II SA/Op 417/09
WyrokWSA w Opolu2010-02-01
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt stanowiący zabudowę przepompowni ścieków, posadowiony na palach, bez fundamentów i dachu, może być uznany za budowlę, a jego wykonanie bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, podlega nakazowi rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obiekt stanowiący zabudowę przepompowni ścieków, ze względu na swoją konstrukcję i przeznaczenie, należy zakwalifikować jako budowlę, a nie budynek. Skoro obiekt ten, mimo braku pozwolenia na budowę, jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej na terenach upraw polowych, nie zachodzą przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżąca L. Ż. wniosła skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego stanowiącego zabudowę przepompowni ścieków. Organ pierwszej instancji uznał obiekt za budynek wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej, niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji, uznając obiekt za budowlę, ale nadal nakazał rozbiórkę ze względu na niezgodność z planem miejscowym. Skarżąca podnosiła, że obiekt jest zgodny z planem, służy ochronie przepompowni i że podejmowała działania w celu zmiany przeznaczenia gruntu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, i zasądził od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi L. Ż. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżącej L. Ż. kwotę 500 (pięćset ) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
L. Ż. wniosła skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim z dnia [...], nr [...], nakazującą skarżącej rozbiórkę budynku stanowiącego zabudowę przepompowni ścieków, zlokalizowanego w Ż. przy ul. [...].
Wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zabudowań zlokalizowanych na działkach nr A i B, których inwestorem była L. Ż. W trakcie tego postępowania w dniu 24 marca 2009 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości, w wyniku których stwierdzono istnienie 12 obiektów, w tym m.in. opisanego w pkt 12 protokołu kontroli obiektu drewnianego bez otworów okiennych, z dachem dwuspadowym, o wymiarach 3,0 m x 2,25 m i wysokości 3,20 m, posadowionego na słupach, posiadającego jeden otwór drzwiowy. W trakcie przesłuchania w dniu 9 czerwca 2009 r. inwestorka oświadczyła, że powyższe budynki powstały jesienią 2008 r., przy czym w/w budynek służy do zabudowy przepompowni ścieków.
Decyzją z dnia [...], opartą o przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) i art. 104 K.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim nakazał rozbiórkę budynku stanowiącego zabudowę przepompowni ścieków, zlokalizowanego w Ż. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ wywiódł, że powyższy obiekt stanowi budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, którego wzniesienie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 tej ustawy. Jednocześnie organ wyjaśnił, że sporny budynek nie korzysta ze zwolnienia od uzyskania pozwolenia na budowę i nie stanowi obiektu, dla wzniesienia którego wymagane jest dokonanie wcześniejszego zgłoszenia (art. 29-31 ustawy Prawo budowlane). W szczególności nie jest to bowiem budynek związany z produkcją rolną i uzupełniający zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, parterowy budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy do 35 m2 (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego), ani wolno stojący parterowy budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy do 25 m2, gdyż nie spełnia wymogów definicji budynku gospodarczego z § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690). Przedmiotowy budynek nie stanowi także altany i obiektu gospodarczego na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych (art. 29 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego), ani tymczasowego obiektu budowlanego o jakim mowa w art. 30 ust. 1 (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego). Ponadto organ podkreślił, że w sprawie nie może być także mowy o obiekcie małej architektury, na jaki wskazuje art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego. Zdaniem organu, wzniesienie budynku w warunkach samowoli budowlanej powoduje zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, nakazującego rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (ust. 1), chyba że samowolnie wykonana budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie nakazujące m.in. przedłożenie dokumentów umożliwiających legalizację obiektu (ust. 2). Dalej organ podał, że zgodnie z uzyskanym z Urzędu Miejskiego w Zdzieszowicach wypisem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyznaczonych obszarów w sołectwach Oleszka-Jasiona-Żyrowa, zatwierdzonego uchwałą Nr XXXVI/243/97 Rady Miejskiej w Zdzieszowicach z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. Urz. Woj. Opolskiego Nr 18, poz. 105 z dnia 9 lipca 1997 r.), działki nr A i nr B oznaczone są symbolem planu RP i stanowią tereny upraw polowych. W § 7 ust. 2 planu na tych terenach "dopuszcza się lokalizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, parkingów, wewnętrznych ulic, dojazdów niezbędnych dla obszarów związanych z funkcjonowaniem tych obszarów urządzeń rekreacyjnych i zieleni urządzonej". Tym samym, zdaniem organu, powyższy zapis nie dopuszcza lokalizacji na przedmiotowych działkach budynków, co oznacza, że przedmiotowy budynek stanowiący zabudowę przepompowni został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej i podlega reżimowi z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Organ zaznaczył, że wobec stwierdzonej niezgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwa legalizacja tego budynku. Poza tym wskazał, że zachodzi sytuacja odwrotna niż w art. 48 ust. 2 tej ustawy, zatem będąc w posiadaniu dokumentów, z których wynika, że obiekt budowlany jest usytuowany na terenie, dla którego plan miejscowy wyklucza dopuszczalność określonej zabudowy, nie musiał wydawać postanowienia, o jakim mowa w tym przepisie, gdyż inwestor nie będzie mógł przedłożyć dokumentów umożliwiających legalizację obiektu.
Decyzję powyższą zakwestionowała L. Ż. zarzucając, że nie jest ona zgodna z jej oczekiwaniami i informując, że jest w trakcie załatwiania formalności dotyczących zmiany przeznaczenia gruntów, co pozwoli na uzyskanie stosownego pozwolenia na budowę. Podała, że według deklaracji Burmistrza Zdzieszowic jej wniosek "rozpatrzony zostanie w kolejnej edycji zmian planistycznych zaplanowanych na 2009 r."
W wyniku rozpatrzenia odwołania Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i - działając na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego - nakazał L. Ż. rozbiórkę obiektu budowlanego stanowiącego zabudowę przepompowni ścieków, zlokalizowanego w Ż. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania, wskazując w rozważaniach, że sporny obiekt nie spełnia definicji budynku, określonej w art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, gdyż nie posiada fundamentów, zatem - wbrew stanowisku organu pierwszej instancji - nie posiada wszystkich niezbędnych elementów budynku. Okoliczność ta stanowiła podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i do uznania, że przedmiotowy obiekt stanowi inny obiekt budowlany, przez który zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, obiekt małej architektury. Przedmiotowy obiekt budowlany, dla swej legalności, wymagał akceptacji organów administracji architektoniczno-budowlanej, zatem nakaz rozbiórki w omawianej sprawie był prawidłowy, natomiast zebrany materiał dowodowy pozwalał na to, żeby rozstrzygnięcie zapadło na etapie postępowania odwoławczego. Kontynuując swoje wywody, organ drugiej instancji podał, że wykonane roboty budowlane nie podlegały zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 Prawa budowlanego. Obiekt powstał wprawdzie na terenie przeznaczonym pod uprawy rolne, jednak nie spełnia wymagań stawianych obiektom związanym z produkcją rolną, gdyż na terenie działki inwestorki nie istnieje produkcja rolna, brak jest również zabudowań zagrodowych. Nie jest to także żaden z obiektów wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, bo funkcja jaką pełni oraz jego konstrukcja nie odpowiadają zamieszczonemu tam katalogowi obiektów (budynek gospodarczy, wiata, altana). Nie jest także obiektem tymczasowym, gdyż strona stara się go zachować, czy też obiektem małej architektury. W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 48 Prawa budowlanego, określający, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia (ust. 1). Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2). Organ wywiódł, że powyższe przepisy wskazują, iż legalizacja samowoli budowlanej może nastąpić wyłącznie wówczas, jeśli inwestycja spełnia w/w warunki. Podkreślił, że dla terenu, na którym znajduje się obiekt istnieje plan zagospodarowania przestrzennego, przy czym sporna inwestycja jest z nim sprzeczna, gdyż powstała na terenie oznaczonym symbolem RP, czyli na terenie upraw polowych. W myśl zapisów planu miejscowego na terenie inwestycji dopuszcza się lokalizację sieci i infrastruktury technicznej, parkingów, wewnętrznych ulic, dojazdów, niezbędnych dla obszarów związanych z funkcjonowaniem tych obszarów urządzeń rekreacyjnych i zieleni urządzonej. Jednak dla organu odwoławczego nie było wątpliwe, że obiekt budowlany będący zabudową przepompowni nie stanowi sieci i infrastruktury technicznej, jak również parkingu, ulicy lub dojazdu. Nie stanowi on również urządzenia rekreacyjnego, bo służy przepompowni, a ponadto jest obiektem budowlanym wymienionym w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, a nie innym urządzeniem, którym przykładowo mogłaby być fontanna lub oczko wodne.
Powyższa niezgodność spornej inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, istniejąca w dacie orzekania przesądzała, zdaniem organu odwoławczego, o braku możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, co z kolei uprawniało do wydania nakazu rozbiórki.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano w uzasadnieniu, że organy nadzoru budowlanego podejmują decyzje na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania i nie mogą swych rozstrzygnięć uzależniać od stanów przyszłych i niepewnych, jakim jest ewentualna zmiana planu zagospodarowania przestrzennego.
We wniesionej do Sądu skardze L. Ż. przedstawiła szczegółowo działania, jakie podejmowała w związku ze staraniami o przekwalifikowanie działek nr A i B na nierolnicze. Podała, że jeszcze przed nabyciem przez nią nieruchomości, co nastąpiło w dniu 10 sierpnia 2006 r., poprzedni właściciel złożył wniosek o zmianę w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Zdzieszowice, które to Studium zatwierdzone zostało w dniu 19 czerwca 2007 r. i powyższe działki zostały oznaczone w nim symbolem MN/UG - tereny zabudowy mieszkaniowo-usługowej (usługi gastronomii), które to ustalenia - w myśl art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - są wiążące dla organów gmin przy ustalaniu planów miejscowych. Poza tym podała, że w dniu 28 marca 2008 r. otrzymała z Urzędu Miejskiego w Zdzieszowicach wypis z planu z zamieszczoną informacją, że "plan nie ustala zakazu zabudowy". Wyjaśniła, że mając na względzie zapisy Studium oraz brak informacji od urzędników była przekonana, iż dopełniła wszelkich formalności pozwalających na przekwalifikowanie jej gruntów. Poza tym podała, że ponowny wniosek o zmianę przeznaczenia gruntów w planie złożyła w dniu 23 kwietnia 2009 r., natomiast w dniu 19 grudnia 2008 r. - wniosek o pozwolenie na budowę budynków gospodarczych, a w dniu 22 stycznia 2009 r. dokonała zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia budowy budynku gospodarczego. Złożyła ponadto wniosek o dofinansowanie inwestycji ze środków unijnych. W dalszej części skargi, powołując przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wywiodła, że pozwolenia nie wymagają obiekty małej architektury, a w szczególności kultu religijnego, użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymania porządku. Z kolei, na budowę wodociągu i przepompowni, która została zabudowana małą drewnianą wiatą w celu ochrony przed dewastacją, uzyskała stosowne pozwolenie. Ponadto podniosła, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zakłada, iż na terenach rolnych dopuszcza się lokalizację urządzeń rekreacyjnych, a za takie uważa obiekty zlokalizowane na jej działkach. Wniosła o wstrzymanie wykonania nakazu rozbiórki spornych obiektów, które mają służyć zaspokajaniu potrzeb mieszkańców gminy oraz turystów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dodatkowo wskazując na bezzasadność twierdzeń skarżącej, że sporny obiekt mieści się w przewidzianej planem funkcji terenu jako urządzenie rekreacyjne, gdyż przedmiotem postępowania była samowolna budowa obiektu budowlanego, a nie takiego urządzenia, które musi spełniać zupełnie inne wymogi niż rzeczony obiekt.
W trakcie rozprawy przed Sądem skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze, podnosząc dodatkowo, że na budowę przepompowni ścieków uzyskała stosowną zgodę, natomiast sporny obiekt stanowi "tak jakby ochronę tego urządzenia". Wyjaśniła także, że obiekt posadowiony jest na ułożonych poziomo palach i znajdują się w nim urządzenia techniczne, czyli przepompownia i liczniki. Podkreśliła, że na terenie, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt nie prowadzi i nie będzie prowadziła upraw rolnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
W pierwszym rzędzie należy wskazać na zakres kognicji sądu administracyjnego, wynikający z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zgodnie z nim, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność decyzji, a zatem jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organy procedury, która doprowadziła do wydania zaskarżonego aktu.
To co wymaga także odnotowania, to reguła wynikająca z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwana "P.p.s.a". Zgodnie z tym przepisem, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz objętej rozpoznaniem Sądu decyzji pierwszoinstancyjnej wykazała, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Na wstępie rozważań celowym jest przypomnienie, że zaskarżoną decyzją Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim nakazującą L. Ż. rozbiórkę budynku stanowiącego zabudowę przepompowni ścieków i - działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej Prawo budowlane - nakazał skarżącej rozbiórkę obiektu budowlanego stanowiącego zabudowę przepompowni ścieków. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wywodził, że przedmiotowa inwestycja nie spełnia definicji budynku, co czyniło koniecznym uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. Z kolei, za orzeczeniem nakazu rozbiórki przemawia fakt, że inwestycja ta została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej, a zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie pozwalają na jej legalizację.
Dokonując oceny prawidłowości zajętego przez organ odwoławczy stanowiska, wskazać trzeba na znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy Prawa budowlanego. Zgodnie z zawartą w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego definicją obiektu budowlanego, przez obiekt ten należy rozumieć:
a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,
b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,
c) obiekt małej architektury.
Wskazana definicja legalna ma charakter zamknięty, co oznacza, że każdy obiekt budowlany musi być zakwalifikowany do jednej z trzech podanych wyżej kategorii. Jednocześnie prawodawca zdefiniował pojęcie budynku (art. 3 pkt 2), budowli (art. 3 pkt 3) oraz obiektu małej architektury (art. 3 pkt 4). Rację ma organ odwoławczy gdy twierdzi, że przedmiotową inwestycję - służącą zabudowaniu przepompowni ścieków, posadowioną na ułożonych poziomo palach, na którą składają się dwuspadowy dach oraz drewniane ściany bez okien i z jednym otworem drzwiowym - Powiatowy Inspektor wadliwie uznał za budynek, przez który należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W świetle wyjaśnień skarżącej, nie jest do końca jasne, czy zabudowa przepompowni została trwale związana z gruntem, niemniej jednak z niekwestionowanych ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że wzniesiony obiekt nie posiada fundamentów, zatem nie może być uznany za budynek w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, wykonany przez skarżącą obiekt - biorąc pod uwagę jego konstrukcję, przeznaczenie a także sposób i możliwość wykorzystania jako całości - należy zakwalifikować jako budowlę, za którą ustawodawca uznaje każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Z konstrukcji przytoczonej regulacji wynika, po pierwsze, że brak możliwości zaliczenia konkretnego obiektu budowlanego do kategorii budynku lub małej architektury nakazuje przyjąć, iż stanowi on budowlę; po drugie zaś, że wyliczenie przez ustawodawcę typowych budowli nie ma charakteru zamkniętego. Wracając zatem na grunt niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że przedmiotowa zabudowa (obudowa) przepompowni, jako że nie nosi cech budynku, ani obiektu małej architektury, stanowi budowlę, inną niż przykładowo wymienione w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Warto w tym miejscu dodać, co trafnie zauważył organ odwoławczy, że wykonane przez skarżącą prace podlegają reżimowi Prawa budowlanego, bowiem wypełniają przesłanki definicji legalnej budowy, przez którą należy rozumieć, stosownie do treści art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego; natomiast "budowa" mieści się w zakresie przedmiotowym Prawa budowlanego (por. art. 1 Prawa budowlanego). Ponadto, słusznie organ odwoławczy wywodził, że sporny obiekt budowlany wymagał dla swej legalności akceptacji organów administracji architektoniczno-budowlanej, gdyż po myśli art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Ostatnio wymienione regulacje określają wyjątki od tej zasady, wskazując przypadki gdy roboty budowlane można rozpocząć po dokonaniu zgłoszenia zamiaru ich wykonania właściwemu organowi, lecz nie dotyczą one spornego obiektu.
W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżąca nie uzyskała wymaganego pozwolenia na budowę obiektu (budowli) stanowiącego zabudowę przepompowni, stąd zgodzić się trzeba z orzekającymi organami, że w takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 48 Prawa budowlanego. W myśl ust. 1 i 2 tego przepisu właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, chyba że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ust. 2 pkt 1 lit. a), oraz gdy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Organy administracji obu instancji zgodnie uznały, że nie zachodzą podstawy do wdrożenia procedury legalizacyjnej. Stwierdziły, że zaktualizowały się przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki zabudowy przepompowni ścieków, gdyż inwestycja nie może być uznana za zgodną z planem miejscowym.
Sąd nie podzielił jednak tego poglądu. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyznaczonych obszarów w sołectwach Oleszka-Jasiona-Żyrowa, zatwierdzonego uchwałą Nr XXXVI/243/97 Rady Miejskiej w Zdzieszowicach z dnia 2 kwietnia 1997 r., wynika, iż teren zainwestowania, obejmujący działki nr A i B, oznaczony został symbolem "RP" i stanowi tereny upraw polowych. W planie nie wyłączono jednak możliwości podejmowania działań inwestycyjnych na tym terenie, bowiem - zgodnie z treścią § 7 ust. 2 - dopuszcza się na nim "lokalizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, parkingów, wewnętrznych ulic, dojazdów niezbędnych dla obszarów związanych z funkcjonowaniem tych obszarów urządzeń rekreacyjnych i zieleni urządzonej". W świetle takich zapisów planu, za zgodne z jego postanowieniami uznano wykonanie przez skarżącą przepompowni ścieków i nie wniesiono sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru wykonania przez skarżącą tego urządzenia infrastruktury technicznej w zakresie usuwania ścieków. Przepompownia ścieków jest zatem inwestycją legalną. W okolicznościach niniejszej sprawy pozostało zatem odpowiedzieć na pytanie, czy za zgodną z planem można również uznać wykonaną bez wymaganego pozwolenia sporną budowlę, stanowiącą zabudowę legalnie zrealizowanego urządzenia. W ocenie Sądu, na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że przedmiotowa budowla nie stanowi samodzielnego obiektu w tym sensie, że została zrealizowana wyłącznie na potrzeby urządzenia technicznego. W zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazano, że służy ona przepompowni ścieków, akcentując tym samym jej praktyczne powiązanie z urządzeniem. Świadczą o tym również jej cechy, czyli to, że jest niedużych rozmiarów, wykonano ją z lekkich, bo drewnianych materiałów, nie posiada fundamentów i okien, tylko jeden otwór drzwiowy. Powyższe wnioski potwierdza także skarżąca, wyjaśniając, że w obiekcie znajdują się tylko urządzenia techniczne, czyli przepompownia i liczniki, natomiast sam obiekt stanowi "tak jakby ochronę tego urządzenia". Zważywszy zatem na charakter omawianej budowli (obudowa urządzenia) oraz funkcje jakie pełni względem urządzenia infrastruktury (ochrona, zabezpieczenie przed zniszczeniem i dostępem osób nieupoważnionych), przyjąć należało, że stanowi ona element infrastruktury technicznej, którego wykonanie pozostaje w zgodzie z zapisami planu obowiązującego na tym terenie.
Powiedziane dotąd przesądza o tym, iż orzekające w sprawie organy wadliwie uznały, że realizacja inwestycji polegającej na zabudowie przepompowni ścieków jest niezgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, i że w związku z tym zachodzą przesłanki do orzeczenia nakazu jej rozbiórki. Stąd, wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji, jako podjęte z naruszeniem art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego, należało uchylić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a.
Końcowo, odnosząc się do argumentacji skargi, wskazać przyjdzie, że organy administracji publicznej zobligowane są do stosowania przepisów prawa obowiązujących w dacie rozstrzygania. Do takich przepisów należy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będący w myśl art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) aktem prawa miejscowego i z mocy art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze gminy. Natomiast studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, na regulacje którego powołuje się skarżąca, określa - stosownie do postanowień art. 9 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - politykę przestrzenną danej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, stąd nie posiada ono waloru prawa miejscowego (ust. 5 w/w regulacji).
Uzupełniająco jeszcze wyjaśnić trzeba, że kierując się zasadą szybkości oraz sprawności postępowania sądowego, a także uwzględniając zasadę ekonomiki procesowej, Sąd nie rozpatrywał wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, mając na względzie nieodległy termin wyznaczonej rozprawy oraz to, że wstrzymanie wykonania decyzji upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji (art. 61 § 6 P.p.s.a.).
Z uwagi na uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji, lecz również decyzji ją poprzedzającej, sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ pierwszej instancji, który w dalszym postępowaniu uwzględni zaprezentowane przez Sąd uwagi oraz zbada, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia jest, poza zgodnością z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, także zgodna z innymi przepisami prawa, stosownie do postanowień art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Dopiero pozytywne ustalenia w tej mierze pozwolą na przeprowadzenie postępowania zmierzającego do legalizacji samowoli budowlanej, przy czym należy pamiętać, że legalizacja ta jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora, zwłaszcza gdy zważyć na jej finansowe konsekwencje (opłata legalizacyjna).
Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło