II SA/Op 418/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku stałego i opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez H. W.- P. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. z dnia [...], nr [...]. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O., postanowił przyznać H. W.–P. zasiłek stały w wysokości 251,33 zł miesięcznie od dnia 21 marca 2010 r. oraz opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne określoną w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od dnia 21 marca 2010 r., na trwałe. Powyższa decyzja, zawierająca pouczenie o sposobie i terminie wniesienia od niej odwołania została odebrana przez H. W.- P. w dniu 2 kwietnia 2010 r., o czym świadczy data i podpis strony na przedmiotowej decyzji znajdującej się w aktach administracyjnych. Pismem bez daty złożonym osobiście w dniu 26 kwietnia 2010 r. w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. H. W.- P. wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...]. Okoliczność ta wynika z prezentaty wpływu zamieszczonej na odwołaniu oraz wyjaśnień organu I instancji zawartych w piśmie z dnia 4 maja 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu odwołania strona kwestionowała wysokość przyznanego zasiłku stałego, ustalonego na skutek niewłaściwego obliczenia jej dochodu. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], opartym o przepis art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy powołując się na treść przepisu art. 129 § 1 i 2 K.p.a. , art. 57 § 1 i 5 K.p.a. oraz art. 134 K.p.a. stwierdził, że ostatnim dniem 14- dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, doręczonej H. W.- P. w dniu 2 kwietnia 2010 r., był dzień 16 kwietnia 2010 r., przypadający na dzień roboczy, piątek. Skoro zatem odwołanie złożone zostało osobiście przez H. W.- P. w dniu 26 kwietnia 2010 r., w ocenie organu odwoławczego uznać należało, że zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że odwołująca nie usprawiedliwiła przyczyny opóźnienia w złożeniu odwołania ani też nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, konstatując, iż wobec stwierdzonego uchybienia terminu do wniesienia odwołania sprawa nie mogła być rozpatrzona merytorycznie. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożyła H. W.- P. Domagała się rozpatrzenia jej odwołania. W uzasadnieniu wskazała, że odwołanie wniosła po terminie "ponieważ zaczęła mieć wątpliwości co do naliczania jej dochodu, do którego wliczono dodatek do czynszu otrzymywanego z Urzędu Miasta w Opolu". Podniosła, że decyzją z dnia 2 kwietnia 2010 r., organ I instancji przyznał jej zasiłek stały oraz ustalił opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne, lecz ma wątpliwość czy dodatek mieszkaniowy stanowi dochód. Wskazała że jest osobą chorą, o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z uszkodzeniem kręgosłupa, choruje na cukrzycę i nie może podjąć jakiejkolwiek pracy. Podała również, że gdy decyzjami przyznano jej zasiłek celowy na żywość, to dochód jej został ustalony w wysokości 314,88 zł. Natomiast w innych jeszcze decyzjach organu dochód jej obliczono w wysokości 486,87 zł. Różnice w wysokości ustalonego dochodu stanowiły bezpośrednią przyczynę wniesienia odwołania z opóźnieniem. Ponadto strona stwierdziła, że nie miała do kogo zwrócić się o wyjaśnienie tych obliczeń. Do skargi dołączyła kserokopie wyników badań lekarskich i kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia [...], sygn. akt [...] w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 28 października 2010 r., skarżąca przyznała, że złożyła odwołanie z opóźnieniem z powodu tego, że nie mogła się "dogadać z organem pomocy społecznej w kwestii wysokości dochodu, który był inaczej ustalony przez organ w przypadku rozpatrzenia wniosku o udzielnie pomocy społecznej na żywność, czego nie może zrozumieć zaś organ jej tego nie wyjaśnił". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie kontroli sądowej poddane zostało postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które jako ostateczne, kończące postępowanie w sprawie, podlega bezpośrednio zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Kompetencja sądu administracyjnego do kontroli tego rodzaju aktów wynika z przepisu art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej daje P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym min. kończące postępowanie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ocena zaskarżonego aktu w tak zakreślonych granicach kognicji upoważnia do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza prawa. Na wstępie trzeba zauważyć, biorąc pod uwagę okoliczność, że skarżąca dopiero w skardze wskazała na przyczynę wniesienia odwołania z opóźnieniem. Tymczasem Sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien być skierowany do Kolegium jako organu odwoławczego. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przesłankę wydanego w tym trybie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi nie tylko ustalenie faktu złożenia odwołania po upływie terminu czternastu dni od daty doręczenia stronie, lecz również stwierdzenie braku wniesienia przez stronę prośby o przywrócenie tego terminu. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym jak już wyżej wskazano, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do złożenia takiego wniosku zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do jego złożenia. Kategoryczne bowiem określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie, a więc jak wyżej powiedziano nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt: I SA/Gd 1482/96, Nr LEX 29004). Stosownie do art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Organu administracji publicznej właściwy do rozpatrzenia odwołania zobowiązany jest więc w pierwszej kolejności ustalić, czy odwołanie nie jest obarczone brakami formalnymi i czy zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności organ może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy odwołujący się przekroczył określony przepisami prawa termin, w przeciwnym wypadku postanowienie takie narusza art. 7 i 77 K.p.a. Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt przedmiotowej sprawy, należy wskazać, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane po ustaleniu przez organ, że na skutek doręczenia H. W.- P. decyzji organu I instancji w dniu 2 kwietnia 2010 r. od tego dnia zaczął biec 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania. Fakt doręczenia orzeczenia stronie uruchomił bieg terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a., przy czym termin ten rozpoczął bieg w dniu następnym po doręczeniu rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do treści art. 57 § 1 K.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni, uważa się za koniec terminu. Z tych względów czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczony od dnia następującego po dniu doręczenia orzeczenia skarżącej rozpoczął bieg w dniu 3 kwietnia 2010 r. i upłynął z końcem 16 kwietnia 2010 r. (piątek). Powyższa decyzja zawierała też stosowne pouczenie o sposobie i terminie do wniesienia środka zaskarżenia. Jak wynika z akt administracyjnych została odebrana przez skarżąca osobiście w dniu 2 kwietnia 2010 r., co skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem: "otrzymałam 2 kwietnia 2010 r. H. W.- P.". Okoliczność ta nie była przez stronę kwestionowana. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej strona złożyła osobiście w dniu 26 kwietnia 2010 r., Na powyższe wskazuje adnotacja Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, oraz oświadczenie podpisane przez Z-cę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O., że odwołanie zostało złożone w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie osobiście przez H.W.- P. w dniu 26 kwietnia 2010 r. W świetle zebranych w sprawie i przedstawionych wyżej dowodów nie można zatem postawić postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skutecznego zarzutu naruszenia prawa, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało po ustaleniu prawnych przesłanek do jego wydania, przewidzianych w zacytowanym art. 134 K.p.a. Podnoszone przez skarżącą wyjaśnienia dotyczące powodów uchybienia terminu są spóźnione. Winny zostać zawarte we wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca takiego wniosku nie złożyła w wymaganym terminie. Rozpoznając skargę na postanowienie orzekające o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, jak w tym przypadku, sąd ogranicza się jedynie do zbadania prawnych przesłanek wydania takiego postanowienia, nie jest natomiast uprawniony do oceny, czy zachodziłyby powody do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ani też nie ma kompetencji przywrócenia uchybionego terminu. Możliwość taką ma jedynie organ odwoławczy, zgodnie z art. 59 § 2 K.p.a. Orzekanie o ewentualnym przywróceniu terminu następuje w odrębnym postępowaniu administracyjnym przed organem odwoławczym, po jego zainicjowaniu przez stronę zainteresowaną. Z przedstawionych powyżej względów zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego skarga podlegała oddaleniu z mocy art. 151 P.p.s.a.