II SA/Op 458/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu z dnia 23 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność postanawia: odrzucić skargę. R. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu z dnia 23 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, zarzucając naruszenie art. 19 K.p.a. przez przyjęcie, że ZUS jest właściwym miejscowo organem do podjęcia decyzji w zakresie podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu w Polsce; naruszenie art. 21 pkt 2 K.p.a., poprzez brak stwierdzenia, że organem właściwym w sprawie jest organ brytyjski; naruszenie art. 107 § 1 K.p.a., w zakresie niepoinformowania skarżącego o możliwości odwołania się od przedmiotowej decyzji do sądu administracyjnego; naruszenia Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w zakresie ustawodawstwa właściwego w zakresie wykonywanej pracy. Uzasadniając żądanie wskazał, że był zatrudniony na obszarze Wielkiej Brytanii w okresie od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 1 lipca 2010 r. W okresie tym, była świadczona przez skarżącego praca najemna na terenie UE, a w okresie poprzedzającym, tj. w dniu 1 marca 2009 r. złożył oświadczenie dotyczące całkowitego wyrejestrowania z ubezpieczenia społecznego, w związku z podjęciem pracy w UE. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy. Zdaniem organu, zaskarżona decyzja, nie mieści w kategoriach aktów oraz czynności wymienionych w przepisie o właściwości sądów administracyjnych, tj. art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Od decyzji tej, przysługuje natomiast odwołanie do sądu powszechnego (Sądu Okręgowego w Opolu), do którego sprawa wraz z kompletem akt została przekazana i który wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. oddalił odwołanie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. właściwość rzeczowa sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto jak stanowi art. 3 § 3 P.p.s.a., do właściwości sądów administracyjnych należy także orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Zgodnie zaś z art. 4 P.p.s.a., o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, sądy administracyjne są właściwe również do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Mając na uwadze zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych dostrzec przyjdzie, iż obejmuje ona jedynie sprawy z zakresu stosunków administracyjnoprawnych chyba, że ustawa szczególna przewiduje kontrolę sądów administracyjnych także w innych sprawach. Oznacza to, iż w braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach wynikających z innych niż administracyjny, stosunków prawnych. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu z dnia 23 stycznia 2015 r., nr [...], wydana na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). W świetle natomiast art. 1 ust. 16 w związku z art. 1 ust. 8 i ust. 13 tej ustawy, od decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, a także od decyzji określającej warunki umorzenia, przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w art. 83 ust. 2, 3 i 5-7 ustawy wymienionej w ust. 1 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.), zatem w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Przywołana regulacja przewiduje więc, że w sprawach z zakresu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, o których mowa w art. 1 powoływanej ustawy, właściwe są sądy powszechne. Sprawy te, jako sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, należą do spraw cywilnych, podlegających postępowaniu sądowemu według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego). W tej sytuacji sąd administracyjny nie ma kompetencji do kontroli wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji w przedmiocie umorzenia lub odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek, ani decyzji określającej warunki umorzenia. Wniesioną skargę jako nie podlegającą właściwości sądu administracyjnego należało więc odrzucić, co Sąd, działając na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.