II SA/Op 43/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. K. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej 21 lutego 2006 r. wraz z odsetkami. Skarżący odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. Wskazał w nim, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką M. S., nie mają żadnego majątku, a zajmowane mieszkanie wielkości 34 m2, stanowi własność Gminy [...]. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą co miesiąc: czynsz 230,16 zł, energia elektryczna 100 zł, ogrzewanie gazowe zimą 230 zł, poza sezonem grzewczym 100 zł, telewizja 35,70 zł miesiąc. Łączny dochód członków gospodarstwa domowego wynosi miesięcznie 1530,71 zł brutto i składają się na niego emerytura matki skarżącego 1323,31 zł brutto i dochód skarżącego z działalności gospodarczej 207,50 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że oprócz wskazanych kwotowo wydatków, konieczny jest zakup artykułów spożywczych, środków higieny i czystości oraz lekarstw, które to koszty Sąd zna z doświadczenia życiowego. Zdaniem skarżącego bez wątpliwości nie stać go na uiszczenie opłaty sądowej bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie oraz wspólnego gospodarstwa. Skarżący załączył kopie swojej deklaracji podatkowej za rok 2012 r., wynika z niej, że jego roczny dochód wyniósł 2490 zł, kopie decyzji z 1 marca 2012 r. o wysokości emerytury matki, wynosi ona netto 1115,21 zł, kopie zaświadczenia o wysokości czynszu, kopie rachunków za gaz, telewizję kablową, prąd. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał skarżącego w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 2 miesięcy, - wskazania czy skarżący lub członkowi jego gospodarstwa domowego korzystają z pomocy finansowej osób trzecich lub ze wsparcia opieki społecznej, jeśli tak o podanie formy i wysokości kwot pomocy. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Skarżący odpowiedział na wezwanie w terminie, przesyłając w dniu 11 lutego 2012 r. (data stempla pocztowego), kopie wyciągu ze swoich rachunków bankowych (osobistego i związanego z działalnością gospodarczą), za okres od 1 grudnia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. oraz M. S. za okres od 6 listopada 2012 r. do 4 grudnia 2012 r. i od 5 stycznia 2013 r. do 4 lutego 2013 r. Skarżący przesłał także pismo z dnia 14 lutego 2013 r., oświadczając w nim, że nikt w jego gospodarstwie domowym nie ma kont i lokat dewizowych, nikt też nie korzysta z pomocy osób trzecich czy wsparcia opieki społecznej. Podniósł także, że brakujący okres wyciągu z rachunku bankowego matki za grudzień jest tożsamy z załączonymi okresami, a jeśli zachodzi potrzeba przesłania tego wyciągu, to może to uczynić po 20 lutym 2013 r., gdy jego matka wróci do Opola. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w części, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Przyznanie prawa pomocy w części może obejmować, zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanka przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest podana w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona zobligowana jest zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast zobowiązany jest podać powody, dla których uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy, z jednej strony, uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej, ocenić jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Skarżący, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych czyli stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., o prawo pomocy w zakresie częściowym powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego swojego i rodziny. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego pod względem wyżej podanej przesłanki ustawowej, referendarz sądowy wziął pod uwagę dane zawarte w przesłanym wniosku oraz znajdujących się w aktach dokumentach i stwierdził, że skarżący wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez spowodowania zachwiania w zaspokojeniu podstawowych potrzeb swoich i zamieszkującej z nim matki. Skarżący obecnie prowadzi działalność gospodarczą, za zeszły rok osiągnął z niej roczny dochód w kwocie 2490,16 zł, niższy od kwoty rocznego dochodu wynoszącego w roku 2012 r. - 3091 zł, stanowiącego kwotę wolną od podatku. Matka skarżącego ma stałe źródło dochodu z emerytury wynoszącej netto 1115,21 zł. Ponadto jak można wywnioskować z nadesłanego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego matki za okres od 5 stycznia 2013 r. do 4 lutego 2013 r. otrzymała ona w dniu 7 stycznia 2013 r. kwotę 817,70 zł tytułem wynagrodzenia za grudzień 2012 r. Skarżący w swoim piśmie z 14 lutego 2013 r., poinformował, że brakujący okres rachunku bankowego za grudzień 2012 r. jest tożsamy z nadesłanymi rachunkami. Nie wyjaśnił przy tym z którym konkretnie rachunkiem jest tożsamy, a nadesłane wyciągi różnią się pomiędzy sobą właśnie wyżej wskazaną kwotą wynagrodzenia 817,70 zł. Skarżący nie ma żadnych środków pieniężnych na swoich rachunkach bankowych. Referendarz ustalił zatem, iż średni łączny dochód członków rodziny skarżącego, z ostatnich dwóch miesięcy przed złożeniem wniosku o prawo pomocy, brany pod uwagę przy rozpoznawaniu tego wniosku, kształtuje się miesięcznie na poziomie 2140,42 zł. Składają się na niego: średni miesięczny dochód skarżącego wynoszący 207,51 zł (kwota rocznego dochodu za 2012 r. - 2490,16 zł podzielona przez 12 m-cy), emerytura matki 1115,21 zł, wynagrodzenie matki 817,70 zł. Jak już wspomniano skarżący nie wyjaśnił kwestii, czy osiągnięte przez matkę wynagrodzenie stanowi stały element dochodu, czy było to wynagrodzenie jednorazowe, ale fakt jego wykazania, spowodował ujęcie go do dochodu rodziny. Na osobę w gospodarstwie domowym skarżącego przypada zatem średni miesięczny dochód 1070 zł. Niezbędne udokumentowane wydatki tego gospodarstwa wynoszą miesięcznie średnio 495,16 zł, składają się na nie czynsz 230,16 zł, prąd 100 zł, średni koszt ogrzewania 165 zł. Nie wliczono do nich opłaty 35,70 zł za telewizję kablową, nie jest ona bowiem w ocenie referendarza sądowego wydatkiem życiowo niezbędnym. Po odjęciu tych wydatków od dochodu rodziny skarżącego, na jedną osobę w gospodarstwie domowym pozostaje kwota dochodu 822,42 zł. Biorąc pod uwagę wysokość cen żywności, odzieży czy środków czystości, należy stwierdzić, że przy takim dochodzie poniesienie dodatkowych wydatków poza niezbędnymi na życie, może spowodować u skarżącego i jego matki uszczerbek ich utrzymania koniecznego. W tej sytuacji, ponieważ referendarz sądowy uznał, że nawet osiągnięcie przez matkę skarżącego dodatkowego wynagrodzenia, nie zmienia w sposób zasadniczy ich sytuacji materialnej i nie czynił dalszych ustaleń co do stałości tego wynagrodzenia. Mając zatem na uwadze dochód rodziny skarżącego i brak majątku, który mógłby stanowić dla nich dodatkowe źródło dochodu lub świadczył o istnieniu dodatkowych możliwości zarobkowych skarżącego, postanowiono zwolnić go z kosztów sądowych w całości. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1, pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.