II SA/Op 432/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. K., zwanego dalej także skarżącym, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, zwanego dalej organem odwoławczym lub Kolegium, z dnia 16 czerwca 2021 r., nr [...], utrzymująca w mocy, wydaną z upoważnienia Burmistrza Grodkowa, decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie, zwanego dalej organem pierwszej instancji, z dnia 22 marca 2021 r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko za okres od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzał następujący stan faktyczny. Pismem z dnia 11 lutego 2021 r. skarżący zwrócił się w imieniu małoletniego syna J. F. K. do organu pierwszej instancji o "wypłacenie zaległych pieniędzy za okres, w którym przebywał od momentu poczęcia w łonie matki do jego narodzin", tj. za dziewięć miesięcy w wysokości 4500 zł, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt K1/20. W uzasadnieniu stwierdził, że skoro Trybunał Konstytucyjny uznał, iż byt człowieka rozpoczyna się z chwilą poczęcia, a świadczenie wychowawcze przysługuje do osiągnięcia przez dziecko osiemnastego roku życia, to wnosi o wyrównanie świadczenia. Organ pierwszej instancji opisaną wyżej decyzją odmówił przyznania świadczenia wychowawczego za wskazany we wniosku okres. W uzasadnieniu wskazał, że prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest nie wcześniej niż od dnia urodzenia się dziecka, a wyrok TK nie odnosi się do przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W odwołaniu od tej decyzji skarżący ponowił wniosek o wypłatę świadczenia wychowawczego za okres od grudnia 2017 r. do sierpnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 16 czerwca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano i omówiono przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", regulujące prawo do świadczenia wychowawczego. Kolegium zwróciło także uwagę, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt K1/20, stwierdza niezgodność art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78 ze zm.) z art. 38 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W żaden sposób nie odnosi się zatem do przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W skardze (zatytułowanej "Zażalenie") wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący stwierdził, że decyzje organów obu instancji są krzywdzące dla jego małoletniego syna. Podtrzymał twierdzenie, że na podstawie wyroku TK z dnia 22 października 2020 r. "należy się wypłacenie zaległych pieniędzy za okres, w którym [syn – dopisek Sądu] przebywał od momentu poczęcia w łonie matki do jego urodzenia – co odpowiada dziewięciu miesiącom, czyli chodzi o wyrównanie świadczenia w wysokości 4500 złotych". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W opisanych przypadkach sąd uchyla decyzję lub postanowienie. Natomiast stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2-3 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a. Sposób rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny regulują dwa przepisy: art. 134 oraz art. 135 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co istotne, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki (w odniesieniu do decyzji sankcję wzruszalności lub sankcję nieważności) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nadal zwanej "ustawą", prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego. Przy czym prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej. Dodatkowo art. 18 ust. 2a ustawy przewiduje, że jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, prawo to ustala się od miesiąca odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka do końca okresu, o którym mowa w ust. 1. W przypadku złożenia wniosku po tym terminie, prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1. Z powołanej regulacji prawnej wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż prawo do świadczenia wychowawczego może zostać przyznane najwcześniej od dnia urodzenia się dziecka pod warunkiem, że w ciągu trzech miesięcy od miesiąca, w którym dziecko się urodziło wpłynął do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wniosek o przyznanie tego świadczenia wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Poza wskazaną sytuacją regulacja prawna nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia wychowawczego wcześniej niż od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego przyznanie wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Ustawodawca nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia wychowawczego za okres przed urodzeniem dziecka (od momentu jego poczęcia). Dopiero urodzenie dziecka jako zdarzenie faktyczne i prawne otwiera uprawnionym podmiotom możliwość ubiegania się o przyznanie przedmiotowego świadczenia najwcześniej od miesiąca, w którym to zdarzenie nastąpiło. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny sprawy, prawidłowo zastosowały do niego normy prawa materialnego z pełnym poszanowaniem reguł procesowych. Mając na względzie powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.