II SA/Op 431/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne i lekarskie 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne, oraz Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja z dnia [...], Nr [...], Opolskiego Wojewódzkiego Komendanta Policji w Opolu, który działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. z 2005r., Nr 69, poz. 622) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] w sprawie skierowania R. H. na badania psychologiczne i lekarskie. Wniesienie skargi poprzedziło następujące postępowanie przed organami administracji publicznej: W dniu 5 września 2009r. R. H. kierując samochodem o nr rej. [...], w miejscowości R., wykonując manewr skrętu w lewo, wymusił pierwszeństwo przyjazdu i doprowadził do zderzenia z samochodem osobowym [...], kierowanym przez A. R. R. H. po zdarzeniu oddalił się z miejsca kolizji i udał się do budynku mieszkalnego oznaczonego numerem [...]. Badanie R.H. na zawartość alkoholu we krwi wykazało 0,85 mg/l. W trakcie badania sprawca kolizji oświadczył, że spożył 0,5l piwa po zaistniałym zdarzeniu. Komendant Powiatowy Policji w O., działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) decyzją z dnia [...], Nr [...], skierował R. H. na badania psychologiczne. Jako przyczynę takiej decyzji wskazał kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po spożyciu środka działającego podobnie jak alkohol. W tym samym dniu Komendant Powiatowy Policji w O., działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), decyzją Nr [...] skierował R. H. na badania lekarskie, podając jako przyczynę także kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po spożyciu środka działającego podobnie jak alkohol. Odwołanie od zapadłych decyzji złożył R. H., żądając ich uchylenia. W uzasadnieniu podniósł, że organ bez żadnego postępowania uznał, że kierował pojazdem w stanie po spożyciu alkoholu. Okoliczność ta nie została potwierdzona ani wyrokiem sądu, ani też nie przedstawiono mu w tym względzie żadnych zarzutów. Odwołujący przyznał jednocześnie, że w chwili badania był w stanie po spożyciu alkoholu, lecz wtedy był już w domu i nie kierował samochodem. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Opolski Wojewódzki Komendant Policji w Opolu utrzymał w mocy decyzje Komendanta Powiatowego Policji w O. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 5 września 2009r. w miejscowości R., R. H. kierując samochodem marki [...] o nr rej. [...], wjeżdżając na teren posesji nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu samochodowi [...], czym doprowadził do zderzenia w/w pojazdów. Po kolizji R. H. oddalił się z miejsca kolizji do posesji o numerze [...]. Przybyli na miejsce zdarzenia policjanci udali się na teren posesji nr [...], gdzie zastali R. H., od którego wyczuwalny był zapach alkoholu. W związku z powyższym został on poddany badaniu alkometrem oraz badaniu krwi. Dwukrotne badanie alkometrem wykazało 0,85 mg/l oraz 0,70 mg/l. Te okoliczności stanowiły podstawę do wydania decyzji o skierowaniu odwołującego na badania psychologiczne i lekarskie. Wskazując na powyższe ustalenia oraz przytaczając brzmienie przepisów art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym i § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy organ odwoławczy uznał, że decyzja Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] w sprawie skierowania R. H. na badania psychologiczne i lekarskie jest prawidłowa. Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się R. H. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że zapadłe decyzje naruszają w sposób rażący prawo, a to fundamentalną zasadę domniemania niewinności. Skarżący zaprzeczył, ponownie aby kierował samochodem po spożyciu alkoholu i wskazywał, że takie stanowisko prezentuje także w sprawie karnej. Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi argumentując, że obowiązujące przepisy prawa nie pozostawiają organowi Policji swobody w zakresie zastosowania bądź nie środka w postaci skierowania na badania lekarskie i psychologiczne w sytuacji, gdy ujawniony zostanie czyn związany z prowadzeniem pojazdu pod wpływem alkoholu. Stąd też organy Policji zastosowały się do nakazu wynikającego z przepisu prawa i skierowały skarżącego na badania. Pismem z dnia 14 grudnia 2009r. skarżący zawiadomił sąd, że prowadzone przeciwko niemu dochodzenie o czyn z art. 178a § 1 k.k. zostało umorzone. Poinformował także, że dokonano zwrócenia zatrzymanego mu prawa jazdy. Do przedmiotowego pisma skarżący dołączył kserokopie postanowień. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej P.p.s.a.). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Komendanta Policji w Opolu z dnia [...], który utrzymał w mocy obie decyzje Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne oraz lekarskie. Przeprowadzona przez sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie odpowiada ona przepisom prawa. Na wstępie zauważyć należy, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przenosi na organ odwoławczy obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę merytorycznie w jej całokształcie w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie wydania ostatecznej decyzji. Obowiązek taki wynika z art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 200r., Nr 98, poz.1071 ze zm), zwanej dalej K.p.a. Przeniesienie na organ odwoławczy obowiązku ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy oznacza, że organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie dokonać oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, w tym oceny kompletności przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, a także oceny prawidłowości bądź nie podciągnięcia ustalonego stanu faktycznego pod przepis prawny, który stanowi podstawę materialnoprawną procedowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie dokonał właściwej analizy ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego oraz przedwcześnie uznał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie normy wynikającej z przepisu art. 122 ust. 1 pkt 3 oraz art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Zgodnie zaś z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Użyte, zatem przez ustawodawcę sformułowanie "kierował pojazdem", jak i "kierujący pojazdem silnikowym" oznacza osobę, która jest uczestnikiem ruchu drogowego prowadząc pojazd silnikowy, a więc jest kierowcą takiego pojazdu, przy użyciu którego osobiście wykonuje czynność kierowania, czyli manewry (ruchy) drogowe. Skierowanie, zatem kierującego pojazdem silnikowym na badania lekarskie bądź psychologiczne na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b lub 124 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy nastąpić może jedynie wówczas, gdy organ kontroli ruchu drogowego, to jest komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji, ustali w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający wątpliwości, w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, że stan faktyczny występujący w konkretnej sprawie pozwala na zastosowanie normy prawnej zawartej w w/w przepisach. Zastosowany proces dedukcyjny winien polegać na porównaniu czy ustalony (konkretny, empiryczny) stan faktyczny jest identyczny z abstrakcyjnym stanem faktycznym zawartym w hipotezie normy prawnej stanowiącej podstawę procedowania w sprawie. Skierowanie kierującego pojazdem silnikowym na badania lekarskie bądź psychologiczne na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b lub art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 104 K.p.a.). Decyzje te podlegają kontroli sądu administracyjnego z mocy art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2008r., sygn. akt I OSK 197/07; LEX nr 505375), a zatem do postępowania administracyjnego w tym zakresie mają zastosowanie reguły wynikające z przepisów postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, w związku z tym, że w toku postępowania administracyjnego na organie administracji publicznej stosownie do art. 7 i art. 77 §1 K.p.a. ciąży obowiązek pojęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to, zatem, iż to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania ma obowiązek podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto to organ właśnie administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem, a nie strona postępowania, obowiązany jest, zgodnie z art. 77 K.p.a., w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Warszawie z 09.04.2004r., sygn. akt II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23.04. 2002r., sygn. akt I SA 274/02; wyrok NSA z 01.04.2002r., sygn. akt V SA 115/01). Pod pojęciem materiał dowodowy rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił, czy też nie w rozpoznawanej sprawie. W przedmiotowej sprawie wymóg ten dotyczył przede wszystkim ustalenia, czy skarżący prowadził samochód osobowy w stanie po spożyciu alkoholu, a tym samym czy swoim zachowaniem wyczerpał dyspozycję art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz art. 124 ust. 1 pkt 4 ustawy. Tylko, bowiem zaistnienie sytuacji określonej w przepisie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz art. 124 ust. 1 pkt 4 ustawy stanowi przesłankę pozwalającą komendantowi policji na skierowanie kierującego pojazdem na badania lekarskie lub psychologiczne. Podstawą takiego skierowania na badania lekarskie jest kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości (powyżej 0,5‰ alkoholu we krwi) lub po użyciu środka odurzającego (dotyczy to także stanu pod wpływem środka odurzającego). W przedmiotowej sprawie brak jest takich ustaleń. Ani organ I instancji, ani też organ odwoławczy nie ustalił, czy skarżący kierował samochodem będąc pod wpływem alkoholu, czy też alkohol ten spożył, jak cały czas twierdzi, już po zaistnieniu kolizji. Uznanie zaś przez organy, że skarżący kierował w chwili kolizji samochodem w stanie po spożyciu alkoholu nie jest poparte żadnymi dowodami. Niepełność ustaleń stanu faktycznego powoduje, że niemożliwym jest uznanie, że zapadłe decyzje odpowiadają kryterium legalności. Przy tym materiale dowodowym, którym dysponowały organy obu instancji przedwcześnie uznano, że skarżący kierował pojazdem silnikowym, będąc pod wpływem alkoholu, a zatem, że ustalony stan faktyczny odpowiadał normie zawartej w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a orzeczono jak w sentencji. Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z rozważań sądu i sprowadzają się do przeprowadzenia przez organ postępowania zmierzającego do ustalenia, czy skarżący w rzeczywistości w dniu 5 września 2009r. kierował samochodem w stanie po spożyciu alkoholu.