II SA/Op 410/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego na skutek wniosku skarżącej z dnia 16 listopada 2007 r. o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych 2. ustanowić skarżącej adwokata. Przedmiotem skargi K. K., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], uchylająca w całości decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 134 zł miesięcznie, na okres od dnia 26 stycznia 2007 r. do dnia 27 marca 2007 r. W skardze K. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Ponieważ złożony wniosek nie został wniesiony na wymaganym urzędowym formularzu, referendarz sądowy pismem z dnia 7 listopada 2007 r. wezwał skarżącą w terminie 7 dni, do dopełnienia tego obowiązku, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżąca zastosowała się do wezwania i na formularzu wniosku datowanym na dzień 16 listopada 2007 r., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, bądź radcę prawnego. Uzasadniając swoje żądanie skarżąca wskazała na złą sytuację życiową, która wynika z okoliczności, że skarżąca jest osobą samotną, bezrobotną, schorowaną i niepełnosprawną. Cierpi na osteoporozę, nerwicę serca i wymaga stałej opieki lekarskiej oraz stałego przyjmowania lekarstw. W części wniosku odnoszącej się do majątku i dochodów, skarżąca oświadczyła, że posiada mieszkanie o powierzchni 27,5 m², a jej źródłem dochodu jest dodatek mieszkaniowy w kwocie 89,91 zł. Z treści wniosku wynika także, że K. K. otrzymuje pomoc od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w postaci jednego posiłku dziennie. Do wniosku skarżąca dołączyła ponadto kserokopię decyzji Kierownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 18 października 2007 r. o przyznaniu jej pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, leków, opłat za drobne naprawy odzieży, mebli i urządzeń domowych w wysokości 200 zł. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." referendarz sądowy zważył, co następuje: Zasadą generalną obowiązującą w procedurze sądowoadministracyjnej jest odpłatność wymiaru sprawiedliwości. Ustawodawca przewidział jednakże odstępstwa od tej zasady, polegające na zwolnieniu od obowiązku uiszczania kosztów sądowych pewnych kategorii podmiotów i spraw. Ustawa P.p.s.a. odróżnia dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd. Zwolnienia ustawowe zostały katalogowo wymienione w art. 239 P.p.s.a., a przepis ten wprowadza podmiotowe i przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych. Wśród spraw, co do których stosuje się zwolnienia przedmiotowe znalazły się sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. K. K. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w sprawie zasiłku okresowego, który to zasiłek mieści się w zakresie spraw opieki i pomocy społecznej. Skarżąca została zatem, z mocy samej ustawy P.p.s.a., na podstawie przywołanego wyżej art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec tego orzekanie Sądu w tym zakresie staje się zbędne, a postępowanie z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 P.p.s.a., postępowanie sądowe w przedmiocie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych podlegało umorzeniu. Oprócz ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych określonej grupy podmiotów i spraw, ustawodawca przewidział także na gruncie P.p.s.a, o czym była mowa na wstępie, instytucję prawa pomocy, która stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa, zawartych w art. 246 P.p.s.a. Referendarz sądowy zważył więc, iż skarżąca, jak wyżej wykazano, została z mocy samej ustawy zwolniona od kosztów sądowych, zatem jej wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wyłącznie ustanowienie adwokata, bądź radcy prawnego. Stosownie zatem do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawnia do przyznania jej prawa pomocy. Referendarz sądowy ocenę taką przyjął po dokonaniu wszechstronnej analizy sytuacji K. K. przedstawionej we wniosku i wynikającej z akt sprawy. Referendarz uwzględnił zatem status rodzinny skarżącej, dochody oraz jej stan majątkowy i uznał o konieczności udzielenia pomocy skarżącej. Za takim poglądem przemawiają przede wszystkim niskie dochody jakie skarżąca uzyskuje, kształtujące się na poziomie ok. 90 zł miesięcznie, a uzyskiwane z tytułu dodatku mieszkaniowego. Wykazany dochód jest niższy od aktualnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, które na rok 2007 ustalono na poziomie 936 zł brutto (podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 września 2006 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2007 r. – Dz. U. Nr 171, poz. 227). Zgodnie natomiast z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, minimalne wynagrodzenie za pracę, stanowi pewien rodzaj kryterium dochodowego dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, warunkujący jej udzielenie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepublikowane). Wykazane dochody, a także oświadczenie skarżącej o braku zgromadzonych oszczędności wskazują, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 ust. 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.