II SA/Op 432/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 1 lipca 2011r., nr [...] w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu budowlanego na skutek wniosku S. W. o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. ustanowić S. W. radcę prawnego, 2. w pozostałym zakresie, odmówić przyznania prawa pomocy. Działająca w imieniu S. W. – H. K., a także K. K., J. K., K. K. i W. K., określający się jako Wspólnota Mieszkaniowa, [...] w [...], wnieśli pismem z dnia 25 lipca 2011r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 1 lipca 2011r., nr [...]. Zaskarżony akt został wydany w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej części wyburzonego, murowanego komina, zlokalizowanego w budynku przy ulicy [...] w [...]. W wyniku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez tut. Sąd, podane wyżej osoby oświadczyły, że w budynku położonym w [...], przy ulicy [...] znajduje się pięć lokali mieszkalnych, a zatem właściciele budynku stanowią tzw. "małą" wspólnotę mieszkaniową. Ponadto podali, że z uwagi na okoliczność nie podejmowania przez nich uchwał w sprawie sposobu sprawowania zarządu wspólną nieruchomością, ani nie wybierania osoby upoważnionej do reprezentowania całej wspólnoty mieszkaniowej, zastosowanie w sprawie mają przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego. Pismem z dnia 2 listopada 2011r. S. W. wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, załączając do akt sprawy wypełniony formularz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, stosowany w postępowaniu cywilnym. Pismem z dnia 14 listopada 2011r. referendarz sądowy wezwał S. W. do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, stosowanym z postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto, zobowiązał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej. Wezwanie powyższe doręczono w dniu 18 listopada 2011r. (k-122 akt sądowych), o czym świadczy adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, a w dniu 24 listopada 2011r. (data stempla pocztowego) nadany został wypełniony formularz wniosku oraz kserokopie faktur, dowodów wpłat, rachunków z tytułu utrzymania mieszkania i dowodu potwierdzającego uzyskiwany dochód. S. W. w doręczonym formularzu wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a uzasadniając wniosek wskazał na złą sytuację materialną, w jakiej się znajduje. Podał, że jedynym źródłem dochodu jego jednoosobowego gospodarstwa domowego jest renta inwalidzka w wysokości 1.105,15 zł netto miesięcznie, przedstawił także specyfikację miesięcznych wydatków. Dodał, że jest osobą niepełnosprawną i schorowaną, stąd zmuszony jest korzystać z usług osoby trzeciej przy codziennych czynnościach (np. sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, itp.), za które to czynności comiesięcznie ponosi 100 zł. W oświadczeniu o stanie majątkowym wnioskodawca wykazał mieszkanie o powierzchni 34,30 m²; nie wykazał natomiast innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych. Oświadczył także, że nie posiada rachunków bankowych. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", zważono, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie m.in. tylko od opłat sądowych w całości lub części, bądź tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa. Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu S. W. zastosował się w wyznaczonym przez referendarza terminie, do wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku, stąd należało uznać, iż spełnił wymóg formalny zawarty w art. 252 § 2 P.p.s.a., tj. złożył wniosek na urzędowym formularzu i wypełnił go, według pouczenia zawartego w formularzu wniosku. Do rozstrzygnięcia pozostała zatem kwestia czy wnioskodawca spełnia przesłanki materialne, warunkujące zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (o co wnosił), stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., czy też należy przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem prawa, przyznanie pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Kosztami "koniecznego utrzymania" w rozumieniu przywołanego przepisu są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Do tych ostatnich należą przede wszystkim koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2009r., sygn. akt II OZ 127/09, zamieszczone w programie komputerowym LEX, pod numerem 565704). Ustalenia kosztów niezbędnego utrzymania Sąd dokonuje natomiast na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń, zarówno w urzędowym formularzu wniosku, jak również w toku postępowania wyjaśniającego, prowadzonego w trybie art. 255 P.p.s.a. W niniejszym postępowaniu, wskazane przez wnioskodawcę koszty niezbędnego utrzymania jego gospodarstwa domowego kształtują się na poziomie ok. 670 zł miesięcznie. Do kosztów tych należą wydatki mieszkaniowe (ok. 330 zł), na zakup lekarstw (100 zł), utrzymanie samochodu marki Fiat 900 Cinquecento rocznik 1994 (ok. 120 zł), opłata za pomoc przy niezbędnych czynnościach życia codziennego (np. sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, itp. - 100 zł), polisa ubezpieczeniowa (ok. 20 zł). Ponadto wnioskodawca ponosi koszty z tytułu zaciągniętego kredytu konsumenckiego w wysokości 109,10 zł miesięcznie. Dochód miesięczny S. W. wykazał natomiast na kwotę 1.105,15 zł netto miesięcznie. Po uwzględnieniu powyższych okoliczności, orzekający nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z zakresem wniosku. W pierwszej kolejności podnieść trzeba, że charakter uzyskiwanego przez skarżącego dochodu (renta inwalidzka) wskazuje, że jest to źródło stałe i comiesięczne, gwarantujące mu zabezpieczenie finansowe niezbędnych potrzeb życiowych. Instytucja prawa pomocy w zakresie całkowitym natomiast, jako instytucja o wyjątkowym charakterze, jest stosowana w sytuacji osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004r., sygn. akt GZ 123/04, zamieszczone w programie komputerowym LEX, pod numerem 950728). Z przedstawionej specyfikacji wynika natomiast, że uzyskiwana renta pokrywa niezbędne koszty utrzymania wnioskodawcy, a w rezerwie pozostaje także dodatkowa kwota na poniesienie innych wydatków. Podkreślić należy, że referendarz nie zaliczył do niezbędnych kosztów utrzymania raty za spłatę kredytu w wysokości ok. 110 zł. Z oświadczenia S. W. wynika bowiem, że zaciągnięte zobowiązanie ma charakter kredytu konsumenckiego, a co do zasady sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a spłata zobowiązań z tytułu tychże kredytów nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez skarżącego kredyty świadczą bowiem o jego zdolnościach płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005r., sygn. akt II GZ 56/05, nieopubl.). Ponadto podnieść należy, że wysokość opłat sądowych wymaganych w niniejszym postępowaniu należy do jednych z najniższych przed sądami administracyjnymi. Wpis od skargi jaki w sprawie należy ponieść, wynosi bowiem 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Następnie - w przypadku dalszego procedowania, strona skarżąca zobowiązany jest ponieść opłatę kancelaryjną za sporządzenie odpisu zapadłego w sprawie orzeczenia wraz z uzasadnieniem - 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł (§ 3 w/w rozporządzenia dotyczącego zasad pobierania wpisu). W ocenie referendarza sądowego, nie bez znaczenia dla sprawy jest także udział w postępowaniu sądowym pozostałych mieszkańców budynku przy [...] w [...], którzy zobowiązani są solidarnie z wnioskodawcą do partycypowania w kosztach procesu. Reasumując powyższe, referendarz sądowy biorąc pod uwagę stan materialny, rodzinny i zdrowotny strony uznał, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wybranie takiej formy pomocy podyktowane było wysokościami stawek wynagrodzenia jakich żądają pełnomocnicy z wyboru, które to stawki częstokroć przewyższają wynagrodzenie pełnomocników ustanowionych z urzędu. Opłacenie zatem przez S. W. profesjonalnego pełnomocnika, którego udział w postępowaniu może okazać się konieczny - wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawcy, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym - według art. 245 § 3 P.p.s.a. - m.in. ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.