II SA/Op 443/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wykupu gruntów postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pismem datowanym na dzień 5 sierpnia 2007 r., S. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...], nr [...] o zwrocie S. O. jego podania o rekompensatę za błędne decyzje w związku z tym, że organem właściwym do orzekania w tej sprawie jest sąd powszechny. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II, pismem z dnia 25 października 2007 r., skarżący powiadomiony został o wyznaczeniu rozprawy na dzień 13 grudnia 2007 r. Wraz z zawiadomieniem skarżący został też pouczony o czynnościach procesowych, w tym o czynnościach i terminach związanych z wniesieniem środka zaskarżenia. Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2007 r. zobowiązując pełnomocnika organu do uzupełnienia akt administracyjnych w terminie 14 dni, Sąd postanowił o odroczeniu rozprawy z terminem na piśmie. Na skutek wniosku skarżącego, postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2008 r., S. O. zwolniony został od kosztów sądowych. Następnie, pismem z dnia 14 maja 2008 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II wydanego w dniu 12 maja 2008 r., S. O. powiadomiony został o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 24 czerwca 2008 r. Zawiadomienie wraz z pouczeniem o czynnościach procesowych, w tym o czynnościach i terminach związanych z wniesieniem środka zaskarżenia doręczone zostało skarżącemu w dniu 19 maja 2008 r. Po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, na której stawił się S. O., wyrokiem z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 433/07, Sąd oddali skargę. W piśmie z dnia 7 lipca 2008 r. S. O. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wnosząc jednocześnie o sporządzenie uzasadnienia i doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu skarżący podniósł, iż podczas rozprawy na której zapadł wyrok oddalający skargę nie został pouczony o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku w terminie 7 – dniowym wraz z uzasadnieniem, a jedynie pouczono go o terminie 30 – dniowym. Wskazał też, że o konieczności złożenia takiego wniosku dowiedział się dopiero w dniu dzisiejszym po rozmowie z adwokatem. Zaznaczył przy tym, że wcześniej nie był w stanie nic zrobić, ponieważ mając 71 lat choruje i jest pod ciągłą kontrolą kardiologiczną. W okresie w którym winien był złożyć wniosek dotknęły go ponadto kłopoty spowodowane wylewem żony, która jeszcze w dniu rozprawy przebywała w szpitalu. Jako potwierdzenie tej okoliczności, skarżący załączył do wniosku kartę wypisu ze szpitala swojej żony, z której wynika iż podlegała ona hospitalizacji w okresie od dnia 19 czerwca 2008 r. do dnia 24 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 141 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Jednakże w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Stosownie do art. 141 § 2 P.p.s.a wniosek złożony po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku oddalającego skargę uznać zatem należy za złożony z uchybieniem terminu, co skutkuje odmową sporządzenia uzasadnienia. Na mocy art. 86 P.p.s.a. Sąd może jednak przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Jak stanowi bowiem przepis art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym do sądu w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi ( § 1 ), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu ( § 2 ). Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać także czynności, której nie dokonała w terminie ( § 4 ). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 ustawy oraz stwierdzenie przez Sąd, iż podmiot składający wniosek uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Konieczność uprawdopodobnienia braku winy oznacza, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją, iż – mimo swej staranności – nie mogła, z uwagi na niezależną od niej przeszkodę, dokonać w terminie określonej czynności. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić natomiast wtedy: " gdy dokonanie czynności w ogóle ( w sensie obiektywnym ), było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy’’ (patrz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). W niniejszej sprawie wyrok oddalający skargę został ogłoszony na rozprawie w dniu 24 czerwca 2008 r., a zatem termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął z dniem 1 lipca 2008 r. Oceniając okoliczności rozpatrywanej sprawy nie sposób jednak dopatrzyć się we wniosku S. O. obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podnoszony przez skarżącego jaka główna przyczyna uchybienia terminowi – brak pouczenia skarżącego przez Sąd na rozprawie o konieczności zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia orzeczenia i wynikający z tego faktu brak wiedzy skarżącego, co do konieczności podjęcia tej czynności w 7 – dniowym terminie, w świetle okoliczności faktycznych sprawy w żaden sposób nie może stanowić o braku winy skarżącego. Z protokołu rozprawy jednoznacznie wynika, iż po ogłoszeniu wyroku przewodniczący pouczył stronę, występującą bez adwokata, tj. obecnego na rozprawie S. O. między innymi o tym, że uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, przy czym podlega on opłacie kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Niezgłoszenie wniosku w terminie powoduje natomiast utratę prawa wniesienia skargi kasacyjnej. Pouczenie dotyczące terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku zamieszczone został również w doręczonych skarżącemu zawiadomieniach o rozprawach. Wobec dokonania pouczenia przez Sąd, brak wiedzy co do terminu złożenia wniosku, nie stanowi tym samym okoliczności uzasadniającej braku winy strony w uchybieniu terminowi. Okoliczności takiej nie stanowi również podnoszony przez skarżącego jego zły stan zdrowia i związana z nim konieczność podlegania ciągłej kontroli kardiologicznej. W ocenie Sądu charakter wskazanego przez skarżącego schorzenia, nie daje podstaw do przypuszczenia, iż uniemożliwiły mu one podjęcie działań zmierzających do terminowego wystąpienia z wnioskiem. Nie wystąpiło ono bowiem (schorzenie) u skarżącego nagle, powodując niemożność podjęcia jakiegokolwiek działania zmierzającego do zapobieżenia uchybieniu terminowi. Sąd zważył także, że podnoszone przez skarżącego dolegliwości, nie stanowiły dla niego przeszkody w prowadzeniu swojej sprawy w postępowaniu administracyjnym i wcześniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, w którym w sposób terminowy prowadził korespondencję, a także dokonywał pozostałych czynności procesowych. W ocenie Sądu, fakty te nie świadczą, iż stan zdrowia skarżącego był na tyle zły, iż nie mógł on sporządzić i skutecznie wnieść wniosku w ustawowym terminie. Mając na uwadze stan zdrowia skarżącego oraz chorobę jego żony połączoną z koniecznością pobytu w szpitalu (do dnia wydania w niniejszej sprawie wyroku) w szczególności nie można uznać, iż okoliczności te nawet w sytuacji utrudnionego osobistego działania, wyłączały zapewnienie sobie przez skarżącego pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, zawarta w art. 86 § 1 P.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 713/04, LEX nr 302279 ). W szczególności skarżący mógł zatem np. zwrócić się o pomoc do osób trzecich, tj. bliskich, czy rodziny, zwłaszcza, że był prawidłowo pouczony o sposobie i terminie złożenia wniosku. Brak winy można bowiem przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź pożar itp." (patrz: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Sz 169/06, niepubl). Ponadto jak jest to już powszechnie uznane w kwestii oceny braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym " Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniony z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem" (patrz: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Sz/359/04). Reasumując, podniesione przez skarżącego okoliczności nie należą do uprawdopodabniających, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku nastąpiło bez jego winy. Z tych przyczyn Sąd, nie znajdując podstaw do zastosowania art. 86 § 1 P.p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.