II SA/Op 448/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006r., sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. T. R. pismem z dnia 2 sierpnia 2005r. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego i celowego specjalnego na pokrycie kosztów spowodowanych długotrwałą chorobą, niepełnosprawnością, kosztami leczenia i zakupu leków, utrzymania mieszkania, kupna artykułów spożywczych, środków czystości i higieny osobistej oraz drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także innych wydatków i opłat. W złożonym wniosku skarżący wskazał, iż z otrzymywanego świadczenia rentowego w wysokości 425,54 zł nie jest w stanie ponieść nie tylko stałych kosztów takich jak: czynsz, energia elektryczna, gaz, koszty zakupu leków, które łącznie wynoszą 597,10zł, ale także zaciągniętego zobowiązania finansowego w rodzinie B. H., które wzrosło do kwoty 1702,96zł. Decyzją Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 8, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przyznano T. R. zasiłek celowy w wysokości 80zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w oparciu o wywiad środowiskowy oraz załączone dokumenty ustalono, że łączny dochód wnioskodawcy wynosi 461zł i stąd też kwalifikuje się on do otrzymania zasiłku celowego z pomocy społecznej. Jednakże szczupłość środków finansowych, jakimi dysponuje Ośrodek oraz wciąż wzrastająca liczba osób kwalifikujących się do pomocy nakłada na Ośrodek obowiązek takiego dysponowania środkami, aby zaspokoić potrzeby jak najszerszej grupy osób. Przyznana wysokość zasiłku nie wynika tylko z sytuacji materialnej osoby o niego wnioskującej, ale także z realnych możliwości Ośrodka. Uzasadniał dalej organ, iż w związku z powyższym zasiłek celowy w niższej wysokości przyznawany jest rodzinom i osobom, w których choćby jedna osoba otrzymuje stały dochód i jest niewielka różnica pomiędzy dochodem faktycznym, a kryterium dochodowym, a także w sytuacji, gdy osoba korzysta dodatkowo z innych form pomocy społecznej. Przeciętna wysokość zasiłków celowych dla osób samotnie gospodarujących wynosi 80zł, a zatem uwzględniając fakt, iż T. R. jest osobą niepełnosprawną, która korzysta nadto z prawa do posiłków oraz pobiera zasiłek okresowy w wysokości 35,46zł postanowiono przyznać zasiłek celowy w wysokości 80zł. Argumentował nadto organ, że dochód wnioskodawcy wynosi 461zł, a tym samym brak jest podstaw do przyznania zasiłku specjalnego celowego, gdyż przysługuje on rodzinie lub osobie, której dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a dochód T. R. nie przekracza kwoty 461zł. Odwołanie od tej decyzji złożył T. R. Podnosił w nim, iż w jego ocenie zapadła decyzja narusza prawo materialne, przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz narusza przepisy postępowania, gdzie uchybienie to ma istotny wpływ na wynik sprawy , a to na termin wypłacenia zasiłku celowego na pomoc w pokryciu kosztów w szczególnie uzasadnionym przypadku, jaki jest całkowicie udokumentowany. Odwołujący wskazywał, iż decyzja nie zawiera uzasadnienia przyczyn odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oraz okoliczności zwłoki w wypłaceniu przyznanego zasiłku celowego z przeszło miesięcznym opóźnieniem od daty wpływu wniosku o przyznanie zasiłku celowego i specjalnego celowego. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 7 pkt 2-15 oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej reguluje zasady przyznawania zasiłków celowych. Wskazał także organ, iż T. R. jest osobą samotnie gospodarującą, a jego dochód – renta z tytułu niezdolności do pracy oraz zasiłek okresowy - nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy i nie jest wyższy niż kwota 461zł, a tym samym spełnione zostały przesłanki uprawniające odwołującego do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. W ocenie SKO zasadnie przyjął organ I instancji, iż mając na uwadze środki jakimi dysponuje oraz liczbę osób kwalifikujących się do pomocy nie jest w stanie przyznać T. R. wyższego zasiłku celowego niż to uczynił. Zdaniem organu II instancji decyzja Ośrodka Pomocy Społecznej N. została w tym zakresie w sposób wyczerpujący uzasadniona i stąd też powyższe prowadziło do uznania, iż jest ona zgodna z prawem. Nadto zauważył organ, że T. R. korzysta także z innych form pomocy społecznej, a mianowicie z bezpłatnych posiłków, zasiłku okresowego w wysokości 35,46zł, zasiłków celowych i stąd też w tej sytuacji uznać należało, iż wielkość pomocy udzielonej wnioskodawcy przekroczyła średnią wysokość zasiłku wynoszącego 80zł. Zauważył także organ, iż w świetle brzmienia art. 41 w/w ustawy specjalny zasiłek celowy przysługuje w szczególnie uzasadnionych przypadkach w sytuacji, gdy dochód osoby lub rodziny przekracza kryterium dochodowe, którego to kryterium odwołujący nie przekracza. Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się T. R., który w złożonej skardze wnosił o jej zmianę, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało i ma istotny wpływ na wynik sprawy. W wywodach skargi dowodził skarżący, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję OPS-u w N. hołdując zasadzie, że winien się cieszyć z kwoty przyznanego mu zasiłku celowego, gdyż nie powinien go w istocie uzyskać, z uwagi na pobieranie zasiłku okresowego, korzystanie z prawa do posiłków oraz z prawa do usług opiekuńczych. Zdaniem skarżącego elity mają przyznawane zasiłki od 700zł do 1200zł miesięcznie, a on ma zadłużone mieszkanie w utrzymaniu którego pomagają mu obce osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga T. R. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 w/w ustawy). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Godzi się stwierdzić także, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Przedmiotem oceny jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia z dnia [...], Nr [...], którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję - Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...], Nr [...], o przyznaniu T. R. zasiłku celowy w wysokości 80zł. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa. Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), na co zwrócił uwagę organ II instancji, pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Mając, zatem na uwadze powyższe słusznie uznał organ, iż skarżący spełnia warunki do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej, gdyż jest osobą niepełnosprawną, długotrwale chorą i całkowicie niezdolną do pracy. Prawidłowo także ustaliły i uznały organy obu instancji, iż po stronie skarżącego wystąpiła także przesłanka, o której stanowi art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. Art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Dochód skarżącego wynosił 461zł i nie przekraczał tym samym ustawowo ustalonego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Skarżący wnosił o przyznanie mu świadczeń z pomocy społecznej na pokrycie kosztów związanych z długotrwałą chorobą i spowodowanymi tym kosztami leczenia, kosztów utrzymania mieszkania, zakupu środków czystości i higieny osobistej oraz innych wydatków i opłat. Z treści wniosku skarżącego wynikało, iż jego żądanie dotyczy zasiłku celowego, o którym stanowi art. 39 ustawy. Art. 39 ust. 1 ustawy przewiduje, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ustawodawca w ustępie 2 art. 39 wskazał przykładowo sytuacje, które mogą stanowić podstawę przyznania zasiłku celowego. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ dokonał, zatem właściwego zakwalifikowania wniosku skarżącego. Zarzuty skarżącego zawarte zarówno w odwołaniu, jak i w skardze w istocie dotyczą wysokości przyznanego mu zasiłku celowego. Zarzut ten nie jest zasadny. Prowadząc postępowanie o przyznanie skarżącemu zasiłku celowego organy administracji zebrały materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie tej sprawy. Dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów, a to okoliczności uzasadniającej przyznanie zasiłku celowego, nie jest dowolna, a organy w sposób szczegółowy wskazały, przedstawiając stosowną analitykę, jakie przyczyny legły u podstaw przyznania skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 80 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. dokonało powtórnej, wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób szczegółowy, odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 Kpa, przedstawiło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa, a przyznany skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 80 zł odpowiada celom i zadaniom pomocy społecznej. Wpływ na wysokość przyznanego zasiłku celowego skarżącemu miała szczupłość środków finansowych jakimi dysponował organ I instancji, liczba osób ubiegających się o przyznanie pomocy, jak również fakt, iż w rzeczywistości w okresie objętym wnioskiem skarżący korzysta z innych form pomocy społecznej. Godzi się wskazać w tym miejscu, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ustawa o pomocy społecznej nie określa granic minimalnych, ani maksymalnych wysokości przyznanego zasiłku celowego. Granice te wyznaczone są jedynie ogólnie w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy, który stanowi, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W świetle powyższego zatem, stwierdzić należy, iż decyzja o przyznaniu pomocy społecznej wydana na podstawie art. 39 w/w winna każdorazowo uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy, a to nie tylko przyczyny jakie skłoniły osobę ubiegającą się o przyznanie zasiłku celowego, ale także rozmiar będących w dyspozycji organów środków finansowych, ilość oraz potrzeby innych osób uprawnionych do świadczenia z pomocy społecznej. Akceptując w pełni pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 1993r. (sygn. akt. I SA 1340/93) należy stwierdzić, iż sam fakt spełnienia przez osobę ubiegającą się o świadczenie pieniężne z pomocy społecznej kryteriów ustawowych nie oznacza, że w każdym przypadku organ dysponujący środkami z pomocy społecznej obowiązany jest do zaspokojenia wszystkich, chociażby najbardziej uzasadnionych potrzeb osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy społecznej, bowiem poza zasiłkiem stałym na decyzję o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej i o zakresie tego świadczenia decydują i inne okoliczności, w tym i rozmiar środków finansowych, jakimi na ten cel dysponują organy oraz liczba osób uprawnionych do uzyskania pomocy. Odnosząc się do zarzutu skargi o nie rozważenie przez organy obu instancji żądania skarżącego związanego z specjalnym zasiłkiem celowym zauważyć należy, iż wnikliwa lektura uzasadnienia obu decyzji wskazuje na to, że takie rozważania zostały poczynione. Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. jak też i Ośrodek Pomocy Społecznej w N. wskazały, iż zasiłek specjalny celowy, w myśl art. 41 ustawy o pomocy społecznej przysługuje w szczególnie uzasadnionych przypadkach w sytuacji, gdy dochód osoby lub rodziny przekracza kryterium dochodowe. Dochód skarżącego ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy równa się kwocie 461zł., co oznacza, że jej nie przekracza, a tym samym brak jest podstaw prawnych do przyznania zasiłku celowego specjalnego. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.