II SA/Op 431/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku przedstawiciela ustawowego skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 października 2017 r. w sprawie ze skargi K. K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego – M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Skarżąca K. K. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego – M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego. Wyrokiem wydanym na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę. Pismem złożonym w dniu 26 października 2017 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając prośbę podała, że z uwagi na trudną sytuację zdrowotną, po przebytym wypadku przy pracy oraz ostatnim leczeniu kanałowym zęba, nie była w stanie zająć się bieżącymi sprawami. Na zarządzenie Sędziego sprawozdawcy z dnia 30 października 2017 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków wniosku poprzez: - wskazanie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, - uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017r. poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w tym poprzez przedłożenie dokumentów w postaci np. zaświadczeń lekarskich, kart leczenia szpitalnego itp., potwierdzających fakty przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu, a w szczególności tych dokumentów, które wskazują na brak winy w uchybieniu terminu. Powyższe wezwanie M. K. otrzymała w dniu 7 listopada 2017 r. (por. k-19 akt sądowych) i odniosła się do niego w piśmie z dnia 9 listopada 2017 r. wskazując, że w załączeniu przedstawia "dokumentację prawno-medyczną, zaświadczenie lekarskie oświadczenie, potwierdzające na brak winy w uchybieniu terminu". Stwierdziła, że skutki, jakie ponosi po przebytym wypadku nie zawsze pozwalają jej na uczestniczenie w życiu społecznym i wykonywanie swoich obowiązków, jak ma to miejsce u zdrowego człowieka. Do akt sprawy wnioskodawczyni dołączyła opinię prawno-medyczną z dnia 14 sierpnia 2011 r. sporządzoną na zlecenie Sądu Okręgowego w sprawie przeciw KRUS o rentę, z której wynika, że skarżąca doznała [...]. W opinii tej przywołano oceny stanu zdrowia dokonane przez lekarzy różnych specjalności, takich jak: [...], [...], [...] i oceny w zakresie rodzaju doznanych skutków urazu, w tym stwierdzające [...], oraz [...]. We wnioskach opinii biegły sądowy stwierdził, że wnioskodawczyni nie jest zdolna do pracy, gdyż każdy ruch [...]. Wnioskodawczyni przesłała także zaświadczenie z dnia 11 października 2017 r. od lekarza stomatologa z którego wynika, że w dniu 10 sierpnia 2017 r. zgłosiła się z bólem "zęba [...] ([...]). Leczenie trwało do 15 września 2017 r., od tego czasu u pacjentki wystąpił ból lewego oka oraz policzka, który utrzymywał się przez okres trzech tygodni" oraz oświadczenie opatrzone pieczątką A wskazujące, że M. K. uczęszczała na zabiegi fizjoterapii od 2 do 13 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności faktycznych wskazujących na brak winy osoby, która uchybiła terminowi (por. B. Adamiak [w:], B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 r., s. 132-133). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W odniesieniu do powyższego w pierwszej kolejności odnotować trzeba, że wnioskodawczyni nie podała czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, pomimo wezwania jej o to przez Sąd. Ponieważ z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, sąd zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2011 r., s. 290). Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do przesłanek pozytywnych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov. pl – dalej: CBOSA), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. B. Dauter, op. cit. s. 285). Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się np. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (postanowienie NSA z 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 54/01, CBOSA), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, dostępny LEX nr 37127), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być CBOSA). Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do sądu. Badając tę kwestię, sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W kontekście obowiązującego stanu prawnego oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać co najmniej brak dostatecznej dbałości o zabezpieczenie swych interesów, polegający na niestarannym prowadzeniu sprawy. Podniesione przez skarżącą okoliczności, nie wykluczały bowiem możliwości dokonania czynności procesowej osobiście przez stronę, bądź przy pomocy osób trzecich (np. znajomych, bliskich, bądź przez inną upoważnioną osobę). Wprawdzie skarżąca wskazała w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu, że jest po urazie, przedstawiła lekarską ocenę jego skutków dokonaną w 2011 r., zaświadczenie o leczeniu zęba i powiązanych z nim złym stanem zdrowia wywołanym bólem (leczenie od 10 do15 września 2017 r.) oraz poddanie się rehabilitacji od 2 do 13 października 2017 r., jako przesłankę uniemożliwiającą dochowanie jej ustawowego terminu. Nie uprawdopodobniła jednakże pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku, że właśnie w dniach od 13 października 2017 r. do dnia 20 października 2017 r. (czyli w terminie 7 dni do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku) była pozbawiona możliwości działania ze względu na zły stan zdrowia. Nadesłane opinie lekarskie i zaświadczenia wskazują niewątpliwie na to, że wnioskodawczyni nie jest osobą w pełni zdrową i miała problemy z zębem i zdrowiem, ale nie potwierdzają, iż w wyżej wskazanym okresie, otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie, spowodowały u niej niemożność podjęcia jakichkolwiek działań, w tym złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wręcz przeciwnie, z przesłanego przez wnioskodawczynię zaświadczenia stomatologa wynika, że skarżąca odczuwała dolegliwości bólowe w okresie trzech tygodni począwszy do 15 września 2017 r., a zatem trwały one do 6 października 2017 r., więc nie wiążą się czasowo z 7-dniowym terminem w jakim należało złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tj. od dnia 13 października do 20 października 2017 r. Również fakt uczęszczania na rehabilitację do 13 października 2017 r. nie świadczy, że wnioskodawczyni nie miała możliwości dokonania ww. czynności procesowej. Ponadto z nadesłanych opinii lekarskich, czy też z zaświadczenia stomatologa i oświadczenia z 13 października 2017 r. nie wynika, że w zakreślonym terminie do złożenia wniosku o uzasadnienie stan zdrowia wyłączał możliwość działania wnioskodawczyni. Zdaniem Sądu, tylko przedłożenie dokumentów potwierdzających, że w omawianym okresie, czyli w następnym dniu po dniu ogłoszenia sentencji wyroku do dnia upływu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, wnioskodawczyni była pozbawiona możliwości działania z powodu nasilenia się u niej objawów chorobowych, czy innych problemów ze zdrowiem, mogłoby uprawdopodobnić jej brak winy w uchybieniu terminu. W związku z tym, że wnioskodawczyni takich dokumentów nie przedłożyła, nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie jej wniosku, ponieważ nie ma podstaw do uznania, że uchybienie terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Takie stanowisko Sądu jest zbieżne z celnym poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ 551/11 (LEX nr 966189), wedle którego "wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione." Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FZ 525/11 (LEX nr 965083), w którym stwierdzono, iż "1. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. 2. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą". Skoro, jak wykazano powyżej, wnioskodawczyni nie przedłożyła dowodów stwierdzających niemożność jej działania z powodu chorób i złego stanu zdrowia, tym samym nie uprawdopodobniła wystąpienia okoliczności wskazujących na brak zawinienia w uchybieniu terminu, to nie było możliwe przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na piśmie. Wobec powyższego, działając na zasadzie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł o odmowie przywrócenia terminu, jak w sentencji.