II SA/Op 398/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2010 r. sprawy ze skargi K. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Wójt Gminy D. ustalił na rzecz K. T. opłatę adiacencką w wysokości 17.523 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości – działki nr A, obręb D., o powierzchni 0,1018 ha, na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższa decyzja została odebrana w dniu 7 kwietnia 2001 r. przez K. T., o czym świadczy data oraz podpis, a także adnotacja doręczyciela ("T. K."), znajdująca się na karcie 4 akt administracyjnych. Pismem datowanym na dzień 25 kwietnia 2010 r., nadanym listem zwykłym w dniu 26 kwietnia 2010 r., K. T. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, kierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. Zarzuciła, że działka nr A została przez nią wyceniona na kwotę 60.000 zł i za taką kwotę sprzedana, co potwierdza jej zdaniem akt notarialny. Wobec czego nie zgodziła się z dokonaną przez rzeczoznawcę wyceną i przyjętą przez organ, jako podstawa naliczenia opłaty. Podniosła, że przedmiotowa działka położona jest na nieatrakcyjnym terenie w "obrębie hali byłego mechanika". W związku z tym wniosła o naliczenie opłaty aktualnej i rzeczywistej, odnoszącej się do wartości nieruchomości podanej w akcie notarialnym obejmującym umowę sprzedaży. Dodała, że tak naliczoną opłatę zobowiązuje się uiścić w 5 ratach miesięcznych, a jako mieszkanka gminy stara się "sugerować prawdę". Postanowieniem z dnia [...], nr [...], opartym o przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), zwanej dalej K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał przepis art. 129 § 2 K.p.a. podając, że decyzję prawidłowo doręczono stronie. Dalej Kolegium wskazało, że K. T. została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie odwołania, który upłynął w dniu 21 kwietnia 2010 r., przypadającym na dzień tygodnia środę. Z tego względu organ odwoławczy uznał, że odwołanie sporządzone po upływie terminu zostało wniesione z uchybieniem 14- dniowego terminu. Ponadto wskazano, że opóźnienie to nie zostało usprawiedliwione oraz, że wraz z odwołaniem nie został wniesiony wniosek o przywrócenie terminu, konstatując, iż wobec odmowy przywrócenia terminu sprawa nie może zostać rozpatrzona merytorycznie. W skardze na postanowienie o stwierdzenie uchybienia terminu wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu K. T. podała, że opóźnienie we wniesieniu odwołania spowodowane zostało jej pracą za granicą. Wyjaśniła, że dopiero w dniu 18 maja 2010 r. wróciła na stałe do kraju, a przychodzącą do niej, pod jej nieobecność, korespondencję odbierała córka. Tak odebraną korespondencję, córka mieszkającą pod tym samym adresem, przekazywała skarżącej za granicę, aby umożliwić jej właściwą reakcję. W dalszej części skargi przeprosiła za opóźnienie w złożeniu odwołania, jednocześnie zwracając się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponowiła zarzuty odnoszące się do nieprawidłowej wyceny przedmiotowej nieruchomości. Na rozprawie przed Sądem w dniu 12 października 2010 r., skarżąca oświadczyła, że przynajmniej kilka razy w roku przyjeżdżała do kraju i wtedy wielokrotnie podpisywała korespondencję urzędową, czasem w pośpiechu. Nie zaprzeczyła, że własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór decyzji Wójta Gminy D. o ustaleniu jednorazowej opłaty w wysokości 17.523 zł, z tytułu wzrosty wartości działki nr A, dodając, że tego konkretnego podpisu nie pamięta. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie podając, że złożenie przez stronę odwołania z uchybieniem terminu jest oczywiste, a z treści skargi nie wynika, by strona kwestionowała ustalenia poczynione przez organ odwoławczy w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga K. T. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] o stwierdzeniu przez K. T. uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wójta Gminy D. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty w wysokości 17.523 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w obrębie D., dz. nr A. Zgodnie z treścią art. 134 K.p.a. powołanego jako podstawa zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przesłankę wydanego w tym trybie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi nie tylko ustalenie faktu złożenia odwołania po upływie terminu czternastu dni od daty doręczenia stronie, lecz również stwierdzenie braku wniesienia przez stronę prośby o przywrócenie tego terminu. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do złożenia takiego wniosku zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do jego złożenia. Powtórzmy, kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie, a więc jak wyżej powiedziano nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt: I SA/Gd 1482/96, Nr LEX 29004). Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Obowiązkiem organu administracji publicznej właściwego do rozpatrzenia odwołania jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy odwołanie nie jest obarczone brakami formalnymi i czy zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności organ może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania (złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) na podstawie art. 134 K.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy odwołujący się przekroczył określony przepisami prawa termin, w przeciwnym wypadku postanowienie takie narusza art. 7 i 77 K.p.a. Rozważając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia należało mieć przede wszystkim na uwadze to, że zostało ono wydane po ustaleniu przez organ, że na skutek doręczenia K. T. decyzji organu I instancji w dniu 7 kwietnia 2010 r. od tego dnia zaczął biec 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania. Stosowne pouczenie widniejące na decyzji organu I instancji z dnia [...] brzmi, bowiem: "na podstawie art. 13 § 1 pkt 3, art. 223 ordynacji podatkowej, od niniejszej decyzji służy stronom odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, za pośrednictwem Wójta Gminy D., w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia". W aktach znajduje się zwrotne poświadczenie odbioru pisma - decyzji organu I instancji podpisane przez K. T. osobiście (k-6 akt administracyjnych). Wprawdzie w aktach administracyjnych brak jest koperty, w której nadano odwołanie, z pieczęcią wskazującą na datę nadania w palcówce pocztowej tej przesyłki, jednak istnieje oświadczenie podpisane z upoważnienia Wójta Gminy, przez pracownika Urzędu, że odwołanie K. T. zostało złożone listownie i zarejestrowane w systemie obiegu dokumentów "MUNSOL", w którym to odnotowano datę nadania pisma z koperty, 26 kwietnia 2010 r. (data na pieczątce listu). W tym miejscu podnieść należy, że K. T. tym okolicznościom nie zaprzeczyła, także nie kwestionowała, że osobiście potwierdziła odbiór pocztowej przesyłki, w której znajdowała się decyzja organu I instancji. Zaznaczyła jedynie, że faktu tego nie pamięta (vide: protokół z rozprawy). W tej sytuacji organ prawidłowo przyjął, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 21 kwietnia 2010 r., a odwołanie wniesione zostało w dniu 26 kwietnia 2010 r. Równocześnie należy zwrócić uwagę na fakt, że umieszczona na odwołaniu data jego sporządzenia (25 kwietnia 2010 r.) wskazuje na uchybienie 14 dniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 K.p.a. W świetle zebranych w sprawie i przedstawionych wyżej dowodów nie można zatem postawić postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skutecznego zarzutu naruszenia prawa, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało po ustaleniu prawnych przesłanek do jego wydania, przewidzianych w zacytowanym art. 134 K.p.a. Sama skarżąca przyznała uchybienie terminu, w skardze przepraszając za to uchybienie. Podnoszone przez skarżącą wyjaśnienia dotyczące powodów uchybienia terminu są spóźnione. Winny zostać zawarte we wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca takiego wniosku nie złożyła w wymaganym terminie. Rozpoznając skargę na postanowienie orzekające o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, jak w tym przypadku, sąd ogranicza się jedynie do zbadania prawnych przesłanek wydania takiego postanowienia, nie jest natomiast uprawniony do oceny, czy zachodziłyby powody do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ani tez nie ma kompetencji przywrócenia uchybionego terminu. Możliwość taką ma jedynie organ odwoławczy, zgodnie z art. 59 § 2 K.p.a. Orzekanie o ewentualnym przywróceniu terminu następuje w odrębnym (od niniejszego) postępowaniu administracyjnym przed organem odwoławczym, po jego zainicjowaniu przez stronę zainteresowaną. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy skarżącej, że Sąd w toku niniejszego postępowania nie oceniał innych aspektów sprawy, bowiem przedmiotem zaskarżenia i rozpatrywania przez Sąd mogło być jedynie postanowienie organu odwoławczego o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Z przedstawionych powyżej względów, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadziło do oddalenia skargi na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).