II SA/Op 422/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk po rozpoznaniu w dniu 17 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Opolu z dnia 4 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: odrzucić skargę. W dniu 4 czerwca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Odział w Opolu wydał decyzję nr [...] w przedmiocie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia S. D. W decyzji tej pouczono stronę, że zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od decyzji przysługuje jej odwołanie do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu, które należy wnieść na piśmie za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS, wydającej decyzję lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. W podstawie prawnej organ wskazał na przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 23 ust. 2, art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 79 ust. 2, art. 81 ust. 2, art. 82 ust. 3 i art. 109 ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Pismem z dnia 20 lipca 2012 r., złożonym za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Opolu, S. D. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Odział w Opolu wniósł o jej odrzucenie wskazując na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Na wstępie należy podnieść, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z pkt 1 wskazanej regulacji, przesłankę taką stanowi niewłaściwość sądu. W pierwszym rzędzie Sąd zatem ocenił, czy ze względu na przedmiot zaskarżenia skarga wniesiona w niniejszej sprawie może zostać rozpoznana merytorycznie. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Należy jednak dostrzec, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej tylko w zakresie określonym w ustawie, a w myśl art. 177 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, sprawują sądy powszechne. Oznacza to, że sądy administracyjne mogą dokonywać kontroli legalności każdej decyzji wydanej przez organ administracji publicznej o tyle, o ile kontrola taka nie została wyłączona na mocy ustawy. Ustawa może natomiast przewidywać przeniesienie sprawy z drogi administracyjnej na drogę sądową przed sądem powszechnym. W takim wypadku kontrola sądów administracyjnych zostaje jednak wyłączona. W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych Odział w Opolu wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Badając właściwość sądu administracyjnego do dokonania oceny legalności zaskarżonego aktu, należało zatem uwzględnić regulację art. 83 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten reguluje prawo strony do sądu w sprawach, w których decyzję wydano m.in. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy. Stanowi on, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.). Uwzględniając przepisy Kodeksu postępowania cywilnego wskazać należy, że normuje on postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne) – art. 1 K.p.c. Zgodnie natomiast z art. 2 § 1 K.p.c. do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Stosownie do tego, przyjąć należy, że wskazany przepis art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje, poza wyjątkami przewidzianymi w art. 83 ust. 4 tej ustawy, dokonywanie weryfikacji decyzji wydawanych w przedmiocie ubezpieczeń społecznych, przez sąd powszechny, orzekający na skutek wniesionego odwołania. To z kolei oznacza, że ocena legalności tych decyzji nie należy do kognicji sadów administracyjnych. Właściwość sądów administracyjnych wyłączona została na rzecz ochrony w ramach właściwego postępowania przed sądem powszechnym. W zaskarżonej decyzji skarżący prawidłowo został pouczony o przysługującym mu trybie weryfikacji, wynikającym z powołanej regulacji art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W pouczeniu uwzględniono przy tym zapisy art. 4778 § 1 K.p.c., z którego wynika właściwość Sądu Okręgowego do rozpoznania sprawy. Uwzględniając powyższe, wobec tego, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono o odrzuceniu skargi. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd odrzuca bowiem skargę w każdym przypadku, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.