II SA/Op 414/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 27 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych ze środków Unii Europejskiej na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: zwolnić M. J. od kosztów sądowych. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 27 maja 2014 r., nr [...], dotycząca przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 14 sierpnia 2014 r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, pouczając jednocześnie skarżącego o obowiązku dokonania tej czynności w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie wyznaczonym przez Sąd do uiszczenia wpisu, M. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie wskazał na brak dochodów z gospodarstwa rolnego, które spowodowane są nieprzyznaniem dopłaty unijnej, co uniemożliwiło skarżącemu dokonanie zakupu nawozów i środków ochrony roślin. Skutkowało to brakiem plonów z gospodarstwa, a przy uwzględnieniu okoliczności, że skarżący posiada kredyt, jego sytuacja materialna stała się bardzo trudna. Pismem z dnia 29 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku przez przedłożenie: odpisów dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawcę i członków jego gospodarstwa domowego, dochodu miesięcznego; deklaracji podatkowej wnioskodawcy oraz jego małżonki (jako osoby tworzącej z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe), za rok 2013 r. z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym; zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o ilości posiadanych przez wnioskodawcę w roku podatkowym, hektarów przeliczeniowych; dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki na utrzymanie mieszkania (faktury i rachunki); specyfikacji ponoszonych wydatków miesięcznych na utrzymanie siebie i członków rodziny; złożenie oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta ze świadczeń pomocy społecznej; przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i członków jego rodziny, rachunków i kont bankowych za miesiące: czerwiec, lipiec i sierpień 2014 r. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a ponadto w piśmie z dnia z dnia 8 sierpnia 2014 r. oświadczył, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych i z tego powodu nie zapłacił dwóch rat składki KRUS oraz podatku od nieruchomości. W kolejnym wniosku z dnia 8 sierpnia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył natomiast, że posiada dom mieszkalny wraz z zabudowaniami gospodarczymi, mieszkanie o powierzchni 48 m², nieruchomość rolną o powierzchni 9,6078 ha, a jego małżonka uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 885 zł. Skarżący nie przedłożył natomiast żądanych dokumentów i nie wyjaśnił przyczyn ich nie złożenia. Postanowieniem z dnia 16 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Ww. postanowienie zostało doręczone skarżącemu wraz z pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia sprzeciwu do Sądu w dniu w dniu 22 września 2014 r., co skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru stosownej przesyłki pocztowej. W piśmie z dnia 29 września 2014 r. wniesionym do Sądu w terminie do wniesienia sprzeciwu, skarżący wyjaśnił, że w formularzu o przyznanie "ulgi sądowej" podał raz dochód małżonki w kwocie 761 zł, a w drugiej pozycji 885 zł. Wyjaśniając tę różnicę wskazał, że były to sumy netto i brutto. Podał też ponoszone kwoty rocznych wydatków, na które składały się: opłata za prąd w wysokości 1.440 zł, za gaz - 600 zł, koszty zakupu węgla - 2.000 zł oraz pozostałe wydatki na życie – 5.000 zł. Równocześnie przedłożył decyzję Wójta Gminy [...] w sprawie łącznego zobowiązanie pieniężnego za 2014 r. z tytułu podatku od posiadanych nieruchomości rolnych (użytków rolnych 10,7978 ha), określającą jego wymiar na kwotę 1.257 zł. Skarżący zaznaczył, że posiadane grunty rolne należy pomniejszyć o nieruchomość o powierzchni 1,19 ha, przekazaną jako darowizna synowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez skarżących sprzeciwu (pisma z dnia 29 września 2014 r. – kwestionującego orzeczenie referendarza sądowego) – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) - postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści składanych oświadczeń skarżący nie dysponuje stosownymi środkami pieniężnymi. Na jego trudną sytuację finansową wpłynął fakt nieuzyskania odpowiedniego plonu, ponieważ zbyt późno i w okrojonej wysokości otrzymał pieniądze pomocowe, dlatego też zalega ze spłatą kredytu w Banku Spółdzielczym. Oświadczył też, że nie zapłacił dwóch rat z tytułu ubezpieczenia w KRUS, jak i nie uiścił należnego podatku gruntowego, bo nie ma pieniędzy. Jednocześnie wnioskodawca nie wskazał, że posiada konta bankowe z konkretną lokatą pieniężną, oszczędności ani wartościowe przedmioty. Reasumując, warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, bowiem, jak wykazano, pozostające w jego dyspozycji środki finansowe w całości są przeznaczane na pokrywanie koniecznych bieżących kosztów utrzymania rodziny. Koszty te nawet nieco przewyższają możliwości skarżącego i członków jego rodziny, którzy w niewielkim zakresie, w pokryciu tych podstawowych kosztów utrzymania zamierzają skorzystać z pożyczki. W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.