowanej, bez wymaganego pozwolenia, części przedmiotowego budynku mieszkalnego, rozbiórkę samowolnie wykonanych części obiektu budowlanego. W uzasadnieniu, przytaczając treść art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), organ I instancji wskazał, że roboty budowlane, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 29-31, można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Następnie dostrzegł, że w katalogu robót budowlanych, stanowiących budowę, w tym również odbudowę, rozbudowę lub nadbudowę, wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 1-27, nie została wymieniona budowa, ani też odbudowa, budynków mieszkalnych. Poza tym zauważył, że odbudowa w myśl art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego jest równoznaczna z budową, czyli wykonywaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu. Zdaniem organu nadzoru, na wykonanie stwierdzonych w dniu kontroli robót, polegających na odbudowie istniejącego obiektu, inwestorzy zobowiązani byli uzyskać pozwolenie budowlane. Inwestorzy nie wylegitymowali się wymaganym dokumentem stąd wystąpiła przesłanka , o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, tj. wykonywania budowy (odbudowy) bez wymaganego pozwolenia budowlanego. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim uznał, po przeanalizowaniu zgromadzonego w toku prowadzonego postępowania materiału dowodowego, iż w przypadku samowolnej odbudowy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w G. przy ul. [...], istnieją przewidziane w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego przesłanki umożliwiające legalizację przedmiotowej samowoli budowlanej. Wobec tego, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, wszczął postępowanie zmierzające do legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej. Jednakże inwestorzy nie spełnili nałożonego obowiązku, zatem wystąpiła przesłanka obligatoryjnego rozstrzygnięcia sprawy stosownie do treści art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi bowiem, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Konieczne zatem było nakazanie rozbiórki odbudowanej, bez wymaganego pozwolenia, części przedmiotowego budynku. Na koniec organ nadzoru wyjaśnił, że odstąpił od obowiązku, o którym mowa w art. 10 § 1 K.p.a., tj. od zawiadomienia stron o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ponieważ w toku postępowania został zapewniony stronom czynny udział w tym postępowaniu, a zebrany materiał dowodowy powstał przy udziale stron, zaś końcowe rozstrzygnięcie wynikało wprost z ustawy Prawo budowlane, z powodu niewykonania określonego obowiązku nałożonego na inwestorów.
Od decyzji tej odwołanie wniósł A. K., pełnomocnik W. K. i K. K., w którym podniósł, że wykonane prace budowlane podyktowane były złym stanem technicznym zakupionego budynku. Możliwość pogarszania się jego stanu spowodowała, że zostały podjęte jedynie czynności zmierzające do jego zabezpieczenia. Wskazał także na wysokie koszty sporządzenia projektu i opłaty legalizacyjnej. Poprosił o pomoc w załatwieniu sprawy w normalnym urzędowym toku.
Organ odwoławczy omówioną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podzielił ustalenia faktyczne sprawy oraz argumentację prawną organu I instancji. Organ odwoławczy zaakcentował, że skoro inwestorzy nie wykonali obowiązku wynikającego z wydanego postanowienia zasadnie organ I instancji w oparciu o art. 48 ust. 1 i 4 ww. ustawy nakazał rozbiórkę części przedmiotowego budynku zrealizowanego samowolnie. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że opisana i zastosowana procedura przez organ I instancji stanowi jedyną prawną drogę legalizacji samowoli budowlanej opisanej w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] złożyli K. K. i W. K. reprezentowani przez ojca – A. K. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., albowiem organ odwoławczy nie wyjaśnił całkowicie stanu faktycznego sprawy, niewyczerpująco zebrał materiał dowodowy oraz błędnie go rozpatrzył; art. 8 K.p.a., ponieważ organ wyższego stopnia nie przyczynił się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowanie dla zagwarantowania równości wobec prawa; art. 10 § 1 K.p.a., bowiem organ wyższego stopnia przed wydaniem decyzji nie wezwał strony do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, oraz art. 80 w związku z art. 107 § 3 K.p.a., gdyż organ orzekający, mając pozostawioną swobodę oceny dowodowej dowodów, w uzasadnieniu decyzji nie wykazał dlaczego jedne dowody uznał za wiarygodne, a inne nie. W uzasadnieniu przedstawili przebieg postępowania administracyjnego oraz opisali stan faktyczny sprawy. Podnieśli, że obiekt, w którym prowadzone były roboty budowlane został nabyty w 1996 r. od Gminy [...]. Jego stan techniczny był bardzo zły, a w protokole uzgodnień warunków sprzedaży z dnia 17 grudnia 1996 r. w punkcie I.a. wpisano, że kupujący mają obowiązek wyremontowania budynków w ciągu trzech lat. Z uwagi na bardzo duży zakres remontu prace te nie zostały zrealizowane w pełni zgodnie z zawartą urnową. Wskazali, że wykonane roboty budowlane przez "fachowe jednostki budowlane", w ich przekonaniu nie stanowiły budowy nowych części obiektu budowlanego. Opisane przez organ I instancji prace budowlane uznane za wykonanie "odbudowy" stanowiły, zdaniem skarżących, w istocie odtworzenie stanu pierwotnego przy zastosowaniu nowych, wolnych od zniszczeń materiałów budowlanych, był to jedynie remont budynku. Zaakcentowali, że obecny stan ostatniej kondygnacji obiektu w całości jest identyczny ze stanem pierwotnym, wymagającym kapitalnego remontu. Wykonana została część obiektu po wcześniejszym jej zawaleniu. W istocie obiekt przez cały czas posiadał określone gabaryty, a tylko pewne fragmenty ścian i konstrukcji dachu zostały wymienione na nowe. Poza tym podnieśli, że nakaz rozbiórki obejmujący elementy budynku, które wykonane zostały w wewnątrz obiektu nie mogły być objęte procedurą art. 48 Prawa budowlanego. Wskazane w decyzji organu I instancji stropy nad parterem i I piętrem nie stanowią części obiektu wykonanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Były to roboty remontowe, które wymagały jedynie zgłoszenia. Na koniec skarżący zgodzili się, że wykonane roboty prowadzone byty z naruszeniem obowiązujących przepisów, lecz w ich ocenie, wydane rozstrzygnięcia zdecydowanie wykraczają poza dokonane przez inwestorów naruszenie prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, według powyższych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Przyjdzie przypomnieć, że przedmiotem kontroli tut. Sądu jest decyzja z dnia [...] Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, która utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia [...], nr [...] nakazującą skarżącym rozbiórkę odbudowanej bez wymaganego pozwolenia części budynku mieszkalnego położonego w G. przy ul. [...].
Trzeba odnotować, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm. - zwana dalej ustawą). Ustawa ta w art. 1 stanowi, że normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.", zaś artykuł 29 ustawy wyczerpująco ustala katalog budów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę. Unormowanie art. 29a ustawy dotyczy budowy przyłączy, zaś w art. 30 ust. 1 stawy wymienia się budowy wymagające zgłoszenia właściwemu organowi (art. 31 dotyczy zwolnienia od obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę). Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy pod pojęciem "budowa" należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Można zatem stwierdzić, że w wyniku budowy powstaje zawsze nowa substancja budowlana- obiekt budowlany lub jego część.
Po myśli art. 48 ust. 1 ustawy, w przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę nakazuje on, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego. Zgodnie z zasadą zawartą w tym przepisie można nakazać rozbiórkę w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten ma charakter restytucyjny, istotą jego jest przywrócenie obiektu do poprzedniego stanu. Zasada, że w przypadku wystąpienia samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego będzie wydawał nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, nie będzie miała zastosowania jedynie w sytuacji gdy zostanie udowodnione, że samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kolejnym warunkiem umożliwiającym odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu lub jego części jest dowiedzenie, że budowa nie narusza przepisów, w tym zwłaszcza techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli zachodzą przedstawione powyżej okoliczności organ nadzoru budowlanego zgodnie z ust. 2 art. 48 ustawy powinien w drodze postanowienia, wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, bez względu na stopień zaawansowania robót. W postanowieniu tym organ jest obowiązany ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożyć obowiązek przedłożenia, w wyznaczonym terminie : zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, organ stosuje przepis ust. 1, czyli nakazuje rozbiórkę rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić trzeba, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 48 ustawy. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżący wykonali odbudowę obiektu bez pozwolenia na budowę. Fakt ten potwierdzają w skardze, jednocześnie uważają, że wydane rozstrzygnięcie wykracza "poza dokonane przez inwestorów naruszenie prawa." Zdaniem skarżących, wykonane prace budowlane miały charakter remontu a nie odbudowy obiektu, jak to uznał organ nadzoru budowlanego. Uważają również, że nakaz rozbiórki nie powinien obejmować prac budowlanych wykonanych wewnątrz budynku, gdyż położone stropy nad parterem i I piętrem nie wymagały pozwolenia na budowę, bo były to roboty remontowe wymagające jedynie zgłoszenia.
Zdaniem Sądu, organ nadzoru prawidłowo przyjął, co wynika z przeprowadzonych w dniu 2 października 2007 r. oględzin z udziałem W. K. (dowód: k-27, 26, 25 i 24 akt adm.), że budynek ze stanu znacznego uszkodzenia został częściowo odbudowany przez skarżących. Prace budowlane polegały bowiem na wymurowaniu ścian zewnętrznych II piętra i poddasza, wykonaniu drewnianej konstrukcji dachu i pokryciu płyt dachowych blachą trapezową oraz wykonaniu stropów WPS nad parterem i I piętrem. W ścianie frontowej wypuszczono 9 belek stalowych o wysięgu od 0,9m do 1,5m. Wewnątrz budynku dokonano częściowych rozbiórek ścian konstrukcyjnych. W świetle powyższych okoliczności nie może budzić wątpliwości iż zakres i rozmiar robót zrealizowanych przez skarżących wymagał uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, którego skarżący nie posiadali. Jak już powiedziano na wstępie w myśl art. 3 pkt 6 ustawy odbudowa obiektu budowlanego mieści się w pojęciu budowy. Z kolei stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy. Wskazane przepisy art. 29 -31, jak słusznie uznał organ nie miały zastosowania w kontrolowanej sprawie. Wykonane przez skarżących roboty nie są ujęte w katalogu robót zwolnionych od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a skoro tak, to organ w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, zasadnie zastosował przepis art. 48 ustawy, który przewiduje możliwość legalizacji obiektów wzniesionych samowolnie. Wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy jest pierwszym etapem procedury zmierzającej do legalizacji samowoli budowlanej. Dostrzegając możliwość legalizacji popełnionej samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestorów obowiązki wymienione w art. 48 ust 2 i 3 Prawa budowlanego, jednak obowiązki nie zostały wykonane przez skarżących w terminie. Zatem słusznie organ nadzoru budowlanego przyjął, że zaistniała przesłanka do orzeczenia nakazu rozbiórki stwierdzonej samowoli budowlanej.
Skoro na podstawie prawidłowo dokonanych ustaleń organu roboty budowlane zrealizowane zostały bez pozwolenia na budowę (a więc samowolnie), zaś skarżący nie przedstawili dokumentów, do okazania których zostali zobowiązani postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 marca 2009 r., zasadnie orzeczono obowiązek rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy.
Za nietrafny należy uznać zarzutu skarżących, iż dokonali remontu budynku. Materiał fotograficzny jak i protokół z oględzin przedmiotowej inwestycji w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wskazują, iż skarżący realizowali odbudowę budynku, a nie jego remont. Zakres i rozmiar wykonanych robót oraz dokonanie rozbiórki istniejących uprzednio elementów budynku w świetle art. 3 pkt 8 ustawy wyklucza uznanie, iż skarżący realizowali "remont" obiektu. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 8 ustawy przez "remont" należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Nie uprawnione jest również stwierdzenie skarżących, że roboty konstrukcyjne polegające na wykonaniu nowych stropów nad parterem i I piętrem wewnątrz budynku nie wymagały pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia. Niewątpliwie nie zostały one wymienione w art. 29 ustawy, dlatego wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Jednakże nawet gdyby przyjąć, iż opisane roboty budowlane wymagałyby jedynie zgłoszenia, jak sugerują skarżący, to należy wskazać, że stosownie do treści art. 49b ustawy, aby doszło do legalizacji samowoli budowlanej wymagającej jedynie zgłoszenia organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do zastosowania przewidzianej także i w tym przepisie procedury legalizacyjnej, w tym wydania postanowienia zobowiązującego inwestora do przedłożenia określonych dokumentów w terminie 30 dni. W przypadku niewykonania obowiązku w terminie organ zobowiązany jest do orzeczenia rozbiórki w drodze decyzji.
Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty wskazujące na naruszenie przez organ odwoławczy wskazanych przepisów procedury administracyjnej (art. 7, 77 § 1, art. 8, art. 10 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.). Tym bardziej, iż są to zarzuty natury ogólnej, nie poparte żadną argumentacją. Skarżący przytaczają jedynie treść przywołanych przepisów, bez wskazania w jakim zakresie nie został wyjaśniony stan faktyczny sprawy i które dowody zostały dowolnie ocenione przez organ, jak też jaki wpływ na rozstrzygnięcie miało uniemożliwienie skarżącym wypowiedzenia się się co do zebranego materiału dowodowego. Tymczasem, o czym była mowa na wstępie, w myśl art. 145 § 1 lit. c Sąd uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd, dokonując kontroli sprawy w tak ustalonym zakresie nie dostrzegł istotnego naruszenia przepisów procesowych wskazanych przez skarżących.
Reasumując, kategoryczne brzmienie przepisów prawa budowlanego normujących kwestie samowoli budowlanej (art. 48 ustawy) nie pozwala organom na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego i jak zasadnie zauważył organ odwoławczy opisana wyżej procedura stanowi jedyną prawną drogę legalizacji samowoli budowlanej.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, tut. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło