II SA/Op 459/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie na skutek wniosku uczestnika postępowania M.M. o przyznanie prawa pomocy postanawia: zwolnić M.M. od obowiązku uiszczania opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych) za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Przedmiotem skargi A.B., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Wyrokiem z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Op 459/09 tut. Sąd oddalił tę skargę. W dniu 22 listopada 2010 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek uczestnika postępowania M.M. o doręczenie mu na piśmie wyroku wraz z uzasadnieniem i został mu on doręczony w dniu 9 grudnia 2010 r., a w dniu 10 grudnia 20010 r. doręczono mu wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. M.M. złożył pismo z dnia 12 grudnia 2010 r., nadane w placówce pocztowej w dniu 14 grudnia 2010 r. o zwolnienie go z opłaty kancelaryjnej. Prośbę swoją uzasadnił tym, że w chwili żądania na piśmie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nikt nie poinformował go o opłacie, a na opłatę w tej wysokości nie stać go, ma ciężką sytuację finansową, oboje z żoną mają łącznie 1700 zł dochodu z tytułu emerytur, uczestnik choruje na raka prostaty i skóry, jest zadłużony w rodzinie na leczenie, wizyty kontrolne u lekarzy w klinikach i leki pochłaniają cały jego dochód. Na opłaty i życie pozostaje im emerytura żony wynosząca 700 zł. Do pisma M.M. dołączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego z oddziału urologii onkologicznej za okres od dnia 17 lipca 2009 r. do 16 września 2009 r. oraz zlecenie badania histopatologicznego z dnia 16 listopada 2010 r. guza wargi dolnej. Ponadto skarżący złożył w dniu 24 grudnia 2010 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) pismo z dnia 21 grudnia 2010 r. gdzie opisał swoje dochody i wydatki, wynika niego, że otrzymuje on 966,86 zł emerytury, a jego zona H.M. 764,92 zł emerytury, razem dochód ich wynosi 1731,78 zł, wydatki orientacyjne na leczenie to 800 zł, posiada on z żoną dom mieszkalny i zabudowania gospodarcze, koszty miesięczne mediów to energia elektryczna 90 zł, woda 60 zł, podatek od zabudowań i gruntów 10 zł, opał 240 zł. W tym miejscu należy zauważyć, że prawo pomocy na podstawie art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 157, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w związku z art. 243 P.p.s.a., przysługuje również uczestnikowi, który jest traktowany w tym wypadku na równi ze stroną postępowania. Wobec tego, że uczestnik nie złożył wniosku o prawo pomocy na wymaganym urzędowym formularzu, o czym stanowi art. 252 § 2 P.p.s.a., przesłano mu formularz wniosku PPF do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano go w trybie art. 255 P.p.s.a., mając na względzie zasadę ekonomii procesowej i szybkiego rozpoznania sprawy, oraz uwzględniając okoliczność wiedzy referendarza sądowego o treści składanych przez niego oświadczeń w sprawie, wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj. - dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalnych (odcinki, decyzje itp.), - zaświadczeń lub innych dokumentów potwierdzających stan zdrowia uczestnika i jego małżonki wymagający leczenia, ewentualnie rachunki za lekarstwa z okresu ostatnich 2 miesięcy, - przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 2 miesięcy, ewentualnie należących do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. M.M. odpisał, że nie jest w stanie w terminie 7 dni dostarczyć Sądowi wszystkich dokumentów, a koszty dostarczenia zaświadczeń o stanie jego zdrowia mogą przewyższyć kwotę, z której chciałby być zwolniony. W odpowiedzi na to pismo referendarz sądowy ponownie wezwał uczestnika do nadesłania formularza wniosku, wyjaśniając mu, że za wiarygodne co do zobrazowania jego stanu zdrowia przyjął wcześniej przesłane przez niego dokumenty, czyli kartę leczenia szpitalnego na oddziale onkologii urologicznej i zlecenie badania histopatologicznego i ponownie pouczył o skutkach nieprzesłania formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. M.M. mieszcząc się w przepisanym terminie przesłał wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i załączył do niego odcinek emerytury małżonki ze stycznia 2011 r., a także wyciąg ze swojego konta bankowego za styczeń z dnia 31 stycznia 2011 r., który potwierdza przelew dokonany z tytuły jego emerytury. W formularzu wniosku wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i powtórzył w uzasadnieniu argumenty przytaczane przez niego już we wcześniejszych pismach, odnośnie złego stanu zdrowia jego i małżonki, kosztów leczenia oraz kosztów związanych z zamieszkaniem. Wskazał też, że ma dom o powierzchni 64 m 2 , zabudowania gospodarcze, nieruchomość rolną o powierzchni 0,90 ha. Referendarz sądowy mając na uwadze treść wcześniejszych pism skarżącego oraz to, że nie zaznaczył on w rubryce nr 4 formularza wniosku o jaki zakres prawa pomocy wnosi, przyjął, że składa on o zwolnienie go z opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych) za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona zobligowana jest zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast zobowiązany jest podać powody, dla których uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy, z jednej strony, uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej, ocenić jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). M.M. wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia z opłaty kancelaryjnej za sporządzenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w kwocie 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192), czyli stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., o prawo pomocy w zakresie częściowym powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie swojej rodziny. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, ich łączny dochód to 1730 zł netto, z tego około 800 zł miesięcznie skarżący wydaje na leczenie, a około 400 zł to wydatki związane z zamieszkaniem, na wydatki typu żywność, odzież i środki czystości pozostaje mu już z żoną niewielka kwota około 530 zł. Jednocześnie uczestnik wraz z żoną nie są osobami zupełnie pozbawionymi majątku, mają oni bowiem dom, zabudowania gospodarcze i niewielką nieruchomość rolną. Należy zatem stwierdzić, że referendarz sądowy uznał, iż skarżący wykazał, że zasługuje na przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w zakresie zgodnym z jego żądaniem, ponieważ spełnił przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznania prawa pomocy w tym zakresie, to jest nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Skarżący ma bowiem źródło utrzymania, a nadto nieruchomości, jednocześnie jednak jest osobą schorowaną, co powoduje u niego znaczne niezbędne wydatki na leczenie, natomiast dochody jego i małżonki z tytułu emerytur nie są wysokie, co pozwala przyjąć, że poniesienie przez niego kosztów opłaty kancelaryjnej stanowiłoby duże obciążenie dla budżetu jego rodziny i nie obyło by się bez szkody dla zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz postanowił przyznać skarżącemu prawo pomocy, jak w sentencji postanowienia.