II SA/Op 401/05
WyrokWSA w Opolu2005-12-30
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Teresa Cisyk, Krzysztof Bogusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która zatrzymała na własność budynki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, przysługuje prawo do nieodpłatnego nabycia własności działki gruntu, na której te budynki są posadowione, na podstawie art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników?Ratio decidendi
Nie, osobie, która zatrzymała na własność budynki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, nie przysługuje prawo do nieodpłatnego nabycia własności działki gruntu, na której te budynki są posadowione, jeśli nigdy nie przysługiwało jej prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego. Kluczowym warunkiem jest posiadanie takiego prawa do bezpłatnego użytkowania, a nie samo zatrzymanie budynków na własność.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku B. B. o nieodpłatne przyznanie własności nieruchomości oznaczonej działką B wraz z zabudowaniami, która stanowiła własność Skarbu Państwa. Wniosek został oparty na art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania własności działki B, wskazując, że J. B. (dziadek skarżącej) przekazując gospodarstwo rolne w 1973 r. na rzecz Skarbu Państwa, zatrzymał na własność budynki, które po jego śmierci przeszły na własność Skarbu Państwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz Konstytucji RP, twierdząc, że przysługuje jej prawo do nabycia własności działki z budynkami.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik– spr. Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpoznaniu wniosku B. B., Starosta [...] działając na podstawie art. 118 ust. 2 i 2a oraz 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990r., art. 65 ustawy z dnia 24 lipca 1998r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. z 1998r., nr 106, po. 668 ze zm.) oraz art. 104 Kpa przyznał nieodpłatnie na własność B. B. nieruchomość oznaczoną numerem działki A o powierzchni 0,3257 ha z mapy [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, położoną w obrębie [...] gmina [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr a oraz w punkcie 2 odmówił nieodpłatnego przyznania B. B. własności nieruchomości oznaczonej numerem działki B o powierzchni 0,0712 ha z karty mapy [...] wraz z usytuowanymi na niej zabudowaniami, stanowiącej własność Skarbu Państwa, położoną w obrębie [...] gmina [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr a.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z posiadanej dokumentacji wynika, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 27.11.1973r., Nr [...] zostało przejęte od J. B. na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne w G., gmina [...]. Przejęcie gospodarstwa rolnego nastąpiło na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na rzecz Skarbu Państwa. Stosownie do zapisów art. 4 ust. 1 i 2 tejże ustawy J. B. zatrzymał na własność budynki wchodzące w skład przekazanych Państwu nieruchomości. Budynki te stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności, a na własność Skarbu Państwa przechodziły po śmierci rolnika wówczas, gdy nie zostały uprzednio przez niego zbyte. J. B. zmarł w dniu 18 marca 1976r. i za życia nie zbył zabudowań stanowiących jego własność i stąd też w księdze wieczystej Kw nr b w miejsce dotychczasowego właściciela zabudowań mieszkalno-gospodarczych położonych w G., wpisano Skarb Państwa. Argumentował nadto w tym zakresie organ, że przepis na podstawie, którego opisana własność zabudowań została wyodrębniona był przepisem szczególnym, a prawo własności tych budynków było ograniczone. Taka regulacja prawna obowiązywała do dnia 01.01.1978r. to jest do wejścia w życie ustawy z dnia 27.10.1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
Uzasadniał dalej organ, że bezspornym jest, że zgodnie z punktem 5 decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 27.11.1973r., J. B. przyznano prawo bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki gruntu rolnego o powierzchni 0,50ha. Z dokumentów znajdujących się w Starostwie wynika, że była to część działki nr C, poza gruntem na którym usytuowane są zabudowania (obecnie po scaleniu gruntów działka nr D) oraz część działki oznaczonej wówczas nr E, a obecnie po scaleniu gruntów numerem nr F i G, których to właścicielem jest osoba fizyczna – J. G. Przytaczając treść art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczenie społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1998r. organ wskazywał, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki do nabycia części użytkowanego gruntu ornego działki nr D z wyłączeniem gruntu na którym są usytuowane zabudowania. Nadto organ podkreślił, że w niniejszej sprawie do nabycia nieodpłatnie własności działki na której są usytuowane zabudowania nie ma zastosowania art. 118 ust. 2 w/w ustawy z 20 grudnia 1998r., gdyż J. B. przekazując gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa wyłączył z tego przekazania budynki, które stały się od gruntu odrębnym przedmiotem własności.
Odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej punktu 2 złożyła B. B., zarzucając naruszenie art. 118 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. u z 1998r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), art. 6, art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 Kpa oraz art. 7 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP. Wskazując na powyższe odwołująca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części. W obszernym uzasadnieniu swojego stanowiska podniosła, iż ustalony stan faktyczny sprawy nie jest sporny, niemniej jednak z zapadłą decyzją w takim stanie faktycznym nie sposób się zgodzić, albowiem zgodnie z art. 118 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1998r. o ubezpieczeniu społecznym rolników osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. Zdaniem odwołującej spełnia ona wszystkie przesłanki do ubiegania się o przyznanie własności gruntu, w tym również tego na którym posadowione są budynki mieszkalno-gospodarcze, gdyż jest zstępną J. B. i sporną nieruchomością włada, a zmarłemu J. B. przysługiwało prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego. Nadto w przekonaniu odwołującej nieodpłatne przyznanie własności działki obejmującej budynki związane jest z przekazaniem gospodarstwa rolnego Państwu, a ustawodawca w żaden sposób nie określił w jakim momencie ma nastąpić przekazanie, a zatem niedopuszczalne jest stosowanie wykładni zawężającej możliwość przedmiotowego przekazania własności gruntu tylko do budynków, które nie zostały wyłączone z przekazania gospodarstwa rolnego.
Decyzją z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium argumentowało, iż ustawa z dnia 24 stycznia 1968r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność państwa uprawniała rolnika do zatrzymania na własność budynków wchodzących w skład przekazywanych Państwu nieruchomości. W takim przypadku budynki stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności, a z chwilą śmierci rolnika przechodziły na własność Skarbu Państwa, chyba, że uprzednio zostały zbyte. Podkreślał organ, iż poza sporem pozostaje fakt, że własność budynków przysługiwała wyłącznie J. B. i przeszła ona na Państwo z chwilą jego śmierci i nie stała się prawem dziedzicznym, bowiem stan prawny uległ dopiero zmianie w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, kiedy to odrębna własność budynków wyłączonych z przekazanego Państwu gospodarstwa stała się prawem dziedzicznym. Akcentował nadto organ, że warunkiem niezbędnym nabycia nieodpłatnie przez zstępnego osoby uprawnionej własności działki, na której posadowione są budynki, było prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego wraz z budynkami Państwu. W dacie, w której J. B. przekazywał gospodarstwo rolne w zamian za rentę przysługiwało mu prawo wyboru sposobu korzystania z budynków mieszkalno-gospodarskich i takiego wyboru J. B. dokonał decydując się zachować budynki na własność, a zatem nigdy J. B. nie miał statusu dożywotniego, bezpłatnego użytkownika lokalu mieszkalnego i zabudowań gospodarskich.
Skargę na powyższą decyzję wniosła B. B. żądając jej uchylenia oraz wystąpienia ewentualnie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z art. 21 ust.1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzucała naruszenie art. 118 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 1998r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W wywodach skargi skarżąca dowodziła, iż poza sporem pozostaje, że skarżącej B. B. przysługuje prawo objęcia własności działki gruntu nr A. Nie można natomiast podzielić stanowiska organów obu instancji, że nie przysługuje jej prawo żądania bezpłatnego przyznania jej prawa własności działki na której usytuowane są zabudowania. Skarżąca przyznała, iż przepis art. 118 ust. 2 i 2a przyznaje wprost roszczenie o nieodpłatne nabycie własności działki obejmującej budynki, w których znajdują się lokale mieszkalne i pomieszczenia gospodarskie, z których osoba przekazująca gospodarstwo rolne miała prawo bezpłatnie korzystać, jednakże jej zdaniem argumentacja, że w świetle art. 118 usta. 2 i 2a w/w ustawy, prawo takie nie przysługuje osobie, która pozostawiła sobie na własność budynki w związku z przekazania gospodarstwa rolnego Państwu jest sprzeczne z podstawowym porządkiem prawnym państwa demokratycznego, ale także pozostaje w sprzeczności z ogólnymi regułami wykładni przepisów prawnych, a to regułą wnioskowania a fortiori – a minori et maius, a zatem chronione winno być prawo silniejsze osób, które zatrzymały sobie prawo własności zabudowań gospodarczych. Argumentowała nadto skarżąca, że analiza przepisów art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 24 stycznia 1968r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników prowadzi do wniosku, że na jej gruncie nie w każdej sytuacji było możliwe przekazanie budynków na własność Skarbu Państwa, co przemawia za uznaniem, iż naruszona została konstytucyjna zasada równości podmiotów wobec prawa oraz zasada ochrony własności i prawa dziedziczenia, a zatem sad winien zastosować bezpośrednio Konstytucję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W pismach procesowych z dnia 19 grudnia 2005r. skarżąca ponowiła argumenty przemawiające, w jej ocenie, za uznaniem zasadności skargi, przytaczając analizę obowiązujących na przestrzeni czasu przepisów prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 w/w ustawy).
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym.
Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w O. z dnia [...], Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...], co do odmowy nieodpłatnego przyznania B. B. własności nieruchomości oznaczonej numerem działki B o powierzchni 0,0712 ha z karty mapy [...] wraz z usytuowanymi na niej zabudowaniami, stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w obrębie [...] gmina [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr a.
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa.
Podstawą materialnoprawną odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności części gruntu położonego w G., a oznaczonego ewidencyjnie jako działka nr B był brak spełnienia przez wnioskodawczynię B. B. przesłanek ustawowych zawartych w art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r., Nr 7, poz. 25 ze zm.)
Organy obu instancji rozpoznając przedmiotową sprawę ustaliły prawidłowo, iż na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 27.11.1973r., Nr [...] zostało przejęte od J. B. na rzecz Skarbu Państwa, w zamian za rentę, gospodarstwo rolne położone w G., gmina N. Przejęcie gospodarstwa rolnego nastąpiło na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na rzecz Skarbu Państwa (Dz. U. z 1968r., Nr 3, poz.15). Stosownie do zapisów art. 4 ust. 1 i 2 tejże ustawy J. B. zatrzymał na własność budynki mieszkalno-gospodarskie wchodzące w skład przekazanych Państwu nieruchomości. W takim przypadku budynki stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności. Stosownie do ust. 2 tegoż artykułu budynki, stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności, z chwilą śmierci rolnika, przechodziły na własność Państwa, chyba że uprzednio zostały przez niego zbyte. Powyższe oznaczało, że własność gruntu na którym budynki zostały wzniesione przypadała Skarbowi Państwa, zaś własność zabudowań rolnikowi jedynie do chwili śmierci, chyba że uprzednio zostały przez niego zbyte. Ten stan prawny nie uległ zmianie w ustawie z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974r., Nr 21, poz. 118). Art. 11 ust. 1 tejże ustawy stanowił, że rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne za rentę, może zatrzymać budynki wchodzące w skład nieruchomości przekazywanych Państwu. Budynki takie stają się odrębnym od gruntu przedmiotem własności z chwilą przejęcia nieruchomości. Ust. 2 przewidywał, że z chwilą śmierci rolnika (...) budynki przechodzą na własność Państwa.
Ten stan prawny uległ zmianie dopiero w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. nr 32, poz. 140). Art. 51 ust. 2 tejże ustawy stanowił, że budynki wyłączone przez rolnika z gospodarstwa przekazanego Państwu stanowią odrębny przedmiot własności. Z odrębną własnością tych budynków związana jest służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z budynków.
J. B. zmarł w dniu 18 marca 1976r., a zatem z tego, co przedstawiono powyższej wynika, że z chwilą jego śmierci własność budynków mieszkalno-gospodarskich położonych w G. na działce o nr ewidencyjnym nr B wygasła, przechodząc na własność Skarbu Państwa. Zatem we władaniu Skarbu Państwa z tym dniem pozostały nie tylko grunty na których zostały wzniesione budynki mieszkalno-gospodarskie, ale także i same zabudowania. Powyższe oznacza więc, że J. B., ani też jego spadkobiercy i następcy nie mieli prawa do dożywotniego, bezpłatnego użytkowania lokalu mieszkalnego oraz zabudowań gospodarskich, a tym samym nie zachodzą przesłanki uprawniające skarżącą do nieodpłatnego nabycia własności działki obejmującej zabudowania mieszkalno-gospodarskie położone na działce nr ewid. B.
W przedmiotowej sprawie zastosowania nie znajduje również zapis ustawowy zawarty w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53), który właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983r. (a więc i na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968r.) przyznawał nieodpłatnie na własność działki gruntu, na których te budynki zostały wzniesione. Uprawnienie określone w tym przepisie związane jest z sytuacją o której jest mowa w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. oraz z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. Celem zaś tej regulacji jest zwrócenie właścicielom budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym i zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków. Uprawnienie to dotyczy jednak właścicieli budynków, a nie ich następców.
Art. 118 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r., Nr 7 poz.25 z późn. zm.) przewiduje, że zstępnym osoby uprawnionej do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. Wskazany przepis, na którym opiera swoje żądanie skarżąca, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż na co trafnie wskazują organy obu instancji J. B. nigdy nie miał prawa do dożywotniego, bezpłatnego użytkowania lokalu mieszkalnego i zabudowań gospodarskich. Dziadek skarżącej dokonał wyboru sposobu korzystania z budynków mieszkalno-gospodarskich i zdecydował się zachować na własność budynki. J. B., a tym samym i jego następcom nie przysługiwało nigdy prawo do bezpłatnego użytkowania lokalu mieszkalnego i zabudowań gospodarskich, gdyż stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1968r. zatrzymał on na własność budynki wchodzące w skład przekazanych Państwu w zamian za rentę nieruchomości. Skarżąca nie spełnia zatem podstawowej przesłanki do nieodpłatnego nabycia własności działki zabudowanej budynkami, o których stanowi art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a to w postaci prawa do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu.
Źródłami powszechnie obowiązującego prawa stosownie do art. 87 Konstytucji RP są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.
Godzi się podnieść, iż treścią prawa własności jest min, swobodne, zgodne z
wolą właściciela rozporządzanie własnością. Skarb Państwa lub gmina mogą rozporządzać nieruchomością gruntową stanowiącą ich własność, albo w formie sprzedaży, albo ustanowienia prawa wieczystego użytkowania, w zależności od tego, która z tych form służy bardziej ich interesom. Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa mogą być przekazane nieodpłatnie na rzecz innych podmiotów i osób fizycznych tylko w przypadku, gdy przepis prawa tak stanowi, a zatem w tym zakresie nie może mieć zastosowania zasada sprawiedliwości społecznej, ani też ogólne reguły wykładni przepisów prawnych, w tym i reguły wnioskowania. Brak regulacji ustawowej w zakresie możliwości nieodpłatnego nabycia przez następców prawnych własności gruntów i zabudowań mieszkalno-gospodarskich, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983r. nie ograniczają prawa własności, ani też dziedziczenia (art. 21 i art. 64 Konstytucji RP). Skarżąca bowiem nie dysponuje prawem własności, ani możliwością dziedziczenia nie tylko gruntów pod zabudowaniami, ale także i samych zabudowań.
Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie może mieć także wpływu zarzut dotyczący nie uwzględnienia przepisów art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera zapisów, któryby różnicowały prawa podmiotów mogących wystąpić z wnioskiem o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości obejmującej budynki, a zatem stwierdzić należy, iż nie mają do niej zastosowania argumenty, które mogłyby lec u podstaw stwierdzenia niezgodności z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, iż samo odstępstwo od równego traktowania podmiotów prawa nie prowadzi jeszcze do uznania wprowadzających je przepisów za niekonstytucyjne. Zwracał przy tym uwagę, że nierówne traktowanie podobnych podmiotów nie musi oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania, a w konsekwencji niezgodności z art. 32 Konstytucji RP. Zasada równości wobec prawa nie oznacza obowiązku ustawodawcy identycznego traktowania w prawie każdego z podmiotów i w każdej sytuacji. Ustalenie takie musi być dokonane w oparciu o cel i ogólną treść przepisów, w których zawarte są kontrolowane normy (por orzeczenie TK 18 marca 1997r., syg. akt K 15/96). Artykuł 118 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. nie różnicuje praw osób dysponujących prawem do bezpłatnego użytkowania lokalu mieszkalnego w zamian za rentę. Każdej z tych osób przyznaje prawo do nieodpłatnego nabycia własności gruntów pod zabudowaniami. Celem tej regulacji było zatem zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków.
Nadto przepis art. 32 Konstytucji, zawierający deklarację równości wszystkich wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne, jak też zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, nie stanowi samoistnej podstawy roszczenia przed organami administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło