II SA/Op 424/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 13 czerwca 2012r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącego od uiszczenia części wpisu od skargi w wysokości 400 (czterysta) złotych, 2. w pozostałym zakresie, wniosek oddalić. K. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 13 czerwca 2012r., nr A., utrzymującą w mocy decyzje organu I instancji o nakazaniu D. J. i K. J. rozbiórkę budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 26,3 m², wybudowanego bez pozwolenia, w [...] przy ulicy [...]. Na skutek zarządzenia z dnia 24 sierpnia 2012r., skarżący został wezwany pismem z dnia 28 sierpnia 2012r. do uiszczenia wpisu od skargi, w wysokości 500 zł, a także do usunięcia braków formalnych skargi, a to wszystko w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do dokonania w/w czynności, K. J. złożył zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, w którym jednocześnie zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy pismem z dnia 18 września 2012r. wezwał zatem skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu i pouczył o obowiązku doręczenia wypełnionego formularza wniosku do tut. Sądu, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Wezwanie powyższe zostało doręczone wnioskodawcy osobiście w dniu 24 września 2012r., a wypełniony formularz wniosku został doręczony przesyłką pocztową, nadaną w dniu 1 października 2012r. (data stempla pocztowego). K. J. zwrócił się w nim o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie przyznania pomocy, wskazał na okoliczność utrzymywania się członków jego rodziny jedynie z emerytury małżonki wynoszącej 1.743 zł netto miesięcznie, przy wydatkach na utrzymanie domu i członków rodziny, które kształtują się na poziomie 1.675 zł. Ponadto podniósł, że jego małżonka leczy się w Klinice Okulistycznej w Katowicach, a wnioskodawca w Wojewódzkim Centrum Medycznym w Opolu. Podał dalej, że ceny leków przypisywanych przez lekarzy są różne, w zależności od rodzajów leków. Oświadczył także, że nie otrzymuje pomocy od osób trzecich i instytucji; nie posiada żadnych oszczędności i lokat terminowych; posiada dom o powierzchni 120 m²; wspólne gospodarstwo domowe tworzy wyłącznie z małżonką, a jego rodzina nie posiada dodatkowych źródeł dochodu niż wskazana emerytura, ani innych składników majątkowych. Do akt sprawy skarżący dołączył specyfikację ponoszonych miesięcznie wydatków na utrzymanie członków rodziny i domu, do jakich zaliczył: żywność dla małżonków – 1.000 zł, żywność dla psów – 80 zł, koszty zakupu leków – ok.100 zł, ubezpieczenie na życie – 70 zł, ubezpieczenie auta (rok produkcji 1997) – 30 zł, koszty kupna paliwa do samochodu – 60 zł, środki czystości – 20 zł, opłaty z tytułu mediów lokalowych – ok. 320 zł. W aktach sprawy znajdują się także rachunki za opłaty mieszkaniowe, wyciąg bankowy oraz kserokopie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270 ) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P..p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, a zatem wnioskowanym przez skarżącego, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy może zostać także przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba domagająca się tego prawa wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Dodatkowo, w niniejszej sprawie referendarz sądowy oparł swoje stanowisko w sprawie sytuacji materialnej skarżącego na podstawie dokumentów źródłowych dołączonych do wniosku, a dotyczących stanu majątkowego rodziny wnioskodawcy i jej dochodów. Po uwzględnieniu powyższych okoliczności, orzekający nie znalazł podstaw do przyznania pomocy w zakresie całkowitymm, w szczególności z uwagi na fakt, iż uzyskuje on wraz z małżonką comiesięczny dochód, i to mający charakter źródła stałego (tj. świadczenia z ZUS). Wysokość dochodu na jednego członka rodziny wynosi 1.050,75 zł brutto ( 871,68 zł netto) i nie jest to dochód niski, biorąc pod uwagę, że najniższe krajowe świadczenie emerytalne kształtuje się na poziomie 799,18 zł brutto (obowiązuje od dnia 1 marca 2012r.). Ponadto, zgodnie z oświadczeniem skarżącego, posiada on dom o powierzchni 120m² i samochód. Zaspokojone ma zatem potrzeby mieszkaniowe, a wykazane miesięczne wydatki za opłaty lokalowe w łącznej wysokości 320 zł w stosunku do uzyskiwanego dochodu miesięcznego (1.743,37 zł netto) pokazują, iż członkowie gospodarstwa domowego wnioskodawcy są również w stanie ponieść ich ciężar. Obliczając koszty miesięcznego utrzymania mieszkania, zsumowano na podstawie przedłożonych rachunków i faktur, opłaty za wywóz nieczystości, energię, wodę, gaz, abonament telekomunikacyjny i podatek od nieruchomości. Uwzględniono także inne niezbędne wydatki wykazane przez skarżącego (w tym m.in.: koszty ubezpieczenia, żywność, koszty utrzymania samochodu, wydatki na lekarstwa i środki czystości) w wysokości ok. 1.677 zł. Z przedstawionych wyliczeń wynika, że z uzyskiwanego dochodu członkowie rodziny skarżącego w pełni pokrywają wydatki na swoje niezbędne potrzeby, a jak wynika z akt sprawy, byli w stanie również poczynić wydatki na inwestycję w postaci wybudowania budynku gospodarczego, którego nakaz rozbiórki jest przecież przedmiotem niniejszego postępowania sądowego. Powyższe pokazuje, że członkowie rodziny wnioskodawcy nie są osobami pozbawionymi środków do życia, bezrobotnymi, czy znajdującymi się w dramatycznej sytuacji bytowej. A przepisy o prawie pomocy co do zasady, mają zastosowanie właśnie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Przepisy te, mają służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (por. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z powyższych względów referendarz orzekł o częściowym zwolnieniu wnioskodawcy od kosztów sądowych, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w wysokości 400 zł. Orzekając o zwolnieniu od kosztów sądowych w takim zakresie, a nie innym, wziął pod uwagę wysokość wymaganego wpisu w stosunku do pozostających w dyspozycji rodziny miesięcznych rezerw finansowych, a także fakt, że opłata ta jest wymagana już na wstępie postępowania. Uznał tym samym udzieloną pomoc za adekwatną do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego i dającą mu możliwość dalszego procesowania. Nieuiszczenie wpisu od skargi spowodowałoby bowiem odrzucenie skargi już w fazie początkowej postępowania. Zwolnienie skarżącego od większej części opłaty wymaganej na wstępie postępowania, umożliwi natomiast powzięcie działań zmierzających do zgromadzenia środków finansowych na pokrycie opłat sądowych wymaganych w dalszej części postępowania. W ocenie referendarza nie naraża to skarżącego na pogorszenie jego warunków bytowych, a także odpowiada celowi instytucji prawa pomocy, która powinna być zagwarantowana tylko najbardziej potrzebującym. Wskazać w tym miejscu także warto, iż postanowienie niniejsze nie pozbawia skarżącego możliwości ubiegania się w dalszej części postępowania sądowego o przyznanie pomocy, w przypadku zmiany okoliczności sprawy. A zatem, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz orzekł jak w sentencji postanowienia.