II SA/Op 430/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie stopnia niepełnosprawności na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia 1) umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić skarżącemu adwokata. W dniu 14 stycznia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił skargę S. D., wniesioną na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu z dnia [...], nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...], nr [...]. W tym samym dniu wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie skarżący wskazał na złą sytuację życiową, która wynika z pogarszającego się stanu zdrowia skarżącego, a także braku zatrudnienia i nie uzyskiwania przez niego dochodu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, a jedynym dochodem tego gospodarstwa jest emerytura matki w wysokości ok. 1000 zł miesięcznie. Rodzina posiada także mieszkanie o powierzchni 62 m². Skarżący nie wykazał innych składników majątkowych, ani innych dochodów uzyskiwanych przez członków jego gospodarstwa domowego. Wezwany do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i przedłożenia stosownych dokumentów, skarżący doręczył Sądowi: opinię z Ośrodka Pomocy Społecznej w G., datowaną na dzień 21 stycznia 2010r.; zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w G. z dnia 20 stycznia 2010r.; wyciąg bankowy za okres od dnia 20 listopada 2009r. do dnia 21 grudnia 2009r.; rachunki za opłaty mieszkaniowe w łącznej wysokości ok. 150 zł miesięcznie; kserokopię skierowania na badania lekarskie. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." referendarz sądowy zważył, co następuje: Przepis art. 199 P.p.s.a. określa zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej są dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd, w ramach instytucji prawa pomocy na podstawie art. 245 §1 P.p.s.a. Zwolnienia ustawowe zostały katalogowo wymienione w art. 239 P.p.s.a., a wśród spraw, co do których stosuje się zwolnienia znalazły się sprawy z zakresu niepełnosprawności. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. S. D. skarżąc postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Opolu w sprawie niepełnosprawności został zatem, z mocy samej ustawy P.p.s.a., na podstawie przywołanego wyżej art. 239 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec tego orzekanie Sądu w tym zakresie staje się zbędne, a postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 P.p.s.a., postępowanie sądowe w przedmiocie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych podlegało umorzeniu. Oprócz ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych określonej grupy podmiotów i spraw, ustawodawca przewidział także na gruncie P.p.s.a, o czym była mowa na wstępie, instytucję prawa pomocy, która stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa, zawartych w art. 246 P.p.s.a. Pomimo tego, że wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata), jego wniosek należało potraktować i rozpoznać, jako wniosek złożony w zakresie częściowym obejmujący ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wobec ustawowego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Stosownie zatem do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. W ocenie referendarza sądowego, przewidziana przesłanka przyznania prawa pomocy, w przypadku S. D. została spełniona. Referendarz oparł swój pogląd w sprawie na podstawie przedstawionego oświadczenia skarżącego, zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także materiału dowodowego zebranego w wyniku postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego na podstawie art. 255 P.p.s.a. Przedstawione przez skarżącego dokumenty, a w szczególności opinia wydana przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o sytuacji bytowej rodziny skarżącego, a także zaświadczenie o posiadaniu przez niego statutu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, są podstawą do oceny sytuacji materialnej i stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumenty źródłowe, które potwierdzają przedstawione przez wnioskodawcę dane na temat jego dochodów i stanu rodzinnego. Stąd referendarz zważył, że dochód uzyskiwany przez rodzinę skarżącego w wysokości 1000 zł miesięcznie na dwie osoby, jest niewystarczający na pokrycie kosztów wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika. Również sytuacja majątkowa rodziny nie daje podstaw do wygenerowania środków na ten cel. Z powyższych względów za zasadne należało przyjąć stanowisko, iż skarżącemu należy udzielić prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie mu adwokata z urzędu, na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., co orzeczono w sentencji postanowienia.