II SA/Op 455/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 6 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę. Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001 r. późn. zm.) oraz art. 104 K.p.a., orzeczono o wymeldowaniu J. W. z pobytu stałego w O. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że właścicielką w/w lokalu jest H. W., która złożyła wniosek o wymeldowanie syna J. W. We wniosku podała, że syn od lipca 2003 r. nie zamieszkuje w jej lokalu, z którego zabrał rzeczy osobiste i swoją lodówkę, nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania a ona ponosi dodatkowe opłaty za media. Syn nie chce dokonać wymeldowania mimo, iż od roku mieszka w lokalu przy ul. [...] w O. Ponadto, nachodzi ją prawie codziennie, jednak przebywa w jej mieszkaniu tylko kilka minut i wówczas demoluje mieszkanie, niszczy wyposażenie i jej rzeczy osobiste. Znęca się nad nią psychicznie i fizycznie. Następnie organ podniósł, że J. W. był powiadomiony o toczącym się postępowaniu lecz nie złożył, żadnych wyjaśnień i nie brał udziału w prowadzonych oględzinach. W trakcie oględzin przeprowadzonych w w/w lokalu stwierdzono, że pokój, w którym mieszkał J. W. jest całkowicie zdewastowany, pozbawiony tynku i podłogi i w obecnym stanie nie nadaje się do zamieszkania. Nie stwierdzono, aby w mieszkaniu znajdowały się rzeczy osobiste J. W. Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ uznał, że J. W. rok temu opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Fakt niezamieszkiwania potwierdziła także kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Komisariat II Policji. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 cyt. ustawy o ewidencji ludności "osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca". Niewypełnienie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wymeldowania osoby w drodze decyzji administracyjnej - na wniosek strony lub z urzędu. Rejestracja ewidencji ludności ma bowiem odzwierciedlać miejsce pobytu osób, a nie tzw. fikcję meldunkową. Utrzymywanie fikcji zameldowania stanowi duże utrudnienie dla wszystkich organów administracji publicznej, sądów, prokuratury i innych organów państwowych i komunalnych ubiegających się o udostępnienie danych osobowych ze zbiorów meldunkowych. Zdaniem organu ustawa o ewidencji ludności jest ustawą porządkową na mocy której w zbiorach meldunkowych winny znajdować się zapisy o faktycznym pobycie osób oraz o byłych mieszkańcach. Ewidencja ludności nie rozstrzyga również istotnych spraw życiowych i bytowych osób zarejestrowanych w jej zbiorach. Zameldowanie w danym lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdza fakt pobytu w tym lokalu. Natomiast definicję pojęcia pobytu stałego zawiera art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, który stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, zaś w orzecznictwie administracyjnym wskazuje się, że miejscem pobytu stałego określonej osoby jest lokal, w którym znajduje się jej centrum życiowe. W odwołaniu od powyższej decyzji J. W. zarzuca, iż w decyzji nieprawidłowo przyjęto, że nie przebywa stale w przedmiotowym lokalu. W tym mieszkaniu skoncentrowane jest jego centrum życiowe poprzez trzymanie tam przedmiotów użytku codziennego jak lodówki w przedpokoju. W pokoju jest jego meblościanka, łóżko i materac, fotele oraz książki, naczynia, obuwie i ubrania. Nie jest prawdziwe stwierdzenie, że pokój jest zdewastowany i że nie nadaje się do zamieszkania. Pokój jest w trakcie przeciągającego się remontu w którym celowo zbito tynki (odchodziły od betonu), wykonano nową wylewkę, wstawiono nowe okno plastikowe oraz zamontowano nowy grzejnik c.o. Wymaga tylko położenia płyt kartonowo-gipsowych i wykładziny podłogowej. Nie ma tam żadnych oznak wandalizmu. Wnioskodawczyni celowo utrudnia odwołującemu się korzystanie z mieszkania, odłączając energię elektryczną. Wymienia zamki w drzwiach wejściowych. Składa pozwy w sądzie i zmusza go do stawiania się w urzędach. Podnosi, że ponosi koszty opłat za media, przesyłając pieniądze matce. Zarzuca, że nie brał udziału w oględzinach. Nieprawdą jest także, że nie przebywa w tym lokalu, gdyż potwierdzeniem przebywania w mieszkaniu są liczne interwencje policji na początku lipca (3. 07. 2004 r.), które dotyczą naruszenia nietykalności cielesnej. Tam gdzie jest zameldowany odbiera korespondencję, natomiast brak dostępu do skrzynki pocztowej powoduje manipulację w przekazywaniu zawiadomień. Chwilowa nieobecność w domu nie może by podstawą wymeldowania z lokalu mieszkalnego. Wymeldowanie jest bezpodstawne, gdyż nawet wnioskodawczyni w toczącej się sprawie o eksmisję zeznała, że w mieszkaniu znajdują się jego przedmioty, jak np. lodówka. Mając na uwadze powyższe argumenty J. W. wniósł o anulowanie decyzji i umożliwienie dokończenia kwestii jego zamieszkiwania w toczącej się sprawie odwoławczej w Sądzie Okręgowym o eksmisję. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2001 r. Dz. U. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji. Stwierdził, że ustalenia stanu faktycznego nie dają podstaw do przyjęcia, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest sprzeczne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, albowiem analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z wymogami określonymi w art. 77 § l K.p.a. i art. 80 K.p.a., wykazała, że J. W. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Podniósł, iż w dniu 29 lipca 2004 r. zostały przeprowadzone oględziny w lokalu nr [...] przy ul. [...] w O., przez pracownika Urzędu Miasta [...] w asyście funkcjonariusza Komisariatu II Policji w O. Podczas oględzin lokalu była obecna jego właścicielka H. W. J. W. pomimo prawidłowego zawiadomienia o wizji lokalnej - był nieobecny. W protokole z oględzin lokalu nr [...] przy ul. [...] w O. ustalono, że H. W. zajmuje większy pokój, drugi pokój był zajmowany przez J. W. Pokój ten jest całkowicie zdewastowany i nie nadaje się do zamieszkania, zbite są tynki ze ścian i sufitu, na podłodze jest wylewka z betonu, instalacja elektryczna jest zerwana. Znajdujące się w pokoju sprzęty są zniszczone. W całym pomieszczeniu jest duża ilość śmieci, makulatury i z tego względu wejście do pokoju jest niemożliwe. Nie stwierdzono aby w pokoju tym znajdowały się jakieś rzeczy osobiste J. W. Wywodzi, że w piśmie z dnia 5 sierpnia 2004 r. znak [...] Komisariatu II Policji w O. potwierdzono, że J. W. przychodzi do spornego lokalu tylko po to aby utrudniać życie matce, co udokumentowane jest licznymi sprawami prowadzonymi przez: Sąd Okręgowy w O. - sprawa o eksmisję sygn. [...], Sąd Rejonowy w O. - sprawa o znęcanie się nad wnioskodawczynią, sygn. [...], Prokuraturę, oraz II Komisariat Policji w O. - [...]. W piśmie policji potwierdzono również, że w pokoju odwołującego: "... nie ma tam umeblowania stwierdzającego fakt iż może tam ktoś mieszkać. Rzeczy, a raczej śmieci znajdujące się w pokoju, w którym przebywa w/w należą prawdopodobnie do niego i biorąc pod uwagę stan w jakim znajduje się pokój i sterty śmieci w nim porozrzucane nie nadaje się on do zamieszkania,... Nie potwierdzono faktu, iż J. W. nocuje pod tym adresem." Organ odwoławczy podnosi dodatkowo, że zarówno świadek oraz syn H. W., M. W. potwierdzili, że J. W. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. M. W. oświadczył również, że skarżący przychodzi do matki tylko po to, aby znęcać się nad nią i niszczyć i tak już przez siebie zniszczone mieszkanie. Twierdzenia zatem odwołującego, że mieszka w spornym lokalu nie znalazły potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale, bowiem w ocenie organu, brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania treści pisma Komisariatu II Policji w O., jak i treści protokołu z oględzin lokalu przy ul. [...] w O. - sporządzonych przez osoby (funkcjonariusza policji oraz pracownika UM w O.) niewątpliwie nie mających żadnego powodu, aby niezgodnie z prawdą przedstawiać fakty istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W skardze J. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie prawa i sprawiedliwości społecznej. Podniósł, że została "...ona oparta na poświadczeniach kłamców i przestępców.", którzy chcą odnieść konkretną korzyść materialną. Rzeczywistość jest inna, na co ma dowody, które zostaną przedstawione w postępowaniu sądowym. Zwrócił uwagę, że istnieje prawna ochrona osób wymeldowanych w okresie jesienno-zimowym, a tej ochrony go pozbawiono. Pismami procesowymi z dnia 9 czerwca 2005 r. oraz 26 sierpnia 2005 r. skierowanym do tut. sądu H. W. wniosła o przyjęcie w poczet dowodów szeregu pism, w tym 32 szt. fotografii przedstawiających pokój zajmowany przez syna, jak też innych pomieszczeń dewastowanych przez skarżącego oraz dowodów mających poświadczy zaciągnięcie przez skarżącego kredytu na zakup mieszkania Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie, w związku z treścią skargi i zawartymi w niej twierdzeniami m. in., że "istnieje prawna ochrona osób wymeldowanych w okresie jesienno-zimowym, a której to ochrony" pozbawiono skarżącego oraz w związku z przedstawionymi przez uczestniczkę postępowania sądowoadministracyjnego szeregu dowodów wskazujących na dewastację mieszkania i rażąco nagannego zachowania syna należy zaznaczy, iż sądowa kontrola decyzji administracyjnych jest ograniczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania wszystkich kwestii faktycznych i prawnych jakie wynikły w danej sprawie, lecz wyłącznie do zbadania, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z prawem, po myśli art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269), który stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rzeczą sądu zatem jest zbadanie zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Podzielić należy ocenę organu I i II instancji, że podstawą materialnoprawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest norma zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm. – zwaną dalej ustawą). Natomiast ocena legalności zaskarżonej decyzji zależy przede wszystkim od ustalenia, czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] prawidłowo zastosował przepis art. 15 ust. 2 ustawy. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się." Norma ta uzależnia podjęcie decyzji o wymeldowaniu od spełnienia przesłanki faktycznego opuszczenia lokalu na okres ponad 2 miesięcy i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się z lokalu. W tym miejscu należy powiedzieć, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, iż opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, stanowiące przesłankę wydania decyzji o wymeldowaniu musi mieć charakter dobrowolny (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2000 r., sygn. akt. II SA/Kr 109/99 - nie publ.). Jednakże za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy uznaje się nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. w wyroku NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 -opubl. LEX nr 78937). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, ustaliły, że skarżący rok temu opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania. J. W. był zgodnie z przepisami procesowymi powiadomiony o toczącym się postępowaniu oraz wezwany do złożenia wyjaśnień w sprawie, lecz nie złożył żadnych wyjaśnień w rozstrzyganej kwestii, przeto organ I instancji oparł swoje ustalenia o inne dowody zebrane w postępowaniu. W ocenie sądu przeprowadzone postępowanie administracyjne potwierdziło, iż J. W. opuścił przedmiotowy lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy zatem prawidłowo uznał, iż skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Fakt opuszczenia mieszkania na ponad 2 miesiące potwierdza przesłuchany świadek, jak również brat skarżącego M. W. Okoliczność tą potwierdziła także dwukrotna kontrola meldunkowa przeprowadzona przez policję (dowód: pisma z dnia 24 maja 2004 r., 8 czerwca 2004 r.) oraz pismo Komendanta Komisariatu Policji w O. z dnia 5 sierpnia 2004 r. wskazujące na niepotwierdzenie faktu nocowania przez skarżącego pod tym adresem. Wydana w oparciu o powyższe ustalenia decyzja nie narusza prawa. Z powołanego pisma Komendanta oraz protokołu oględzin wynika również, iż w przedmiotowym lokalu mieszkalnym panuje ogólny nieład, na podłodze i szafkach znajdują się porzucane ubrania, skrzynki, gruz i inne przedmioty, które prawdopodobnie należą do skarżącego. Pokój jest zdewastowany, ze ścian i sufitu usunięto tynk, zainstalowano prowizoryczne oświetlenie. Zastany stan rzeczy w ocenie funkcjonariusza będącego przy wizji lokalnej i organów, wskazuje, iż pokój nie nadaje się do zamieszkania. W tym stanie rzeczy organy obu instancji wywiodły, że nie stwierdzono, aby w pokoju znajdowały się rzeczy osobiste skarżącego. Stanowisko to, w ocenie sądu, nie zasługuje na aprobatę. Warunki do zamieszkania oraz stan higieniczny pomieszczenia podlegają indywidualnej ocenie osoby tam przebywającej. Jednakże to stwierdzenie organu oraz eksponowane w odwołaniu stanowisko skarżącego wykazujące, że w lokalu znajdują się jego rzeczy osobiste nie mogą mieć wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Zdaniem sądu, fakt przechowywania rzeczy w spornym lokalu bez przebywania w nim nie potwierdza zamieszkiwania, jak też koncentrowania w nim swojego centrum życiowego. Trzeba podkreślić, że według art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym, warunkującym zameldowanie na pobyt stały, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie w tym przedmiocie ugruntowany jest pogląd, że "o opuszczeniu miejsca pobytu stałego" w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu. (wyrok NSA z 18.12.200l r. II Sa/Ka 613/2000). Wprawdzie w odwołaniu skarżący podnosi fakt utrudniania odwołującemu korzystania z mieszkania przez wnioskodawczynię poprzez odłączanie energii elektrycznej oraz wymianę zamków w drzwiach wejściowych, jednak nie wskazuje, że podjął czynności prawne zmierzające do przywrócenia utraconego posiadania lokalu. Nie może również przemawiać za potwierdzeniem przebywania w przedmiotowym lokalu podnoszona przez skarżącego okoliczność licznych interwencji policji na początku lipca (3. 07. 2004 r.), a które jak podnosi J. W. dotyczą naruszenia nietykalności cielesnej. Okoliczność ta potwierdza jedynie, iż pomiędzy matką, a synem istnieją konflikty, które wymagają interwencji policji i że skarżący przychodzi do mieszkania, co nie oznacza, że w nim przebywa na stałe. Fakt ten, w ocenie sądu na tle ustalonego stanu sprawy, może jedynie oznaczać że przechowywanie rzeczy oraz pojawianie się w mieszkaniu przez skarżącego w spornym lokalu miało na celu stworzenie pozoru przesłanki wyłączającej wymeldowanie, zatem nie może być uznane za przebywanie przez skarżącego w tym lokalu, które udaremniałoby jego wymeldowanie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal, zatem organy obu instancji wszechstronnie, oceniając całokształt okoliczności sprawy zasadnie uznały, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącego odbyło się w okolicznościach warunkujących jego wymeldowanie. Skarżący na rozprawie w dniu 6 września 2005 r., nie podważył, jak sugerował w skardze, tych ustaleń, zrzucając organom niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, na dowód czego złożył plik dokumentów dotyczących postępowań karnych, cywilnych i administracyjnych inicjowanych przez jego matkę, podkreślając, że ponosił częściowo koszty utrzymania mieszkania, na dowód czego złożył plik kolejnych dokumentów zawierających potwierdzenie wydatków eksploatacyjnych oraz na remont mieszkania. Powyższej oceny nie mogą zmienić wskazane w skardze oraz na rozprawie argumenty, bowiem w świetle zacytowanego przepisu nie ma znaczenia podnoszona w sprawie okoliczność, iż częściowo ponosił koszty utrzymania lokalu oraz wydatków na remont mieszkania, że sprawy dotyczące postępowań karnych, cywilnych i administracyjnych inicjowanych przez matkę nie zostały uwzględnione, ponieważ przesłanki, które podlegają badaniu w postępowaniu o wymeldowanie zostały zawarte w zacytowanym art. 15 ust. 2 ustawy. Trzeba także powiedzieć, iż celem ustawy jest prowadzenie przez organy, rejestracji danych o miejscu pobytu osób (art. l ust. 2 ustawy), przeto dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Słusznie więc organ I instancji przyjął, że utrzymanie zameldowania skarżącego na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie on nie przebywa, stwarzałoby fikcję meldunkową. Nie tylko uprawnieniem ale i obowiązkiem skarżącego, zgodnie z art. 10 ust. l ustawy, jest zameldowanie się na pobyt stały, pod tym adresem gdzie aktualnie zamieszkuje z zamiarem przebywania. Należy także powiedzieć, iż według art. 47 ust. l ustawy, organ gminy jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Dokonanie wymeldowania bądź zameldowania jest, zatem czynnością materialno-techniczną - zarejestrowania. Przepisy meldunkowe mają wyłącznie znaczenie ewidencyjne i nie rodzą żadnych uprawnień w sferze stosunków cywilnoprawnych, które mają decydujące znaczenie przy ocenie praw podmiotowych związanych np. z własnością lokalu. Wobec powyższego należało w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), oddalić skargę.