II SA/Op 444/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 czerwca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pobytu w mieszkaniu chronionym na skutek wniosku pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie wyroku w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia: odmówić uzupełnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 czerwca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pobytu w mieszkaniu chronionym. Pełnomocnik skarżącego z urzędu, adwokat J. K.-K., złożyła na rozprawie wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego i oświadczyła, że koszty te nie zostały pokryte przez skarżącego ani w części, ani w całości. W dniu 4 lutego 2014 r. pełnomocnik z urzędu złożyła wniosek o uzupełnienie wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., poprzez zasądzenie na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej albo wydania odrębnego postanowienia dotyczącego zasądzenia powyższych kosztów. Następnie w dniu 5 marca 2014 r. pełnomocnik złożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie, z opinii tej nie wynikało, czy została ona doręczona stronie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o uzupełnienie wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz .U. z 2012 r., poz. 270, z poźn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., stanowi, że strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z urzędu, a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów, stosownie do art. 157 § 2 P.p.s.a., sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba, że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów. Wniosek pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., nie zasługuje na uwzględnienie. Uzupełnienie wyroku może mieć miejsce jedynie przypadkach określonych w art. 157 § 1 P.p.s.a, to jest w sytuacji, gdy sąd nie orzekał o całości skargi albo nie zamieścił w postanowieniu dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi strony wyznaczonemu z urzędu nie jest tego rodzaju orzeczeniem, które Sąd winien z urzędu zamieścić w orzeczeniu kończącym postępowanie. Żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zobowiązuje sądu do zawarcia rozstrzygnięcia w tym zakresie w wyroku oddalającym skargę. Według art. 250 P.p.s.a, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepis ten nie zobowiązuje sądu do zamieszczenia w orzeczeniu kończącym postępowanie dodatkowego orzeczenia w zakresie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. Wskazuje on jedynie według jakich zasad pełnomocnik z urzędu otrzymuje takie wynagrodzenie. Powyższe rozważania odnoszą się wyłącznie do wniosku pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie wyroku i nie oznaczają, że Sąd nie rozpozna złożonego na rozprawie wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. Jednak obecnie rozpoznanie tego wniosku jest przedwczesne z dwóch powodów. Po pierwsze zgodnie z podzielanym przez Sąd poglądem, wyrażonym w wyroku z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1412/04, dostępne Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres strony https://cbois.nsa.gov.pl/cbois, wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne. Oznacza to, że następuję ono po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia. Wniosek taki może rozpoznać odrębnym orzeczeniem referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). Orzeczenie kończące sprawę, czyli wyrok z dnia 23 stycznia 2014 r. oddalający skargę, doręczony stronie w dniu 24 lutego 2014 r. nie jest jeszcze prawomocne. Po drugie pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., należy się wynagrodzenie w zakresie ustalonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną faktycznie udzieloną. Takie stanowisko orzekającego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, przykładowo w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, publikowane ONSAiWSA 2005/5/93, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 156687 oraz w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1219/11, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 1213041, obydwa orzeczenia dostępne także na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl/cbois. Ponadto z orzeczeń tych wynika, że w przypadku, gdy pomoc prawna polega na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik powinien wykazać, że opinia nie tylko została sporządzona ale też i przekazana stronie. Powyżej zaprezentowane poglądy, zostały zaakceptowane także w piśmiennictwie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 250 P.p.s.a., LEX 2013, dostępne System Informacji Prawnej Lex), gdzie zwrócono uwagę, że ze względu na opłacanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu ze środków publicznych, sąd ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna faktycznie została udzielona. Wskazano, także w ślad za orzecznictwem (powołane już postanowienie NSA o sygn. akt OZ 720/04), że o ile w razie sporządzenia skargi kasacyjnej, fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z jej wniesienia, o tyle w wypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona stronie. Sporządzenie takiej opinii i przekazanie jej stronie powinien wykazać pełnomocnik ubiegający się o wynagrodzenie. Sąd może poprzestać na jego oświadczeniu. Może także jeżeli ma wątpliwości, uzyskać od strony potwierdzenie tego faktu. Natomiast przedstawienie pisemnej opinii przez pełnomocnika może okazać się niezbędne, gdyby strona zaprzeczała, że opinia została sporządzona i jej doręczona. Pełnomocnik z urzędu nie wskazał w opinii prawnej, że doręczył ją kuratorowi skarżącego, ani nie przesłał dowodu takiego dręczenia. Przed wydaniem postanowienia odnośnie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnikowi z urzędu, zachodzi zatem potrzeba uzyskania od niego dodatkowych wyjaśnień w tym względzie. W związku z powyższym na podstawie art. 157 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.