II SA/Op 406/11

WyrokWSA w Opolu2011-11-24

Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Teresa Cisyk, Ewa Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wybudowanego przed 1979 r., może zostać wydana na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., jeśli nie wykazano w sposób niebudzący wątpliwości spełnienia przesłanek z tego przepisu, a organ nie rozważył możliwości legalizacji obiektu na podstawie art. 40 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż spełniona została hipoteza art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. W szczególności organy nie rozważyły możliwości usunięcia zagrożeń lub pogorszeń przez wprowadzenie zmian i przeróbek na zasadzie art. 40 Prawa budowlanego, co jest niezbędne przy orzekaniu o przymusowej rozbiórce jako środku dolegliwym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego, wybudowanego przed 1979 r. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, uznając budowę za niezgodną z pozwoleniem na budowę i powodującą pogorszenie warunków użytkowych dla sąsiedniej działki. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na naruszenie prawa własności i interesu M. C. Skarżący zarzucił, że budynek został wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę i że wcześniejsze postępowanie sądowe potwierdziło zgodę sąsiada na budowę.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżącego M. C. kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 17 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim z dnia 22 kwietnia 2011r., nr [...] , 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżącego M. C. kwotę 500 (pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dnia 22 kwietnia 2011 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim nakazał M. C. rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych nr A i B w miejscowości [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało przez organ z urzędu, w wyniku zawiadomienia z dnia 21 września 2005 r. o nieprawidłowościach w posadowienia dwóch obiektów: budynku gospodarczo-garażowego i silosu na kiszonkę, złożonego przez K. N., pełnomocnika M. C. oraz wskazał, że podstawą orzekania w sprawie jest przepis art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.), przytaczając jego brzmienie. Przedstawiając przebieg postępowania wyjaśniającego organ podał, że budynek gospodarczy, będący przedmiotem niniejszego postępowania został wybudowany przez inwestora niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę w zakresie planu zagospodarowania terenu, tj. usytuowania budynku w terenie. Wniosek taki oparł na dokumentach zgromadzonych w sprawie, z których wynika, że działka ewidencyjna nr C (dzisiaj B) w dacie 29 kwietnia 1977 r. była o powierzchni i w granicach takich, jak na dzień wydawania decyzji. Dlatego organ I instancji uznał, że inwestor otrzymując w dniu 18 lipca 1979 r. pozwolenie na budowę budynku gospodarczo-garażowego na działce ewidencyjnej nr C, zachowując w trakcie budowy ustalenia planu zagospodarowania terenu nie był uprawniony do lokalizowania przedmiotowego obiektu na dwóch działkach ewidencyjnych o numerach C i D (dzisiaj B i A). Organ potwierdził zgodność powierzchni zabudowy istniejącego budynku z powierzchnią zabudowy określoną w decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 18 lipca 1979 r., znak [...], wynoszącą 35 m². Organ I instancji zaznaczył, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia [...], sygn. akt [...], nakazał M. C., aby wydał M. C. nieruchomość gruntową, to jest część nieruchomości o powierzchni 338 m², obejmującej działkę nr A z mapy [...], położonej w [...], jednocześnie w uzasadnieniu wyroku stwierdzając, że K. N. wyraził zgodę inwestorowi J. C. na budowę budynku gospodarczo-garażowo w obecnej lokalizacji i kształcie. Analizując jedną przesłanek dotyczących legalizacji samowolnie wybudowanego budynku, bądź wybudowanego niezgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę (art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r., Prawo budowlane) organ stwierdził, że przedmiotowy budynek znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod tego typu zabudowę. Tezę, tę, zdaniem organu, potwierdził fakt posiadania przez inwestora pozwolenia na budowę oraz wyjaśnienie Wójta Gminy [...] o braku uproszczonego Planu Zagospodarowania Przestrzennego gminy [...] dla dz. nr A i B (obowiązującym w dacie budowy), uniemożliwiające w istocie stwierdzenie, czy budowa przedmiotowego budynku gospodarczego była realizowana zgodnie z tym planem, zarchiwizowanego po upływie 5 lat. W dalszej części swoich rozważań organ I instancji wywodził, że w obecnej formie sporny budynek nie zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia, nie pogarsza środowiska ani warunków zdrowotno-sanitarnych, może powodować jedynie pogorszenie warunków użytkowych dla właściciela działki nr ewidencyjnej nr A w [...]. Jednakże po szczegółowym przeanalizowaniu akt sprawy wraz z planem zagospodarowania terenu działki nr A, PINB w powiecie brzeskim doszedł do przekonania, że w tym konkretnym przypadku nie można mówić o "bezpośrednim" pogorszeniu warunków użytkowych dla otoczenia, ponieważ w dalszym ciągu istnieje możliwość lokalizacji na działce nr A innych obiektów budowlanych. Również budynek gospodarczo-garażowy nie powoduje zaciemnienia, należącego do właścicielki działki A, budynku mieszkalnego, nie powoduje jego zawilgocenia, czy też nie wpływa niekorzystnie na użytkowanie istniejącego budynku, jak i nie utrudnia komunikacji. Mając powyższe na uwadze PINB w powiecie brzeskim wydał w dniu 8 lipca 2010 r. decyzję nakazującą na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. – M. C., właścicielowi budynku gospodarczo-garażowego wykonanie określonych robót w celu doprowadzenia istniejącego budynku do stanu zgodnego z prawem. Odwołanie od decyzji z 8 lipca 2010 r. wniosła M. C. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, decyzją z dnia 2 listopada 2010 r., uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zwracając uwagę, że dowód, o który organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie nie spełnia wymogów art. 107 § 1 K.p.a. Organ odwoławczy wskazał również, że naruszenie prawa własności działki A jest naruszeniem słusznego interesu społecznego oraz słusznego interesu M. C., podkreślając, że ratio legis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. zasadza się na tym, aby uniemożliwić sprawcy samowoli ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym przepisów prawa cywilnego, regulującego stosunki własności. Organ odwoławczy doszedł również do przekonania, że inwestor przedmiotowego budynku nie legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tym samym naruszono podstawowy warunek dający prawa do zabudowy. W wyniku ponownego rozpatrzenie sprawy, uwzględniając stanowisko organu odwoławczego, oraz po analizie normy prawnej zawartej w art. 37 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz w art. 140 K.c., PINB w powiecie brzeskim w decyzji z 22 kwietnia 2011 r. uznał, że obiekt garażowo-gospodarczy, zlokalizowany na działkach o numerach A i B w miejscowości [...], powoduje pogorszenie warunków użytkowych dla właścicielki działki nr A. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się M. C. podnosząc w odwołaniu, że powołana w decyzji podstawa prawna i jej uzasadnienie nie dotyczą prowadzonego postępowania. Podniósł, że obiekt został wybudowany zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym i teren był na ten cel przeznaczony. Dodał, że przeprowadzone kontrole nie potwierdziły pogorszenia warunków użytkowych, zdrowotnych oraz bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Stwierdził, że budynek został zrealizowany we wrześniu 1979 r. zaś K. N. nabył sąsiednią nieruchomość w 1984 r. w stanie istniejącym. Powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w Brzegu z [...], w którym stwierdzono, że K. N. wyraził zgodę na budowę budynku. K. N., działający jako pełnomocnik M. C., w piśmie z 19 maja 2011 r. zarzucił, że decyzja, na która powołuje się inwestor jest falsyfikatem oraz, że on sam nie mógł wyrazić zgody na budowę, bowiem w tym czasie działka była własnością Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej [...]. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, decyzją z dnia 17 czerwca 2011 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o nakazie rozbiórki budynku gospodarczo-garażowego, posadowionego na działkach o numerach ewidencyjnych A i B w miejscowości [...]. Na wstępie organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie M. C. nie mogło zostać uwzględnione. Przypominał, że przedmiotem badanej sprawy jest obiekt gospodarczo-garażowy należący do M. C., zlokalizowany na działkach nr A i B w [...]. Wyjaśnił, że istotne w sprawie ma ustalenie procesu legalizacyjnego samowolnie wybudowanego ww. obiektu pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ II instancji za wiarygodny i zgodny z oświadczeniem strony uznał rok 1974, jako datę budowy budynku gospodarczo-garażowego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zaznaczył, że dokument, na który powołuje się strona nie musi dotyczyć tego konkretnego obiektu, jako, że na działce odwołującego zlokalizowanych jest więcej obiektów o charakterze gospodarczym. Organ odwoławczy przywołał treść art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane, po czym zaznaczył, iż z materiału dowodowego (zaświadczenia Wójta Gminy [...] z 1 grudnia 2010 r.) wynika, że realizacja budynku gospodarczo-garażowego nie jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gmina [...] z 25 lutego 2005 r. Nr XXV/252/2005. Jednocześnie organ II instancji dodał, że rozstrzygnięcie powyższej kwestii, gdy obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod zabudowę obiektów służących produkcji rolnej przesądza o tym, że nie zaistniała przesłanka określona w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Jednakże niezależnie od zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego organ obowiązany jest stwierdzić, czy lokalizacja obiektu nie powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałaby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Powołując się na protokół oględzin z 30 marca 2010 r., organ odwoławczy za bezsprzeczne uznał, że sporny budynek spowodował pogorszenie warunków użytkowych działki nr A (M. C.), bowiem zajęcie cudzej nieruchomości powoduje, iż możliwości jej użytkowania zostają takim działaniem ograniczone i utrudnione. OWINB podkreślił, że zajęcie części nieruchomości M. C. przez inwestora spornego obiektu skutkuje tym, że wobec tego terenu jego właścicielka nie będzie mogła podjąć żadnych czynności, do których jest uprawniona. Oznacza to, że przedmiotowy obiekt powoduje brak poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, które chroni art. 5 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu M. C. wniósł o uchylenie decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z 17 czerwca 2011 r. oraz poprzedzającej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim z 22 kwietnia 2011 r., nr [...], orzekającej o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego od strony przeciwnej. Nie zgodził się, że sporny obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej. Zarzucił, że przedłożona w toku postępowania administracyjnego decyzja Naczelnika Gminy [...] z 18 lipca 1979 r. udzielała pozwolenia na budowę kwestionowanego obiektu gospodarczego. Zarzucił, że organy nadzoru budowlanego nie wzięły pod uwagę ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy w Brzegu w sprawie sygn. akt [...] (wyrok z [...]), dotyczących zezwolenia udzielonego przez K. N. na postawienie na części jego nieruchomości, będących wówczas w użytkowaniu inwestora – urządzeń gospodarczych oraz stwierdzenie, że obecnie powodowie (K. N. i jego córka M. C.) nie mogą domagać się przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego poprzez rozebranie posadowionych przez pozwanego (i jego poprzedników prawnych) urządzeń na nieruchomości (budynku gospodarczego i silosów). Zarzucił, że nakaz rozbiórki dotyczy całego budynku, mimo, że tylko jego część znajduje się na działce M. C. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Na rozprawie przed Sądem w dniu 24 października 2011 r. skarżący wyjaśnił, że na obecnej działce B znajduje się tylko jeden budynek o wielkości wskazanej w decyzjach i skardze. Dodał, że wykonał wyrok sądu powszechnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej zwaną P.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona. W sprawie sądowoadministracyjnej ocenie poddana została decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu nr [...] z 17 czerwca 2011 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego, zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych A i B w miejscowości [...]. Niespornym w sprawie pozostaje fakt, że obiekt, który został objęty nakazem rozbiórki został wybudowany przed 1979 r. Jako podstawę prawną kwestionowanej decyzji w przedmiocie rozbiórki wyżej wskazanego obiektu budowlanego organy wskazały 37 ust. 1 ww. ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Z uwagi na zrealizowanie budynku przed dniem 1 stycznia 1995 r., tj. przed dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej regulacji w tym przedmiocie (ustawy z dnia 7 lipca 1994. Prawo budowlane – Dz. U. z 2010 r., Nr 243 , poz. 1623), należy zwrócić uwagę na art. 103 ust. 2 przywołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, zatem Prawo budowlane z 1974 r. Przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnie powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Z przepisu tego wynika wyraźnie, że w pierwszej kolejności organy nadzoru budowlanego są zobowiązane do ustalenia, czy objęty postępowaniem obiekt został wybudowany zgodnie (bądź nie) z przepisami obowiązującym w okresie ich budowy. Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Z materiału dokumentacyjnego niniejszej sprawy wynika, że skarżący w postępowaniu administracyjnym okazał decyzję z 18 lipca 1979 r. udzielającą inwestorowi J. C. (jego poprzednikowi prawnemu) pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej budowę budynku gospodarczego według projektu typowego WB-3381 o kubaturze 163 m³, pow.zab.35,05 m², powierzchni użytkowej 24,.5 m². Organ odwoławczy zakwestionował ten dokument, podnosząc jedynie, że decyzja z 1979 r. nie może dotyczyć spornego obiektu z tego względu, że na działce B (skarżącego) znajduje się wiele obiektów o podobnej funkcji, nie wskazując jednakże w konkretny sposób, o jakich inne obiekty może chodzić. Organ uznał, iż za takim stanowiskiem przemawiał fakt, że inwestor początkowo oświadczył, że budowa została ukończona w 1974 r., nie analizując faktu, że później skarżący zmienił wyjaśnienia w tym zakresie, a innych przeciw dowodów w sprawie brak. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że mimo ukończenia postępowania sądowego o wydanie M. C. części nieruchomości o powierzchni 338 m² (wyrok Sądu Rejonowego w Brzegu z [...], sygn. akt [...]) organ nie odniósł się do ustaleń stanu faktycznego poczynionego przez sąd powszechny. W szczególności nie przeprowadził postępowania, zaprzeczającego ustaleniom sądu powszechnego o posiadaniu przez inwestora zgody właściciela działki nr A na wybudowanie budynku gospodarczego o takiej kubaturze, w miejscu wskazanym w nakazie rozbiórki. Równocześnie nie odniósł się do stwierdzenia sądu cywilnego, że M. C. nie może domagać się przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego poprzez rozebranie posadowionych tam urządzeń (budynku gospodarczego i silosów). W dalszej kolejności podnieść należy, że w postępowaniu dotyczącym przymusowej rozbiórki, uregulowanym przez art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., organ winien dokonać analizy przepisów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy przez organ, zaś nakaz ten z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. regulacji powinien być stosowany, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 przywołanej wyżej ustawy. Nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, jako środek bardzo dla inwestora dolegliwy, powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń przez wprowadzenie zmian i przeróbek na zasadzie art. 40 prawa budowlanego, który stanowi, iż w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Należy więc uznać, że w wypadku samowoli budowlanej art. 37 ust. 1 pkt 2 znajdzie zastosowanie nie wtedy, gdy zajdzie taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność. Oznacza to na przykład, że gdy samowolnie wzniesiony obiekt, odpowiadający hipotezie art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, można w drodze zmian lub przeróbek doprowadzić do stanu, w którym ustałoby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a inwestor deklaruje chęć wprowadzenia zmian, nakaz przymusowej rozbiórki nie powinien być orzekany, lecz powinna być wydana decyzja przewidziana w art. 40 ustawy Prawo budowlane. W tym miejscu Sąd zauważa, iż w rozpatrywanej sprawie możliwość wprowadzenia zmian lub przeróbek obiektu również nie była przez organ administracji rozważana. W szczególności nie wzięto pod uwagę podanej w skardze możliwości zmianę funkcji budynku, co mogłoby mieć znaczenie ze względu na hipotezę art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Skoro więc w postępowaniu przed organami administracji nie zostało wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, że spełniona została hipoteza art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, uznać należało, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych. Zauważyć warto, że częściowe usytuowanie budynku na sąsiedniej nieruchomości nienależącej do skarżącego może stanowić podstawą dochodzenia przez właściciela tej działki swoich roszczeń w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, co w rozpatrywanym przypadku miało miejsce. Obiekt budowlany wzniesiony w wyniku samowoli budowlanej, nie spełniający przesłanek orzeczenia przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r, podlega bowiem wyłącznie rygorom przewidzianym w art. 40 cytowanej ustawy, które umożliwiają jego legalizację niezależnie od tego, czy został zrealizowany na gruncie w całości pozostającym w dyspozycji inwestora, czy też częściowo na cudzej nieruchomości (wyrok NSA z dnia 23 lutego 1994 r., sygn. akt IV SA 1659/93). Reasumując Sąd stwierdza, że w niniejszym postępowaniu organy nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, iż spełniona została hipoteza art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Należało więc uznać, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, a więc z naruszeniem art. 7, 75, 77 i 80 K.p.a., oraz że naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy. Ponadto organy nie rozważyły możliwości usunięcia określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 zagrożeń lub pogorszeń przez wprowadzenie zmian i przeróbek na zasadzie art. 40 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, iż w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Na marginesie zauważyć trzeba, iż w doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w przypadku ponownego - po uchyleniu decyzji przez sąd - rozpoznawania sprawy organ, winien uzupełnić postępowanie prowadzone w sprawie zgodnie z regułami określonymi w art. 7 i art. 77 K.p.a. oraz że jeśli tak uzupełnione postępowanie wskazuje na zasadność poprzedniej decyzji organu, to organ winien wydać identyczne rozstrzygnięcie, z odpowiednim oczywiście pogłębionym uzasadnieniem (zob. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1999 r. IV SA 587/97 niepubl. oraz wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1999 r. IV SA 770/97 niepubl.). Ujawnione naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c P.p.s.a. Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 2-gim wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło