II SA/Op 415/07
WyrokWSA w Opolu2007-11-20
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej po wejściu w życie ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2005 r. może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli organ rentowy odmówił ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego?Ratio decidendi
Świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej, nawet jeśli miało to miejsce po wejściu w życie ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2005 r., może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Przepis art. 21 ustawy nowelizującej stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania decyzji o zwrocie takich świadczeń, obejmując stany faktyczne powstałe przed wejściem w życie nowego prawa w celu pełnego wdrożenia nowych regulacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego przez B. G. Po przyznaniu świadczenia w 2003 r., postępowanie zostało wznowione w związku z wyrokiem sądu apelacyjnego dotyczącym wysokości świadczeń. Następnie Starosta uchylił pierwotną decyzję i odmówił przyznania świadczenia, wskazując na odmowę ZUS ustalenia wysokości emerytury. Po kolejnych decyzjach organów administracyjnych nakazujących zwrot nienależnie pobranego świadczenia, skarżąca wniosła skargę, podnosząc m.in. zarzut naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. Sąd administracyjny pierwszej instancji uchylił poprzednie decyzje z powodu wad proceduralnych, ale uznał, że świadczenie jest nienależnie pobrane. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy administracyjne wydały decyzje nakazujące zwrot świadczenia, powołując się na art. 21 ustawy nowelizującej. Skarżąca ponownie wniosła skargę, zarzucając naruszenie art. 2 Konstytucji RP i zasad K.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Naumowicz sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant : st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia przedemerytalnego oddala skargę.
Starosta [...] decyzją z dnia 21 października 2003 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b, art. 37 k ust. 1 i 6 oraz art. 37 l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), przyznał B. G., z dniem 9 października 2003 r., świadczenie przedemerytalne w wysokości 120 % kwoty zasiłku podstawowego.
Następnie, w związku z wyrokiem Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 18 listopada 2005 r., sygn. akt [...], oddalającego apelację B. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie wysokości świadczeń, postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2006 r., nr [...], Starosta [...] wznowił z urzędu postępowanie w przedmiocie przyznania B. G. świadczenia przedemerytalnego, zakończone decyzją ostateczną z dnia 21 października 2003 r.
Po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia 5 kwietnia 2006 r., nr [...], Starosta [...] uchylił decyzję własną z dnia 21 października 2003 r. i na podstawie art. 6 pkt 15 lit. b, art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), orzekł o odmowie przyznania B. G. prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem 9 października 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż stosownie do art. 37k ust. 2- 4 powołanej ustawy, wysokość świadczenia przedemerytalnego ustalana jest na podstawie decyzji organu rentowego. Decyzją zaś z dnia 24 listopada 2003 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. - Inspektorat w N. orzekł o odmowie ustalenia B. G. wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego. Wniesiona natomiast przez stronę skarga na w/w decyzję ZUS została oddalona wyrokami Sądu pierwszej i drugiej instancji.
W dniu 21 lipca 2006 r., decyzją nr [...] Starosta [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez B. G. nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego za okres od 1 sierpnia 2004 r. do 30 listopada 2005 r., w wysokości 9681,60 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c oraz art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) w zw. z art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164, poz. 1366).
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 19 września 2006 r., nr [...], w której organ odwoławczy stwierdził, iż skoro B. G. pobrała nienależne świadczenie po dniu przejęcia wypłaty i przyznawania świadczeń przez ZUS, zgodnie z art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252), zastosowanie w sprawie będą miały przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Powołując zatem regulacje art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 7 tej ustawy oraz art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r., która weszła w życie 1 listopada 2005 r. uznał, iż decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego jest zasadna.
Na skutek skargi, wniesionej przez B. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 678/06, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 19 września 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 21 lipca 2006 r. W uzasadnieniu, oceniając ich legalność, Sąd stwierdził, iż wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego. Niezależnie od tego, Sąd przyjął, iż materialną, proceduralną i kompetencyjną podstawę prawną w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W świetle tychże przepisów Sąd uznał, iż na gruncie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy podzielić należy ocenę organów administracyjnych, że kwoty pobrane przez skarżącą tytułem świadczenia przedemerytalnego wypłacanego w kwocie zaliczkowej są kwotami nienależnie pobranymi w rozumieniu przepisów ustawy. Wystąpiła bowiem normatywna przesłanka, jaką była odmowa wydania przez organ rentowy decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a., w ocenie Sądu doszło z uwagi na niewskazanie w uzasadnieniu decyzji jakiejkolwiek przesłanki zastosowania tej, a nie innej normy prawnej i niewyjaśnienie jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają normom prawnym mającym zastosowanie w sprawie. Jako wadliwe i naruszające przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., Sąd uznał ponadto, brak jakichkolwiek ustaleń w zakresie kwoty nienależnych świadczeń, określonej przez organ w wysokości 9681,60 zł. Stwierdził, iż z przedłożonej dokumentacji nie wynika, aby organ pierwszej i drugiej instancji podejmowały czynności zmierzające do wyjaśnienia sposobu ustalenia tej kwoty. Rozstrzygając o zwrocie konkretnej kwoty, organy winny w uzasadnieniu wydanych decyzji przedstawić precyzyjnie sposób jej wyliczenia. Z uwagi bowiem na fakt, że organ rentowy, który wypłacał świadczenie przedemerytalne w kwocie zaliczkowej po dniu 1 sierpnia 2004 r. nie jest uprawniony do wydawania decyzji w zakresie jego zwrotu, jeśli okazało się świadczeniem nienależnie pobranym, jest to jedyna droga umożliwiająca zapoznanie się z wyliczeniem należności i ewentualne kwestionowanie prawidłowości tego wyliczenia przez osoby zobowiązane do zwrotu.
Rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez B. G. nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 sierpnia 2004 r. do 30 listopada 2005 r. w wysokości 9681,60 zł. określając, iż wypłaty należy dokonać w terminie 14 dni na podane konto. Decyzja wydana została na podstawie art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż stosownie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 stycznia 2007 r., pismem z dnia 28 marca 2007 r. zwrócił się do ZUS w N., o podanie szczegółowego zestawienia wypłaconych zaliczkowo B. G. kwot świadczenia przedemerytalnego. Jednocześnie przedstawiając zestawienie wypłaconych kwot nienależnego świadczenia, które podane zostało przez ZUS w N. w piśmie z dnia 18 kwietnia 2007 r., organ określił, iż dają one łączną kwotę 9681,60 zł, która podlega zwrotowi. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy nowelizującej, świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej przez powiatowe urzędy pracy, a za okres po dniu 31 lipca 2004 r. także przez ZUS, uważa się za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 1, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego.
W odwołaniu B. G., wnosząc o uchylenie decyzji oraz określenie, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości, podniosła zarzuty: naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej, poprzez wydanie decyzji, która obejmuje ten sam przedmiot, w którym rozstrzygnięcia dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007 r., niewystąpienia po wydaniu orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żadnych faktów ani okoliczności mogących mieć wpływ na wynik postępowania administracyjnego oraz posługiwania się przez Starostę [...] dowodami oraz przedstawianie wywodów, które były znane przed wyrokiem Sądu. Zaznaczyła przy tym, iż nie mogą jej obciążać skutki błędnych zachowań Starosty.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny sprawy oraz powołując treść przepisów art. 21 noweli, która weszła w życie 1 listopada 2005 r., organ odwoławczy stwierdził, iż zarzuty odwołania nie są zasadne wobec uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym wskazano, iż w przedmiotowej sprawie powinien zostać zastosowany art. 21 ustawy nowelizującej, a nie art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu B. G., zarzucając decyzji Wojewody naruszenie art. 7, art. 8 K.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP, wniosła o jej uchylenie oraz uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji, bądź wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 21 ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2005 r. z art. 2 Konstytucji RP, a do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał o zawieszenie postępowania. Skarżąca stwierdziła, iż pojęcie nienależnie pobranego świadczenia i obowiązek jego zwrotu z art. 21 wprowadziła ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, podczas gdy świadczenie, którego zwrot orzeczono zaskarżoną decyzją, wypłacone zostało na podstawie decyzji wydanej w 2003 r. W związku z tym podniosła, iż przepis art. 21 ustawy nowelizującej wprowadza odpowiedzialność, która dotyczy zdarzeń zaistniałych przed jego wejściem w życie, przez co narusza art. 2 Konstytucji RP. Podstawową zasadą obowiązującą we wszystkich dziedzinach prawa jest zaś to, że prawo nie działa wstecz. Odstępstwa od tej zasady mogą natomiast, zdaniem skarżącej, występować jedynie w sytuacjach absolutnie wyjątkowych, uzasadnionych koniecznością ochrony dóbr wyższego rzędu. W niniejszym przypadku zaś sytuacja taka nie zaistniała. Skarżąca stwierdziła, iż uzyskane w 2003 r. prawo do zaliczkowej wypłaty świadczenia przyznane zostało jej przez urząd, który posiadał wszelkie informacje niezbędne do dokonania oceny prawnej sytuacji tj. do ustalenia czy w świetle przedłożonych dokumentów przysługuje jej prawo do świadczenia przedemerytalnego, czy też nie. Ponadto odmowa ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego została wydana już w listopadzie 2003 r. Pomimo tego, świadczenie było jednak nadal jej wypłacane aż do 2005 r. To natomiast dawało jej uzasadnione przeświadczenie, że wypłacane świadczenie jej przysługuje. Zdaniem skarżącej, zastosowanie w takiej sytuacji art. 21 ustawy nowelizującej powoduje przerzucenie na nią całego ryzyka związanego z niepewnym i niestabilnym prawem, co jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wskazując, iż organy administracji mają obowiązek stać na straży praworządności i pogłębiać zaufanie obywateli do państwa i porządku prawnego skarżąca podniosła, iż w toku postępowania w niniejszej sprawie, organy nie stosowały zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] przedstawiając stan faktyczny zaistniały w sprawie podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Jako nieuzasadniony uznał przy tym zarzut skarżącej, iż po wydaniu przez ZUS decyzji odmawiającej ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego, nie orzekł o utracie przez nią prawa do świadczenia. Wskazał, iż w związku ze złożeniem przez skarżącą odwołania do Sądu Okręgowego, a następnie apelacji do Sądu Apelacyjnego, decyzja ZUS stała się prawomocna dopiero z dniem uprawomocnienia się tego ostatniego wyroku. Wyrok ten strona dostarczyła do Powiatowego Urzędu Pracy dopiero 16 marca 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania decyzji.
Ponadto, stosowanie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu uznać należało, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji dostrzec przede wszystkim trzeba, iż sprawa której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem oceny sądowej. W sprawie pobranego przez skarżącą świadczenie przedemerytalnego za okres od 1 sierpnia 2004 r. do 30 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiedział się wszak w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 678/06.
Stosownie do tego wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem postępowania. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, iż orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Zauważyć przy tym należy, iż ocena prawna dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania, co do dalszego postępowania, działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza z kolei, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu w orzeczeniu poglądowi w pełnym zakresie.
Podzielając ocenę wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, z dnia 18 stycznia 2007 r., w zakresie materialnej podstawy prawnej, powtórzyć zatem przyjdzie, iż zasady dotyczące zwrotu świadczeń pieniężnych wypłaconych nienależnie z Funduszu Pracy zawarte zostały w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Jedną z tych zasad jest ustanowiony w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c tej ustawy obowiązek wydawania przez organy samorządu powiatowego decyzji dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy. Zauważyć przy tym trzeba, iż świadczenia przedemerytalne, przyznawane i wypłacane do dnia 31 lipca 2004 r. przez powiatowe urzędy pracy na podstawie art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514 ze zm.), należały również do takich świadczeń z mocy art. 57 ust. 1 pkt 6 powyższej ustawy. Począwszy od dnia 1 sierpnia 2004 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252), przyznawanie i wypłatę zasiłków przedemerytalnych, które z mocy art. 12 tej ustawy stały się świadczeniami finansowanymi z budżetu państwa, przejął natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W przepisie art. 21 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164, poz. 1366), zwanej dalej ustawą nowelizującą, która weszła w życie od dnia 1 listopada 2005 r., ustawodawca sprecyzował przy tym dodatkowo, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uważa się świadczenia przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej przez powiatowe urzędy pracy, a za okres po dniu 31 lipca 2004 r. także przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego (ust. 1). Jednocześnie, wskazał powiatowe urzędy pracy jako jednostki uprawnione do dochodzenia zwrotu tych świadczeń (ust. 2), zobowiązując do przekazywania kwot świadczeń za okres po dniu 31 lipca 2004 r. Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne (ust. 3). Ponadto, przepisem art. 1 pkt 44 lit. a ustawy zmieniającej, dodany został do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przepis art. 76 ust. 2 pkt 7, stanowiący, że świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu przepisów tej ustawy.
Wskazane przepisy, obowiązujące od 1 listopada 2005 r., w ocenie Sądu uznać należy - obok określonych w art. 76 ust. 2 pkt 1 - 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do jakich należą m.in. pouczenie o skutkach prawnych zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń (pkt 1), złożenie nieprawdziwych oświadczeń, przedłożenie sfałszowanych dokumentów lub inne świadome wprowadzenie w błąd organu (pkt 2) - za statuujące kolejną postać normatywną sformułowania "nienależnie pobranego świadczenia" i stanowiące samodzielną podstawę prawną wydania decyzji dotyczących zwrotu świadczeń przedemerytalnych wypłaconych w kwocie zaliczkowej.
W świetle powyższego, na gruncie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, przyjąć należy, iż kwoty pobrane przez skarżącą tytułem świadczenia przedemerytalnego, wypłacanego zaliczkowo w okresie od 1 sierpnia 2004 r. do 30 listopada 2005 r., są kwotami nienależnie pobranymi w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Skoro bowiem organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, w niniejszej sprawie zaistniała normatywna przesłanka określona w art. 21 ustawy nowelizującej.
Stosowanie do tego, jako zgodne z przepisami prawa uznać należy wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 21 ustawy nowelizującej i orzeczenie przez organ na tej podstawie o obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 sierpnia 2004 r. do 30 listopada 2005 r.
Uwzględniając ocenę wyrażoną w wyroku tut. Sądu z dnia 18 stycznia 2007 r., w zakresie przepisów postępowania administracyjnego stwierdzić ponadto przyjdzie, iż w ponownym postępowaniu administracyjnym nie zostały naruszone przepisy proceduralne. Zgodnie ze wskazaniami Sądu, rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji podjął stosowne czynności i dokonał ustaleń w zakresie sposobu określenia kwoty nienależnych świadczeń, występując w tym celu do ZUS o podanie szczegółowego zestawiania wypłacanych skarżącej zaliczkowo kwot. Wyliczenie wypłaconych kwot nienależnie pobranego świadczenia zostało przy tym ujęte w uzasadnieniu decyzji orzekającej o obowiązku jego zwrotu.
W tym miejscu, odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić tym samym trzeba, iż nie zasługują one na uwzględnienie. W szczególności zauważyć należy, iż instytucja "zwrotu nienależnie pobranego świadczenia" nie została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw, tj. od dnia 1 listopada 2005 r. Uregulowana ona bowiem była już w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowiącej podstawę przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego. Przewidziana jest również w obecnie obowiązującej ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis art. 21 ustawy nowelizującej ustanowił jedynie kolejną postać nienależnie pobranego świadczenia, przyjmując jako przesłankę uznania świadczenia przedemerytalnego za nienależne, odmową wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Wprowadzona ona została zaś w związku ze zmianą właściwości organów w zakresie przyznawania i wypłacania świadczeń przedemerytalnych oraz związaną z tym kompleksową zmianą regulacji prawnych. Jednocześnie regulacją art. 21 ustawy nowelizującej objęte zostały stany faktyczne przejściowe, tj. takie które powstały pod rządami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a co do których w związku ze zmianą przepisów regulujących przyznawanie i wypłacanie świadczeń przedemerytalnych nastąpiła zmiana w zakresie kompetencji organów. W ocenie Sądu przyjąć zatem należy, iż przepisy art. 21 ustawy nowelizującej stanowią przepisy specjalne, które służą pełnemu wdrożeniu nowych regulacji prawnych i w tym celu przez określony czas do następstw zdarzeń powstałych przed wejściem w życie nowego prawa przewidują stosowanie postanowień odmiennych od dawnych i nowych przepisów.
Uwzględniając stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie dostrzec można, iż świadczenie przedemerytalne przyznane zostało skarżącej przez Starostę, między innymi na podstawie nieobowiązującego już art. 37 k ust. 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który przewidywał, w przypadku braku możliwości ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego z powodu trwającego postępowania dotyczącego ustalenia wysokości emerytury, możliwość wypłacania świadczenia przedemerytalnego w kwocie zaliczkowej, w wysokości 120% zasiłku, określonego w art. 24 ust. 1 tej ustawy. Przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych oraz ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie przewidują natomiast takiego trybu przyznania świadczenia przedemerytalnego. Kompetencje w tym zakresie przekazane bowiem zostały organom rentowym. W niniejszej zaś sprawie, wszczęte w trybie odwoławczym, postępowanie sądowe w przedmiocie ustalenia wysokości emerytury skarżącej zakończone zostało wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 18 listopada 2005 r., a więc już w okresie obowiązywania nowych przepisów w zakresie przyznawania i wypłacania świadczeń przedemerytalnych. Znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie przepis art. 21 ustawy nowelizującej, rozstrzyga zatem o następstwie odmowy wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury, w związku z wdrożeniem nowych regulacji dotyczących świadczeń przedemerytalnych. Uwzględniając treść powołanego art. 37 k ust. 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stwierdzić przy tym należy, iż prawidłowo w niniejszej sprawie nie zaniechano wypłacania skarżącej świadczenia przedemerytalnego w 2003 r. Na skutek odwołania wniesionego do Sądu Okręgowego, od wydanej w dniu 24 listopada 2003 r. decyzji odmawiającej ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego, a następnie apelacji od wyroku Sądu Okręgowego, postępowanie dotyczące ustalenia wysokości emerytury zakończone zostało bowiem dopiero na skutek wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 18 listopada 2005 r., mocą którego decyzja o odmowie uzyskała swą prawomocność.
Reasumując, skoro w niniejszej sprawie odmówiono skarżącej ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, wypłacone jej zaliczkowo, od dnia 1 sierpnia 2004 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społeczny, świadczenie przedemerytalne, uznać należało za świadczenie pieniężne nienależnie pobrane. Stosownie zaś do tego, jako prawidłowe, w ocenie Sądu, uznać należało orzeczenie w zaskarżonej decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 21 ustawy nowelizującej.
Wobec powyższego, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło