II SA/Op 454/11
WyrokWSA w Opolu2011-12-06
Skład orzekający: Ewa Janowska, Krzysztof Bogusz, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu przyznającego płatność ONW może opierać się na pomiarach powierzchni działek rolnych dokonanych metodą PEG i kontroli na miejscu, pomimo sprzeciwu strony co do pomiarów GPS i złożonego oświadczenia o zakończeniu szkód wyrządzanych przez dziką zwierzynę?Ratio decidendi
Organ ma prawo i obowiązek weryfikacji powierzchni działek rolnych zgłoszonych we wniosku o płatność ONW, wykorzystując m.in. kontrolę na miejscu oraz dane z systemu LPIS (metoda PEG). Pomiar powierzchni stwierdzony podczas kontroli jest wiarygodny i stanowi podstawę do ustalenia wysokości płatności, nawet jeśli strona kwestionuje pomiary GPS i składa oświadczenia dotyczące szkód. Skarga na decyzję organu odwoławczego została oddalona, gdyż postępowanie było prawidłowe, a ustalenia faktyczne rzetelne i zgodne z prawem.Stan faktyczny
B. P. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2010 na działki o łącznej powierzchni 4,60 ha. Po kontroli na miejscu i weryfikacji danych w systemie LPIS organ stwierdził, że powierzchnia kwalifikowana wynosi 4,30 ha, co skutkowało pomniejszeniem płatności. Skarżący kwestionował pomiary organu, powołując się na własne pomiary GPS oraz oświadczenie o zakończeniu szkód wyrządzanych przez dziką zwierzynę. Organ I i II instancji utrzymały decyzję o pomniejszeniu płatności, a skarga do WSA została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 12 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Prudniku w dniu 21 kwietnia 2011 r. wydał decyzję nr [...], w sprawie przyznania B. P. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 46, poz. 427 ze zm.), w związku z § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wsparcie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 akapit pierwszy, art. 24 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/05 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23 grudnia 2006, str. 74 ze zm.), a także art. 104 K.p.a., organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych, przyznał płatność ONW na rok 2010 w łącznej wysokości 976,80 zł, po potrąceniu kwoty z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w wysokości 158,40 zł.
Organ wyjaśnił, że złożony w dniu 17 maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności, obejmujący działki oznaczone jako: FA, FB, FF, FG, FI, FK, FL, FM o łącznej powierzchni 4,60 ha, został wprowadzony do systemu oraz został poddany kontroli zgodności i kompletności, po czym został poddany kontroli administracyjnej. Równocześnie wniosek ten został wytypowany do kontroli na miejscu, o czym powiadomiono B. P. Kontrola na miejscu sprawy obszarowej i sprawy ONW została przeprowadzona w dniach 23-24 września 2010 r. Przy kontroli na miejscu obecny był B. P. i po zapoznaniu się z wynikami kontroli na miejscu – z raportem z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni wraz z protokołem z czynności kontrolnych nr [...] wspieranie przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, B. P. w dniu 22 października 2010 r. podpisał protokół.
W raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w uwagach osoby trzeciej przy kontroli, B. P. zastrzegł: "uwagi jak w kontroli rolnośrodowiskowej". W dniu 31 grudnia 2010 r. B. P. złożył oświadczenie o treści: "oświadczam, że w ubiegłym tygodniu zwierzyna dzika zakończyła wyrządzać szkody w uprawach orzecha włoskiego na gruntach moich położonych w [...] i [...]". Dodatkowo złożył pisemne oświadczenie, w którym poinformował, że nie zgadza się z pomiarami PEG i pomiarami kontroli na miejscu, jednocześnie zawnioskował o przedstawienie wyników pomiaru GPS (raportów z pomiaru). Pomiary GPS działek rolnych w gospodarstwie B. P. [...] z kontroli z dnia 24 września 2010 r. zostały nałożone na treść ortofotomapy oraz danych katastralnych i przekazane stronie.
W odpowiedzi, po otrzymaniu żądanych materiałów, B. P. oświadczył, że zapoznał się z aktami sprawy i nie wnosi żadnych uwag.
Konkretyzując kwestię płatności ONW – strefa ze specyficznymi utrudnieniami – organ I instancji wyjaśnił, że stawka płatności do 1 ha została określona w rozporządzeniu w sprawie pomocy finansowej ONW i wynosi 264 zł. Jednocześnie podał, że powierzchnia deklarowana na obszarze ONW – strefa ze specyficznymi utrudnieniami – wyniosła 4,60 ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności na obszarze ONW – strefa ze specyficznymi utrudnieniami wynosiła 4,60 ha. Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW – strefa ze specyficznymi utrudnieniami wyniosła 4,30 ha.
Organ zaznaczył, że po kontroli na miejscu powierzchnia stwierdzona wynosiła 4,30 ha, a w związku z art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 i zgodnie z akapitem pierwszym rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, płatność przysługuje od powierzchni stwierdzonej.
Początkowa kwota płatności ONW – strefa ze specyficznymi utrudnieniami została naliczona do powierzchni stwierdzonej i wynosiła 1.135,20 zł, lecz powyższa kwota została pomniejszona ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.
Na tę okoliczność przywołane zostały przepisy oraz dokonano wyliczenia matematycznego stosownie do art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji 1975/2006. Odnośnie płatności ONW organ przedstawił w formie tabelarycznej dane służące do wyliczeń z zaznaczeniem kodów nieprawidłowości, oraz ich opis.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. P. Zaakcentował, że nie zgadza się z tą decyzją, gdyż nie uwzględnia ona właściwych pomiarów pól i nie odnosi się do oświadczenia z dnia 31 grudnia 2010 r. o zakończeniu wyrządzania szkód w uprawach orzecha.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, rozpoznając odwołanie uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W obszernym uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania przed organem I instancji, przywołując in extenso całość przepisów mających zastosowanie w sprawie płatności oraz wskazał, że tryb i warunki przyznawania płatności ONW uregulowano w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania “Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.).
Wyjaśnił, że prowadząc postępowanie w przedmiocie płatności, organ ma nie tylko możliwość (uprawnienie), ale i obowiązek weryfikacji deklaracji producentów zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym także przeprowadzenie kontroli na miejscu, która to najpełniej jest w stanie oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Podstawowym zadaniem przeprowadzonej kontroli na miejscu jest ustalenie czy dane zawarte we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym oraz stwierdzenie czy na całym obszarze są przestrzegane wymagania.
Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem w dniach 23-24 września 2010 r., Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu – Opole przeprowadziło kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni gospodarstwa B. P. Z kontroli sporządzone zostały raporty, do których również dołączono tabelę kompensacji powierzchni w ramach grup upraw, szkice działek numer [...], załączniki graficzne, płytę CD oraz formularz oceny raportu z czynności kontrolnych. Ponadto przedmiotowy raport został zweryfikowany podczas kontroli formalnej przez uprawnionych pracowników i nie stwierdzono w nim żadnych błędów formalnych.
W wyniku kontroli, w zakresie kwalifikowalności powierzchni, na działkach FA, FB, FG, FI, FK, FL oraz FM stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia konkretnej działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej (kod DR 13+)
Organ podniósł, że skarżący był obecny i czynny podczas omawianej kontroli, m.in. wniósł uwagi do protokółów, w tym o Nr [...]. Te uwagi sprowadzały się do poinformowania, że uprawy orzecha są systematycznie niszczone przez dziką zwierzynę, co zmusza skarżącego do uzupełniania uprawy. Część uprawy orzecha została uzupełniona w czerwcu, inną cześć skarżący planuje uzupełnić na jesień.
Akcentując, że postępowanie w sprawie przyznania płatności jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, organ wskazał, iż skarżący uczestniczył w każdym stadium postępowania od momentu wszczęcia postępowania do chwili wydania decyzji. Żądania w zakresie: przedstawienia wyników pomiaru, udostępnienie zdjęć z kontroli na miejscu w wersji papierowej, mapy, szkice z pomiarów, dane katastralne, raporty, zostały przez organ zrealizowane. Skarżący złożył ponadto pisemne oświadczenie, że zapoznał się z aktami sprawy i nie wnosi żadnych zastrzeżeń. Organ wskazał, że zgodnie z § 5 rozporządzenie ONW, do wniosku o przyznanie płatności ONW rolnik dołącza materiał geograficzny, o którym mowa w art. 12 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, chyba, że równocześnie ubiega się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w przepisach o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, a do wniosku o przyznanie płatności tej dołączył wymagany przepisami materiał graficzny (materiał geograficzny).
Organ stwierdził, że zapewniony został stronie czynny udział w postępowaniu w niniejszej sprawie. Po otrzymaniu żądanych przez stronę materiałów dowodowych, składała także oświadczenia. Organ podkreślił, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność, że ustalenia kontroli na miejscu obarczone są błędem. Skarżący znał cały materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji. Ten materiał dowodowy również organ odwoławczy uznał za wiarygodny i stanowił on podstawę do ustalenia stanu faktycznego w gospodarstwie skarżącego przy wydaniu tej decyzji.
Organ odwoławczy przyjął, że raporty z czynności kontrolnych w sposób jednoznaczny dowodzą, że na działkach rolnych z oznaczeniami FA, FB, FG, FI, FK, FL powierzchnia użytkowana rolniczo była mniejsza od deklaracji skarżącego zawartej we wniosku. Stąd, dokonana została uprawniona weryfikacja ich wielkości. Zwrócił przy tym uwagę, że przy ustalaniu powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności Agencja korzysta z danych bazy referencyjnego systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych), natomiast weryfikacja grup upraw możliwa jest jedynie podczas kontroli na miejscu.
W nawiązaniu do zarzutów odwołania organ podał, że kwestia złożenia oświadczenia z dnia 31 grudnia 2010 r., jak również fakt wystąpienia siły wyższej w gospodarstwie rolnym B. P., pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Na wszystkich działkach, na których stwierdzono brak deklarowanej grupy upraw (kod DR7) wnioskodawca zachował prawo do płatności ONW. W postępowaniu o przyznanie płatności ONW weryfikacji podlegała jedynie faktycznie użytkowana wielkość powierzchni na zadeklarowanych działkach rolnych, nie natomiast rodzaj uprawy, jak to ma miejsce w przypadku ubiegania się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Podsumowując organ uznał, że zważywszy na obowiązujący stan prawny, niemożliwym było wydanie innego rozstrzygnięcia, jak w skarżonej decyzji.
Organ odwoławczy wywodził, że organ I instancji, będąc w posiadaniu protokołów z czynności kontrolnych, które pod względem formalnym zostały sporządzone w sposób prawidłowy, dodatkowo ustalenia w nich zawarte zostały poparte szkicami kontrolowanych działek rolnych oraz zdjęciami obrazującymi stwierdzony w gospodarstwie stan faktyczny, w sposób prawidłowy oparł swoje rozstrzygnięcie na ww. materiale dowodowym. Ponadto, strona zarówno w trakcie postępowania przed organem I instancji, jak również w toczącym się postępowaniu odwoławczym, nie przedstawiła nowych dowodów na poparcie swoich zarzutów zawartych w piśmie odwoławczym.
B. P. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, żądając uchylenia decyzji I i II instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zakwestionował dokonane ustalenia powierzchni działek rolnych przez organy orzekające w sprawie, co zdaniem skarżącego skutkowało odmową udzielenia płatności. Uznał, że organy samowolnie ustaliły wielkość działek według systemu określonego jako PEG, nie wskazując, co on oznacza, przy jednoczesnym pominięciu dokonanego pomiaru GPS. W ocenie skarżącego, doszło do naruszenia art. 7, 77 K.p.a. Powyższe uchybienia mają bezpośredni wpływ na wynik sprawy, ponieważ przyjęcie wielkości działek spowodowało, że ich łączna powierzchnia jest mniejsza niż w rzeczywistości. Dodał, że organy nie odniosły się do rozbieżności na szkicach pomiaru działek ze stanem faktycznym. Skarżący uznał, że doszło również do naruszenia art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, gdyż złożył oświadczenie z dnia 31 grudnia 2010 r., w którym poinformował, że dzika zwierzyna zakończyła wyrządzanie szkód w uprawach orzecha włoskiego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ podniósł, że są one bezzasadne. W pierwszej kolejności organ wskazał, że podstawowym dowodem w sprawie o przyznanie płatności ONW na rok 2010 był raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...]. Podstawowym zadaniem kontroli na miejscu było ustalenie, czy dane podane we wniosku są zgodne ze stanem faktycznym oraz stwierdzenie czy na całym obszarze są przestrzegane wymagania dobrej kultury rolnej. Kontrole mają na celu: ustalenie granic i powierzchni działek rolnych; zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw; sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. W dalszym ciągu organ wyjaśnił na czym polega funkcjonowanie systemu LPIS i w oparciu, o jakie przepisy system ten działa w Polsce. Stwierdził, iż do działek rolnych z oznaczeniem FA, FB, FG, FK, FL oraz FM inspektorzy terenowi przypisali kod DR 40 (powierzchnia działki rolnej została zredukowana do powierzchni kwalifikowanej). W żadnym przypadku, w odniesieniu do podanych działek, nie stwierdzono w terenie, iż powierzchnia kwalifikowana PEG jest błędnie wyznaczona, co oznacza, iż w odniesieniu do ww. działek rolnych powierzchnią kwalifikowaną nadal pozostaje powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) i w oparciu o tą wartość należało przyznać płatność. Organ zaakcentował, że deklaracja działek rolnych zawarta we wniosku o przyznanie płatności ONW powinna w pierwszej kolejności być zgodna ze stanem faktycznym (a więc faktycznymi pomiarami dokonanymi przez wnioskodawcę, a nie przepisanymi powierzchniami wynikającymi z ewidencji), a następnie dokonywana jest weryfikacja uzyskanego wyniku względem powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG), która wyznacza maksymalną powierzchnię kwalifikowaną, do jakiej może zostać przyznana płatność do danej działki ewidencyjnej. Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że rozbieżność pomiędzy pomiarem dokonanym przez wnioskodawcę a dokonanym w ramach kontroli na miejscu metodą GPS wynikała z faktu, że pomiary dokonywane na własną rękę przebiegały po granicach naturalnych danej rośliny uprawnej. Zarzut braku odniesienia się do złożonego przez skarżącego oświadczenia z dnia 31 grudnia 2010 r., organ uznał także za chybiony i nawiązał w tej materii do wywodów zawartych w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej – P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę.
Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została podjęta m.in. na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), które stanowi rozporządzenie wykonawcze do ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.).
Płatność ONW – zgodnie z § 2 rozporządzenia – przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73.2009, zwanemu dalej "rolnikiem":
1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:
a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego oraz uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 r., str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.3 t.25 str. 391 z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo
b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 277 z 21 października 2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2006";
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemu wsparcia bezpośredniego przewidzianego w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UL L 316 z 2 grudnia 2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005, str. 1, z późn. zm.).
Wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania (...), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne, o których mowa w art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
W decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie płatności ONW z dnia 21 kwietnia 2011 r. z deklarowanej powierzchni 4,60 ha wykluczono: z działki FA – 0,11 ha, z działki FB – 0.08 ha, z działki FG 0.13 ha, z działki JFI - 0.02 ha, z działki FK – 0,02 ha, z działki FL – 0.02 ha i z działki FM – 0,04 ha. Łącznie wykluczono z powierzchni deklarowanej 0,30 ha i o ten obszar pomniejszono płatność. Różnica procentowa między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynosiła 6,9767%,
Decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 lipca 2011 r. zostało utrzymane w mocy przywołane wyżej rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Prudniku.
W niniejszej sprawie spór toczy się o sposób ustalania powierzchni uprawnionych do płatności.
Skarżący zadeklarował we wniosku powierzchnię działki 4,60 ha, natomiast ostateczne pomiary podanych działek – powierzchni ewidencyjno gospodarczej (PEG) wykazały powierzchnię 4,30 ha.
Skarżący uważa, że trzeba oprzeć się na danych z ewidencji gruntów. Organ natomiast oparł się na ortofotomapie i w oparciu o nią ustalił powierzchnię działek zadeklarowanych we wniosku o przedmiotową płatność.
Należy zauważyć, że zgodnie z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 płatność przysługuje od powierzchni gruntu kwalifikującego się do płatności, a płatność jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne. Stąd też powierzchnia ewidencyjna działki nie zawsze musi pokrywać się z powierzchnią działki "użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne".
Dostępna organom ARiMR ortofotomapa cyfrowa tj. zdjęcie powierzchni ziemi wykonywane z samolotu lub satelity i przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskane w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.) po wykonaniu prac, podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i są gromadzone w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Ortofotomapy stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Pomiar powierzchni działek użytkowanych rolniczo przez stronę został dokonany przez inspektorów w trakcie czynności kontrolnych. W ocenie Sądu, brak podstaw do odmówienia dania wiary dokonanym pomiarom.
W ramach prowadzonego postępowania organy orzekające nie stosują w pełni przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady, że na nich spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy z uwzględnieniem reguł dowodzenia przyjętych w K.p.a. Jest odwrotnie niż to przewidują przepisy K.p.a.
Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 (w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności), są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu, skarżący nie udowodnił, że dokonany pomiar jest nieprawidłowy.
Dlatego też trafnie przyznano płatność od powierzchni stwierdzonej.
Art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Nr 1122/2009, do którego odwołuje się § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej... (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) mówiąc o systemie identyfikacji działek wskazuje, że na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowany obszar. GIS funkcjonuje na podstawie krajowego systemu odniesienia za pomocą współrzędnych. W przypadku gdy stosuje się różne systemy współrzędnych, w obrębie każdego z państw członkowskich są one kompatybilne.
Z kolei art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. wskazuje, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1 : 10.000. Użycie przez ustawodawcę unijnego sformułowania w trybie oznajmującym "korzysta się" wskazuje na obowiązek posługiwania się ortoobrazami lotniczymi lub satelitarnymi. Oparcie się zatem na ortofotomapie jest zgodne z przepisami.
Wymogi stawiane rolnikowi ubiegającemu się o pomoc wynikają z przepisu art. 7 ust. 1 ustawy oraz art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009.
W zakresie spełnienia przez rolnika warunków przyznania płatności, na zasadzie art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z 26 lipca 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), dalej ustawa, Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a. Czynności kontrolne wykonują upoważnione osoby przez wskazany organ Agencji. Kontrole administracyjne przeprowadzane są w oparciu o system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Z każdej kontroli przeprowadzonej na miejscu sporządza się sprawozdanie, według przewidzianych wymogów (art. 32 ust. 1 rozporządzenia).
W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniające ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która to najpełniej jest w stanie oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.
Odnotować też trzeba, że na zasadzie art. 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, z kontroli na miejscu sporządza się sprawozdanie, przy czym informacje o wszelkich stwierdzonych niezgodnościach są rolnikowi przedkładane. Z przepisu art. 31 ust. 6 ustawy wynika, że z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 32 i art. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009.
W przypadku natomiast, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może on zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu (ust. 7).
W niniejszej sprawie skarżący został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach i z nich skorzystał. Wnosił zastrzeżenia, otrzymał kopię raportu, fotografie, mapy i inne dokumenty, o które się zwracał do organu. Zauważyć też trzeba, że pomimo, iż skarżący dysponował odpowiednimi dowodami dostarczonymi przez organ, to jednak nie zgłaszał żadnych przeciwdowodów przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji jak również na etapie postępowania odwoławczego. Lektura akt administracyjnych nie potwierdza też, aby jakiekolwiek przeciwdowody były przedstawiane przez skarżącego w toku prowadzonego postępowania. Powyższa sygnalizacja stała się niezbędna z uwagi na okoliczność, że modyfikacja procedury administracyjnej wynikająca z art. 3 ust. 2 ustawy, dotycząca postępowania dowodowego w sprawach, których przedmiotem są m.in. płatności ONW, przerzuca ciężar dowodzenia także na stronę, a zatem wnioskodawca nie może być bierny i powoływać się w tej materii na ciążącym na organie obowiązku przestrzegania zasady praworządności i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.).
Nie można nie zauważyć, że w zaskarżonych decyzjach przedstawiona została szczegółowa interpretacja dokumentacji wraz z wyjaśnieniem, dlaczego i z jakich powodów organ przyjął, że konkretne działki nie potwierdzają deklaracji skarżącego, co do płatności ONW. Stąd zarzut skarżącego, że organy nie wskazały podstawy ani przyczyny odmowy przyznania przedmiotowej płatności jest chybiony. Organy obu instancji odmawiając przyznania uzupełniającej płatności ONW opisały stwierdzone nieprawidłowości wykryte w wyniku kontroli, przedstawiły rachunkowy sposób wyliczenia procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, przedstawiły motywy poprzedzające ustalenia, na których oparte zostało rozstrzygnięcie sprawy z wniosku skarżącego. Brak, zatem podstaw do przypisania organom orzekającym w sprawie, że doszło do naruszenia przepisu art. 3 ust. 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 ustawy.
Powtórzyć raz jeszcze przyjdzie, że środkiem dowodowym w niniejszej sprawie niewątpliwie jest dokumentacja z przeprowadzonej kontroli, w tym protokół, któremu należy przypisać walor wiarygodności. Skarżący zapoznał się z całością dokumentacji, podpisał protokół z kontroli, wniósł do niego swoje uwagi. Uwzględniając żądanie strony w czasie postępowania wyjaśniającego organ przesłał skarżącemu żądane dokumenty (dowody). Dodatkowo podnieść należy, w zaskarżonej decyzji wykazane zostały dowody i okoliczności, które uzasadniały przyznanie płatności ONW w podanej wielkości wraz z wyliczoną wysokością kwoty, w tym do umotywowanego pomniejszenia, znajdującego potwierdzenie w przywołanych na tę okoliczność przepisach.
Za chybiony należało również uznać zarzut skarżącego, że organ nie podał, a przede wszystkim nie wyjaśnił powodów, dlaczego przyjął do rozstrzygnięcia pomiary dokonane metodą "PEG". Z akt administracyjnych jak i uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika jednoznacznie, że organ wskazał na znaczenie centralnej bazy danych, zasilanej z kilku źródeł danych, czyli na główne narzędzia, jakimi organy Agencji powinny się posługiwać w trakcie kontroli, które mają na celu weryfikację zgodności pomiędzy działkami rolnymi zadeklarowanymi przez producentów rolnych we wniosku, a powierzchniami działek zawartych w referencyjnym systemie LPIS. Powtórzyć przyjdzie, że to właśnie na podstawie tych ostatnich, jako spełniających wymogi unijne i krajowe, należy kwalifikować powierzchnie do uzyskania płatności - art. 28 ust. 1 lit. c oraz art. 57 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/ 2009. W przypadku przeprowadzonej kontroli, kwota pomocy odnosi się do powierzchni stwierdzonej na podstawie danych ustalonych dla działki referencyjnej w przedstawionym systemie, a nie do powierzchni zadeklarowanej.
Jednocześnie zgodzić się przyjdzie z organami, że w postępowaniu o przyznanie płatności ONW weryfikacji podlegać może jedynie wielkość powierzchni faktycznie użytkowanej na zadeklarowanych działkach a nie rodzaj uprawy.
Reasumując, stwierdzić przyjdzie, że w rozpoznawanej sprawie wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia.
Uzasadnia to na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło