II SA/Op 404/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 2 października 2009r. J. M., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Opola o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W wykonaniu zarządzenia z dnia 5 listopada 2009r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia wniesionej skargi. W terminie zakreślonym do dokonania żądanej czynności, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, bądź o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoją prośbę podała, że jest wdową, "emerytką I grupy", a także ponosi koszty leków, leczenia i utrzymania. Z tych względów nie jest w stanie uiścić opłaty w wysokości 200 zł, gdyż jest to dla niej dużym obciążeniem finansowym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku, skarżąca podała, że samotnie tworzy gospodarstwo domowe, a jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 2.863,30 zł (w tym dodatek pielęgnacyjny). Skarżąca nie wykazała, aby posiadała inne źródła dochodu czy też aby posiadała jakikolwiek majątek. Wezwaniem z dnia 18 listopada 2009r. referendarz zażądał od skarżącej uzupełnienia wniosku, przez złożenie dodatkowego oświadczenia i przedłożenia stosownych dokumentów. Wezwanie to doręczone zostało skarżącej osobiście, w dniu 26 listopada 2009r., o czym świadczy adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. W dniu 30 listopada 2009r. J. M. uiściła wpis od skargi w wysokości 200 zł. Do dnia wydania niniejszego orzeczenia, nie nadesłała natomiast żądanych wyjaśnień i dokumentów. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe wskazuje, że instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Natomiast ewentualne ich uiszczenie pociągnęłoby za sobą uszczerbek utrzymania koniecznego, przez który należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Z tych względów na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych, co jednocześnie oznacza, że takie sytuacje powinny mieć miejsce jedynie wtedy, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W ocenie referendarza sądowego, J. M. nie wykazała spełniania przesłanek, warunkujących przyznanie jej prawa pomocy. W pierwszej kolejności zauważyć bowiem należy, że pomimo wezwania, skarżąca nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych, ani nie przedłożyła dokumentu poświadczającego wysokość uzyskiwanej przez nią emerytury. Skarżąca nie podała także specyfikacji ponoszonych wydatków na utrzymanie mieszkania, kupno lekarstw, czy wydatków związanych z jej bieżącym utrzymaniem, przez co nie ma w aktach sprawy jednoznacznych danych dotyczących posiadanych przez nią środków finansowych, a także nie można dokonać analizy przepływu tych środków. Brak jednoznacznie przedstawionych danych na temat comiesięcznych niezbędnych wydatków i kwoty dochodu, rzeczywiście pozostającej skarżącej do dyspozycji, czyni zatem niemożliwym poczynienie ustaleń, co do sytuacji materialnej skarżącej, a co za tym idzie właściwe rozpoznanie jej wniosku. Podkreślenia wymaga natomiast to, iż art. 255 P.p.s.a., będący podstawą dla sądu (referendarza sądowego) do żądania przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek do dokonania żądanych czynności. W konsekwencji strona, która nie spełnia obowiązków wynikających z tego wezwania, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Ponadto zważyć należy, że skarżąca w dniu 30 listopada 2009r. uiściła wymagany wpis od skargi w wysokości 200 zł. Powyższy fakt wskazuje na to, że skarżąca posiadała zgromadzone zasoby pieniężne umożliwiające jej spełnienie obowiązku opłacenia skargi. Istnieje zatem podstawa do przyjęcia wniosku, że być może także skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie innych kosztów sądowych, powstałych na skutek dalszego procedowania, zwłaszcza wobec jej oświadczenia o uzyskiwaniu stałego comiesięcznego dochodu z tytułu emerytury w wysokości 2.863,30 zł. W ocenie referendarza sądowego, który uwzględnił wyżej przywołane okoliczności sprawy, skarżąca nie wykazała, że zachodzą podstawy do uwzględnienia jej wniosku. Stąd orzekł o odmowie przyznania prawa pomocy. Wskazać w tym miejscu także warto, iż postanowienie niniejsze nie pozbawia skarżącej możliwości ubiegania się w dalszej części postępowania sądowego o przyznanie pomocy, w przypadku zmiany okoliczności sprawy. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.