II SA/Op 416/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu na skutek wniosku radcy prawnego J. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu postanawia przyznać radcy prawnemu J. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej S. K., obejmujące wynagrodzenie w kwocie 221,40 zł (słownie: dwieście dwadzieścia jeden złotych i czterdzieści groszy), zawierającej podatek od towarów i usług, w kwocie 41,40 zł (słownie: czterdzieści jeden złotych i czterdzieści groszy). Postanowieniem z dnia 24 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odrzucił skargę S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 lipca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, orzeczeniem z dnia 11 lutego 2014 r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił radcę prawnego z urzędu. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu, na pełnomocnika S. K. została wyznaczona radca prawny J. W., wykonująca zawód w Kancelarii Radcy Prawnego w [...], przy ulicy [...]. W dniu 25 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odrzucił skargę kasacyjną, sporządzoną osobiście przez S. K. Pismem procesowym z dnia 7 maja 2014 r., pełnomocnik skarżącego przedstawiła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżącego. Wniosła ponadto o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych i oświadczyła, że koszty te, nie zostały pokryte w całości. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Regulacje odnoszące się do kwestii wynagradzania radców prawnych jako pełnomocników ustanowionych z urzędu, zawarte zostały w przepisach P.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Stosownie do art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika nie może być niższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, którymi w przypadku radców prawnych są przepisy wyżej przywołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 przywołanego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym - 120 zł. Literatura przywołanego § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wskazuje, iż ustala ono w istocie ścisły katalog czynności, za które pełnomocnikowi należy się wynagrodzenie (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1000/10 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Za inne czynności radcy prawnego podejmowane w tym stadium postępowania sądowego, przepisy § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia nie ustalają stawek minimalnych. Oznacza to, że w wypadku owych czynności radcy prawnego brak jest normatywnych podstaw do określenia w tym zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W konsekwencji uznać należy, iż w postępowaniu drugiej instancji, wynagrodzenie radcy prawnego za czynności, które nie zostały wymienione w § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, nie stanowi kosztów, o których mowa w art. 250 P.p.s.a. Powyższe ustalenia mają istotne znaczenie dla oceny złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem wskazują na zakres czynności, za które zgodnie z przepisami prawa przysługuje pełnomocnikowi wynagrodzenie, a w konsekwencji określają wysokość tego wynagrodzenia. Zdaniem referendarza sądowego, radcy prawnemu J. W. przysługuje wynagrodzenie jedynie za sporządzenie opinii o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym referendarz uznał, iż w świetle przywołanych przepisów, nie istnieje możliwość opłacenia pełnomocnika za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Przyjmując taki pogląd, referendarz kierował się okolicznością, iż opinia o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, nie figuruje wśród czynności wymienionych w katalogu § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Wprawdzie wątpliwości mogą pojawiać się przy treści pkt 2 lit. d ) przywołanego § 14 ust. 2 rozporządzenia, który ustala minimalne stawki za czynności dokonane w postępowaniu zażaleniowym, jednakże o postępowaniu zażaleniowym nie może być mowy w niniejszej sprawie. Ustawodawca nie zdefiniował wprost pojęcia "postępowania zażaleniowego", niemniej konstrukcja przepisów art. 194 – 198 P.p.s.a., a zwłaszcza art. 197 § 2 P.p.s.a., odnoszących się do środka odwoławczego, jakim jest zażalenie wskazuje jednoznacznie, iż warunkiem wszczęcia postępowania zażaleniowego jest wniesienie tego środka. Również w literaturze odnosząc się do pojęcia postępowania zażaleniowego podkreśla się, iż postępowanie to " toczy się na skutek zażalenia" i dzieli się na dwie fazy: wstępną i rozpoznania zażalenia. W pierwszym etapie postępowania wojewódzki sąd administracyjny dokonuje kontroli zażalenia pod kątem jego dopuszczalności, zachowania wymagań formalnych oraz dochowania terminu do wniesienia zażalenia. Drugi etap postępowania zażaleniowego toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który rozpoznaje zażalenie (por. szerzej: R. Hauser "Postępowanie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym", artykuł opubl. w ZNSA 2005/2-3/7 t.4; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2005, str. 583, 585). Nawet zatem, gdy zażalenie zostanie odrzucone w pierwszym etapie postępowania zażaleniowego wobec niespełnienia określonych przesłanek warunkujących jego wniesienie, to i tak postępowanie to zostanie wszczęte. Warunkiem jego wszczęcia jest bowiem fizyczne wniesienie środka odwoławczego, jakim jest zażalenie (choćby wadliwe). Z wniesieniem zażalenia, a co za tym idzie z wszczęciem postępowania zażaleniowego nie mamy natomiast do czynienia w niniejszej sprawie. Wprawdzie pełnomocnik skarżącego pismem procesowym z dnia 7 maja 2014 r. złożyła opinię prawną dotyczącą braku istnienia podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, to nie zmienia to faktu, iż opinia ta w istocie nie stanowi środka odwoławczego jakim jest zażalenie. Złożenie tej opinii nie rodzi skutków prawnych przewidzianych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej, takich jak w przypadku wniesienia zażalenia. Ponadto, o czym była już mowa wyżej, opinia ta nie została zaliczona do czynności, za które należy się pełnomocnikowi wynagrodzenie w myśl § 14 ust. 2 pkt 2 w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. A uwzględniając fakt, iż ustawodawca w sposób szczegółowy i wyczerpujący uregulował kwestie związane z wynagradzaniem poszczególnych czynności pełnomocników w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, określając także bezpośrednio czynność polegającą na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (§ 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia), przemawia to dodatkowo za wyrażonym poglądem. Z powyższych względów, referendarz sądowy postanowił o przyznaniu radcy prawnemu J. W. wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej. Z treści pisma procesowego pełnomocnika z dnia 7 maja 2014 r. (k-73 akt sądowych) wynika, że opinia powyższa została przesłana skarżącemu. Ponadto, pełnomocnik złożyła oświadczenie, że udzielona z urzędu pomoc prawna nie została opłacona w całości, ani w części, przez co spełniła wymóg określony w § 16 rozporządzenia. Zaistniały zatem przesłanki do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia, według stawki określonej w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia, w wysokości 180 zł. Radca prawny J. W. została bowiem ustanowiona pełnomocnikiem po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi i nie reprezentowała skarżącego w postępowaniu I instancji (por.: postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 154/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl). Zasądzając wynagrodzenie referendarz sądowy uwzględnił treść § 2 ust. 3 rozporządzenia i podwyższył wynagrodzenie o stawkę podatku od towarów i usług, czyli 23%, co stanowi kwotę 41,40 zł. Referendarz nie przyznał zwrotu niezbędnych wydatków, albowiem pełnomocnik nie wykazała ich poniesienia. W związku z powyższym, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a., referendarz sądowy orzekł jak w sentencji.